Loài thú khổng lồ được ví như chiến binh bọc giáp của kỷ băng hà

Từng lang thang trên những đồng cỏ Nam Mỹ, Glyptodon là một trong những động vật có vú kỳ lạ nhất thời kỳ băng hà.

Thanh Bình (tổng hợp) 06/11/2026 11:40

Thoạt nhìn, Glyptodon trông giống một con tatu (armadillo) được phóng đại đến kích thước của một chiếc ô tô nhỏ. Loài động vật có vú đã tuyệt chủng này sở hữu lớp mai xương khổng lồ, thân hình nặng nề và chiếc đuôi được bọc giáp. Chúng là thành viên tiêu biểu của họ Glyptodontidae, một nhóm động vật có quan hệ họ hàng gần với các loài tatu hiện đại.

Glyptodon sinh sống chủ yếu ở Nam Mỹ trong thế Pleistocene, thuộc kỷ Đệ Tứ. Một cá thể trưởng thành có thể dài khoảng 3 m, nặng hơn một tấn. Phần lưng được bảo vệ bởi lớp mai hình vòm cấu tạo từ hàng nghìn phiến xương nhỏ liên kết với nhau, gọi là osteoderm. Khác với mai của nhiều loài tatu hiện đại có các dải linh hoạt, lớp giáp của Glyptodon gần như cứng hoàn toàn, khiến cơ thể trông giống một chiếc xe bọc thép sinh học.

Điều thú vị là lớp mai này có thể chiếm một phần rất lớn trọng lượng cơ thể. Đầu của chúng cũng được bảo vệ bằng những tấm xương đặc biệt, trong khi chân ngắn nhưng khỏe giúp nâng đỡ thân hình đồ sộ. Glyptodon là động vật ăn thực vật, sử dụng bộ răng thích nghi với việc nghiền cỏ và các loại thực vật mọc thấp.

Bộ xương và lớp mai hóa thạch của Glyptodon được trưng bày trong bảo tàng. Ảnh: inaturalist.org

Một đặc điểm đáng chú ý khác nằm ở chiếc đuôi dài được bao phủ bởi những vòng xương bảo vệ. Ở một số họ hàng thuộc nhóm glyptodont, chẳng hạn Doedicurus, phần đuôi còn phát triển thành một chùy xương lớn có thể dùng làm vũ khí tự vệ. Tuy nhiên, không nên nhầm lẫn đặc điểm nổi bật này với mọi loài Glyptodon.

Dù sở hữu lớp giáp gần như bất khả xâm phạm, những sinh vật khổng lồ này cuối cùng vẫn biến mất. Glyptodon tuyệt chủng vào cuối kỷ Băng hà, khoảng 10.000 năm trước. Biến đổi khí hậu và sự xuất hiện của con người tại Nam Mỹ được xem là những yếu tố có thể góp phần vào sự suy giảm của chúng. Một số hóa thạch còn cho thấy dấu vết tổn thương trên hộp sọ, làm dấy lên giả thuyết chúng từng bị con người săn bắt.

Ngày nay, Glyptodon là minh chứng sống động cho sự đa dạng đáng kinh ngạc của động vật có vú thời tiền sử. Những hóa thạch mai xương khổng lồ của chúng cũng giúp các nhà khoa học tìm hiểu cách động vật tiến hóa để thích nghi với môi trường đầy những loài thú săn mồi lớn.

Giống cừu kỳ lạ với bốn sừng cong đối xứng và gần như không có đuôi.

#Glyptodon #Glyptodontidae #Động vật tiền sử #Kỷ Băng hà #Hóa thạch

Không cần oxy, không sợ chân không: Bí mật sinh tồn của vi sinh vật vũ trụ

Không có oxy, áp suất hay sự bảo vệ của khí quyển, nhưng một số sinh vật cực nhỏ vẫn có thể tồn tại giữa môi trường vũ trụ khắc nghiệt.

Không gian vũ trụ được xem là một trong những môi trường khắc nghiệt nhất đối với sự sống. Chân không, bức xạ tia cực tím, tia vũ trụ và những biến động nhiệt độ cực đoan có thể phá hủy tế bào của hầu hết sinh vật trên Trái Đất. Tuy nhiên, các thí nghiệm của NASA và Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) đã phát hiện một số vi sinh vật có khả năng chịu đựng những điều kiện tưởng chừng không thể tồn tại này.

Một trong những ví dụ nổi bật là vi khuẩn Deinococcus radiodurans, thường được mệnh danh là vi khuẩn chịu bức xạ. Loài này có khả năng sửa chữa những tổn thương nghiêm trọng trong DNA, thậm chí sau khi bộ gene bị phân mảnh bởi bức xạ mạnh. Một số thí nghiệm cũng cho thấy các tế bào vi khuẩn tập hợp thành lớp dày có thể bảo vệ lẫn nhau, giúp chúng tồn tại trong môi trường không gian lâu hơn so với tế bào đơn lẻ. Nghiên cứu công bố năm 2020 ghi nhận các mẫu vi khuẩn thuộc nhóm Deinococcus có thể sống sót sau ba năm tiếp xúc với môi trường bên ngoài Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS).

Xem chi tiết

Bọ cạp Thiên Đường và ốc nón Sơn Đoòng: Hai thế giới sinh tồn ở Phong Nha – Kẻ Bàng

Được phát hiện trong động Thiên Đường và hang Sơn Đoòng, hai loài sinh vật nhỏ bé hé lộ những đặc điểm thích nghi và giá trị tiến hóa đáng chú ý.

Nhắc đến Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, nhiều người thường nghĩ đến những hang động kỳ vĩ, các dòng sông ngầm, hố sụt và những khối thạch nhũ hàng triệu năm tuổi. Tuy nhiên, bên cạnh cảnh quan ngoạn mục, hệ thống núi đá vôi nơi đây còn là môi trường sống của nhiều sinh vật ít được biết đến, trong đó có những loài chỉ mới được khoa học mô tả trong vài thập niên gần đây.

Hai đại diện tiêu biểu trong số đó là bọ cạp Thiên Đường (Vietbocap thienduongensis), được phát hiện trong động Thiên Đường và ốc nón Sơn Đoòng (Calybium plicatus), được tìm thấy tại Hố sụt 1 bên trong hang Sơn Đoòng. Trong hai loài động vật này, một loài thích nghi với môi trường hang động sâu, thiếu ánh sáng, loài còn lại được ghi nhận ở khu vực hố sụt có ánh sáng tự nhiên chiếu xuống, nơi điều kiện sống khác biệt với vùng tối bên trong hang.

Xem chi tiết

Bí ẩn bọt biển lớn nhất thế giới to bằng ô tô

Ở độ sâu hơn 2.000m dưới Thái Bình Dương, các nhà khoa học từng phát hiện một con bọt biển có kích thước tương đương chiếc ô tô nhỏ. Dù đã được tìm thấy hơn 10 năm, sinh vật khổng lồ này vẫn còn nhiều bí ẩn.

Con bọt biển được các nhà khoa học thuộc Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) phát hiện vào năm 2015, trong chuyến thám hiểm khu bảo tồn biển Papahānaumokuākea, gần quần đảo Hawaii.

Con bọt biển lớn nhất từng được ghi nhận, được phát hiện ở độ sâu hơn 2.000 m dưới Thái Bình Dương, gần quần đảo Hawaii. Ảnh: NOAA Ocean Exploration

Xem chi tiết

Đọc nhiều nhất

Hơn 270 ngôi mộ cổ dưới chân núi Hạ Lan, hé lộ bí mật vương triều Tây Hạ

Dưới chân núi Hạ Lan, quần thể lăng mộ Tây Hạ lưu giữ hàng trăm di tích, hé lộ nền văn minh từng thịnh vượng gần 200 năm.

Lăng mộ 2.000 năm tuổi hé lộ hai bộ áo ngọc nguyên vẹn, báu vật thời Hán

Lăng mộ Trung Sơn Tĩnh vương Lưu Thắng được phát hiện tình cờ tại Hà Bắc, Trung Quốc gây kinh ngạc với hai bộ kim lũ ngọc y cùng hàng loạt cổ vật quý hiếm.

Dự đoán ngày mới 6/11/2026 cho 12 con giáp: Tỵ có cơ hội cải thiện thu nhập

Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy, Tỵ có cơ hội gặp quý nhân, tháo gỡ khó khăn trong công việc. Tý, Thìn đón tín hiệu tích cực.

Tử vi 12 cung hoàng đạo 6/11/2026: Bọ Cạp bất ngờ xoay chuyển tình thế

Theo tử vi 12 cung hoàng đạo 6/11/2026, Bọ Cạp có thể tìm ra lối thoát cho vấn đề kéo dài, mở ra cơ hội mới, Song Tử thận trọng lời nói.

Tử vi 12 cung hoàng đạo 5/11/2026: Thiên Bình bất ngờ gặp lại người cũ

Theo tử vi 12 cung hoàng đạo 5/11/2026, Thiên Bình có thể gặp lại người từng gắn bó, mở ra cơ hội hàn gắn tình cảm, Sư Tử đón tín hiệu tích cực.

Cây cảnh dân dã, trồng trong nhà xua tà cầu an, giữ phúc chiêu lộc

Ở Việt Nam, loài cây này thân thuộc đến mức đi qua bất cứ làng quê nào cũng gặp, với cái tên mộc mạc: hoa mẫu đơn ta, hoa trang.

[GALLERY] 10 đặc sản Cần Thơ ngon nức tiếng, mua về làm quà ai cũng thích

Không chỉ hấp dẫn du khách bởi cảnh sắc sông nước hữu tình, Cần Thơ còn sở hữu nhiều món đặc sản thơm ngon, mang đậm hương vị địa phương.

Cây cảnh đỏ như son, trồng bên nhà gia đình vượng khí, lòng người an yên

Ngọc nữ đỏ vốn là cây hoang dã nên sức sống rất mạnh mẽ, chịu được đất nghèo và nắng gắt.

Dự đoán 7/11/2026 cho 12 con giáp: Thân gặp quý nhân giúp mở lối công danh

Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy, Thân có thể gặp quý nhân mở lối sự nghiệp, Sửu khởi sắc tình cảm, tuổi Mão cần thận trọng chi tiêu.

Từ hố sụt ở Phong Nha – Kẻ Bàng đến loạt kỳ quan hố sụt nổi tiếng thế giới

Ẩn sâu trong những vùng karst, mỗi hố sụt khổng lồ là một dấu tích địa chất độc đáo, đồng thời đặt ra bài toán bảo tồn khi trở thành điểm đến du lịch.