Hóa thạch từ đầu kỷ Cambri làm thay đổi cây phả hệ của sao biển

Một hóa thạch ambulacrarian 518 triệu năm tuổi được phát hiện tại Trung Quốc cho thấy tổ tiên của sao biển không phải là một loài giun đào hang, mà có thể là một sinh vật có xúc tu.

Ambulacraria là một trong hai nhánh chính của động vật deuterostome, được phân loại lần đầu vào những năm 1880.

Nhóm ambulacrarian bao gồm động vật da gai (như sao biển) và bán dây sống (như giun acorn), hai nhóm có hình thái cơ thể rất khác biệt.

yujingia-glutenotunica-novataxa-2026-he-mussini-shu-2.jpg
Hình ảnh minh họa của Yujingia glutenotunica, tổ tiên thực sự của loài sao biển mới được khám phá - Minh họa: He et al.

Tuy nhiên, bằng chứng hóa thạch về nguồn gốc của nhóm này vẫn còn rất hiếm hoi.

“Sự đối xứng năm cánh của sao biển và họ hàng, cùng với cơ thể đối xứng hai bên, dạng giun của giun acorn và các loài liên quan, cho đến nay vẫn là một bí ẩn,” đồng tác giả, TS Giovanni Mussini, nhà cổ sinh vật học tại Đại học Cambridge, cho biết.

Các nhà nghiên cứu đã phát hiện nhiều mẫu vật của một loài ambulacrarian chưa từng biết đến trước đây tại đá phiến Maotianshan, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc.

Địa điểm này nổi tiếng với việc bảo tồn các loài động vật thân mềm từ thời kỳ bùng nổ kỷ Cambri, thời điểm hầu hết các nhóm động vật lớn lần đầu xuất hiện trong hồ sơ hóa thạch.

Loài ambulacrarian mới này được đặt tên là Yujingia glutenotunica, có kích thước nhỏ, dài từ 8 đến 22 mm.

Chúng có hình dạng giống chai, với cơ thể mềm, dạng thạch, phía trên là các xúc tu dạng lông vũ dùng để bắt các hạt thức ăn từ nước. Một bộ phận phụ thứ hai có thể giúp chúng bám vào đáy biển.

Phân tích các đặc điểm giải phẫu của 100 loài còn sống và đã tuyệt chủng cho thấy Yujingia glutenotunica nằm gần tổ tiên chung cuối cùng của nhóm ambulacrarian.

“Trước đây, nhiều người cho rằng tổ tiên chung cuối cùng của ambulacrarian giống một loài giun sống trong hang dưới đáy biển, lọc thức ăn từ nước,” TS Mussini nói.

Tuy nhiên, hóa thạch mới này lại gợi ý rằng tổ tiên chung của ambulacrarian có thể đã kiếm ăn bằng xúc tu, và có nhiều điểm giống sao biển và họ hàng hơn.

yujingia-glutenotunica-novataxa-2026-he-mussini-shu-1.jpg
Hóa thạch của Yujingia glutenotunica được tìm thấy ở Trung Quốc.

Phát hiện này cho thấy môi trường sinh thái có thể dẫn dắt các nhánh tiến hóa theo những con đường rất khác nhau, với các đặc điểm hình thái chuyên biệt.

Nhóm dây sống trở nên phụ thuộc vào vận động để tìm kiếm thức ăn, nên đã phát triển cơ thể thon gọn và bộ não, trong khi các thành viên của nhánh sao biển vẫn chủ yếu bám trụ dưới đáy biển và chuyên hóa theo lối sống lọc hạt.

Yujingia glutenotunica giúp kết nối các loài động vật nguyên thủy có xúc tu sống dưới đáy biển với các loài động vật da gai và bán dây sống hiện đại.

Phát hiện này mở ra cách tiếp cận mới để hiểu quá trình chuyển đổi sâu sắc từ đối xứng hai bên sang cơ thể đối xứng năm cánh của động vật da gai, đồng thời bổ sung một hóa thạch quan trọng vào khoảng trống lớn trong cây tiến hóa động vật thời kỳ đầu.

Video: Ngắm hóa thạch tuyệt đẹp và hình ảnh tái tạo sự sống của loài động vật chân kìm Megachelicerax 500 triệu năm trước.

Loạt hóa thạch từng làm đảo lộn hiểu biết của nhân loại về lịch sử sự sống

Từ một chiếc lông vũ hóa đá đến bộ xương tổ tiên loài người, những phát hiện nhỏ bé đã nhiều lần đảo lộn hiểu biết của nhân loại.

Năm 1861, tại Đức, một hóa thạch kỳ lạ khiến giới khoa học phải suy nghĩ lại về nguồn gốc của chim. Đó là Archaeopteryx, sinh vật sống cách đây khoảng 150 triệu năm, mang cả đặc điểm của khủng long lẫn chim hiện đại. Nó có lông vũ và cánh, nhưng đồng thời sở hữu hàm răng sắc nhọn, móng vuốt và chiếc đuôi xương dài. Phát hiện này trở thành một biểu tượng quan trọng trong nghiên cứu tiến hóa, đặc biệt khi Charles Darwin vừa công bố lý thuyết chọn lọc tự nhiên vài năm trước đó.

'Thung lũng Mặt Trăng' và những hóa thạch hé lộ buổi bình minh của khủng long

Giữa vùng sa mạc khô cằn của Argentina, những khối đá kỳ dị và lớp trầm tích cổ xưa tạo nên cảnh quan tựa một thế giới ngoài Trái đất.

Nằm tại tỉnh San Juan, miền Tây Argentina, Ischigualasto là một công viên tự nhiên nổi tiếng với biệt danh “Thung lũng Mặt Trăng” (Valle de la Luna). Những ngọn đồi trơ trụi, mặt đất trắng xám xen lẫn sắc đỏ nâu và các khối đá bị gió nước bào mòn khiến nơi đây giống bề mặt một hành tinh xa lạ. Nhưng dưới khung cảnh tưởng như cằn cỗi ấy là một kho báu khoa học có giá trị đặc biệt: những dấu tích ghi lại giai đoạn đầu của thời đại khủng long.

Kỳ diệu hóa thạch 245 triệu năm còn nguyên nội tạng cực quý

Mẫu vật của Austronaga minuta, một loài bò sát biển cổ dài khoảng 60 cm, bảo tồn không chỉ bộ xương gần như hoàn chỉnh mà còn cả những dấu tích rõ ràng của dạ dày, gan và ruột.

Austronaga minuta sống vào giữa kỷ Tam Điệp, chỉ vài triệu năm sau cuộc đại tuyệt chủng Permi-Trias, thời điểm các hệ sinh thái biển đang phục hồi và nhiều nhóm bò sát bắt đầu thử nghiệm những lối sống mới.

Loài vật này thuộc nhánh archosauromorph, nhóm bò sát có quan hệ tiến hóa với các archosaur sau này, trong đó có khủng long và cá sấu.

Đọc nhiều nhất

Tin mới