Loài mới được đặt tên Masripithecus moghraensis có những đặc điểm giải phẫu và vị trí tiến hóa đáng chú ý.

Hóa thạch được tìm thấy tại Wadi Moghra, một khu vực giàu di tích cổ sinh vật ở miền bắc Ai Cập. Phát hiện do các nhà khoa học thuộc Trung tâm Cổ sinh vật có xương sống Đại học Mansoura, Ai Cập, và Đại học Nam California, Mỹ, thực hiện.

Trong nhiều thập niên, các hóa thạch vượn cổ từ đầu thế Miocene chủ yếu được biết đến ở Đông Phi. Những địa điểm tại Bắc Phi từng cung cấp nhiều di tích khỉ cổ, nhưng chưa có bằng chứng xác định rõ ràng về vượn thuộc giai đoạn tương tự. Khoảng trống này góp phần củng cố giả thuyết rằng tổ tiên của các loài vượn hiện đại phát triển chủ yếu ở những khu vực phía nam châu Phi trước khi lan rộng sang các vùng khác.

Masripithecus moghraensis bổ sung một mảnh ghép quan trọng cho hồ sơ hóa thạch còn thiếu đó.

Masripithecus có hàm chắc khỏe, răng nanh và răng tiền hàm tương đối lớn. Các răng hàm có bề mặt nhai tròn cùng những cấu trúc nổi rõ, cung cấp manh mối về chế độ ăn. Từ hình thái răng, nhóm nghiên cứu cho rằng loài này chủ yếu ăn trái cây nhưng cũng có khả năng xử lý thức ăn cứng hơn, chẳng hạn các loại hạt hoặc quả có vỏ cứng.

Khoảng 17–18 triệu năm trước, các hệ sinh thái ở Bắc Phi và bán đảo Arab trải qua những biến đổi khí hậu, với sự thay đổi về tính mùa vụ và nguồn thức ăn. Một loài động vật có thể sử dụng nhiều loại thức ăn sẽ có lợi thế khi những nguồn tài nguyên quen thuộc trở nên khan hiếm.

Các nhà nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê Bayes để kết hợp nhiều loại dữ liệu: đặc điểm giải phẫu của các loài vượn còn sống và đã tuyệt chủng, dữ liệu di truyền của những loài hiện đại và tuổi địa chất của các hóa thạch đã biết.

Kết quả cho thấy Masripithecus có quan hệ gần với nhóm vượn hiện đại hơn bất kỳ loài vượn đầu thế Miocene nào đã biết ở Đông Phi. Từ đó, nhóm nghiên cứu xây dựng giả thuyết rằng tổ tiên chung của các loài vượn hiện đại có thể đã sống ở khu vực Bắc Phi, Trung Đông hoặc vùng lân cận phía đông Địa Trung Hải.

Erik Seiffert, nhà cổ sinh vật học tại Đại học Nam California và đồng tác giả, cho biết phát hiện khiến ông phải xem xét lại quan điểm trước đây rằng tổ tiên chung của các loài vượn hiện đại nhiều khả năng sống ở Đông Phi. Theo ông, kết quả phân tích mới thách thức cách nhìn đó, dù giả thuyết về nguồn gốc ở phía bắc không chỉ dựa vào một hóa thạch duy nhất.

Trong đầu thế Miocene, khoảng 23–16 triệu năm trước, các loài vượn cổ đa dạng hóa tại nhiều khu vực. Vị trí địa lý của Bắc Phi và Trung Đông có thể đã tạo điều kiện cho động vật di chuyển giữa châu Phi và lục địa Á-Âu khi mực nước biển, khí hậu và địa hình thay đổi.

Sự dịch chuyển của mảng kiến tạo châu Phi và Arabia về phía bắc, cùng những thay đổi về các rào cản địa lý, có thể đã ảnh hưởng đến đường di chuyển của động vật. Các thời kỳ mà rào cản biển thu hẹp hoặc biến mất có thể tạo ra cơ hội để các quần thể mở rộng phạm vi sinh sống.

Trong bối cảnh đó, hóa thạch Masripithecus giúp bổ sung bằng chứng cho khả năng Bắc Phi không chỉ là vùng ngoại vi của quá trình tiến hóa vượn cổ. Khu vực này có thể đã đóng vai trò là ngã tư sinh học, nơi các nhánh tiến hóa xuất hiện, phân hóa và lan sang những vùng khác.