Đạo diễn, NSƯT Trần Minh Ngọc: “Nên mở rộng tiêu chí, đừng quá khắt khe”

“Nếu căn cứ vào các chỉ tiêu để xét duyệt thì sẽ rất thiệt thòi cho các đơn vị xã hội hóa, vì họ không có điều kiện cho nghệ sĩ, diễn viên tham gia hội diễn, nên không có huy chương gì cả. Theo tôi, nên có quy chế để xét một cách thông thoáng, cởi mở hơn. Nhiều nghệ sĩ được đánh giá rất cao, xứng đáng là nghệ sĩ của dân, nhưng làm gì đủ tiêu chuẩn xét duyệt!

Còn đối với người nghệ sĩ, khán giả là huy chương quan trọng nhất. Thử hỏi, bây giờ mà bắt diva Mỹ Linh đi thi hội diễn thì người ta cười chết. Và biết thi thố với ai vì cô là ngôi sao lớn rồi. Hay như Hồng Nhung, Cẩm Vân hay Ánh Tuyết chẳng hạn. Còn về sân khấu, may mắn là một nghệ sĩ như Hoài Linh được đặc cách phong NSƯT chứ anh đã tham gia hội diễn nào đâu. Mà có khi, Hoài Linh nhận danh hiệu NSND cũng hoàn toàn xứng đáng, căn cứ vào đóng góp cũng như mức độ “phủ sóng” rộng rãi như hiện nay.

Lâu nay, hội đồng xét duyệt khá đông, khoảng 25 người, nhưng mỗi người một mảng, không nắm hết chuyên môn của ngành khác được. Chẳng hạn, ngành sân khấu chỉ có 2 - 3 người trong thành phần giám khảo thôi, những người khác không biết nghệ sĩ đóng góp ra sao nên chỉ căn cứ vào việc họ có sở hữu được hai huy chương vàng không mà trao. Thế cho nên, có khi vẫn chưa thể đánh giá đúng hết năng lực của từng nghệ sĩ. Ngoài huy chương, vẫn có thể xét rộng ra ở những bình diện khác mới có thể chọn được những người giỏi nhất để trao các danh hiệu một cách công bằng”.

Ca sĩ Ánh Tuyết: “Xin đừng làm tổn thương nghệ sĩ”

“Ngày trước, tôi từng có nhiều huy chương, lẽ ra được phong tặng danh hiệu NSƯT, nhưng vì phải làm đơn, tự đề cử mình nên tôi lại thôi. Trong đơn còn phải có xác nhận của trưởng đoàn, mà muốn đi tìm cho ra họ cũng khó vì người đã mất, người thay đổi môi trường công tác… Còn bây giờ, người ta bỏ việc làm đơn đi rồi, nhưng để cho địa phương đề cử, rồi khi đưa lên lại gạt tên ra khỏi danh sách gần hết.

Vậy thì xét duyệt để làm gì, khiến nghệ sĩ cảm thấy bị tổn thương? Họ đã xứng đáng, thì tất cả những gì là thành tích đều được thể hiện qua nhiều năm cống hiến, chỉ cần hội đồng xét duyệt âm thầm ghi nhận những thành tích của họ; thậm chí, nếu nhờ địa phương đánh giá thì cũng nên tôn trọng kết quả đưa lên. Còn ở đây, tôi thấy mọi việc không tiến triển, khi việc phong tặng không còn mang đúng ý nghĩa nữa. Thế nên tôi không quan tâm, mình đóng góp thế nào thì mình biết, khán giả biết”. Minh Thi (ghi)

NSƯT Chí Trung: “Quà thì nên đúng lúc, đúng chỗ!”

“Phải nói là từ trước đến giờ tôi cũng không mấy tin tưởng vào việc phong tặng danh hiệu NSND, NSƯT cho lắm vì cả tiêu chí lẫn quy trình xét duyệt đều vẻ như không được thuyết phục cho lắm. Có người chẳng được Nhà nước phong tặng danh hiệu, nhưng chỗ đứng của họ trong lòng khán giả thì không ai là không nhìn thấy; có người lại được ưu tiên xét tặng, đôi khi cả vì những yếu tố “duy cảm” như: Phụ nữ, đột tử…

Nguyên nhân tôi “trượt” danh hiệu NSND kỳ này được giải thích là do chưa đủ số huy chương hội diễn. Tôi cũng chưa hiểu phải là “hội diễn” nào thì huy chương đó mới được tính, hay cách thức quy đổi huy chương ra làm sao, vì nếu xét về tiêu chí này cũng như các tiêu chí khác, tôi đồ là mình phải đạt đến 99%. Chẳng hạn như năm 2013, tại Liên hoan các vở kịch của tác giả Lưu Quang Vũ, tôi từng được Hội Nghệ sỹ sân khấu VN trao giải thưởng Đạo diễn xuất sắc nhất cho vở “Mùa hạ cuối cùng”, thì những thành tích đó là không được tính chăng?

Lại có giả thuyết: Hay vì lâu nay tôi nghiêng nhiều hơn về mảng hài kịch nên ít có cơ hội tham dự hội diễn cũng như ít giành được huy chương hơn? Tuy nhiên, trên thực tế, hài kịch vẫn đi dự hội diễn như thường và vẫn giành được huy chương như ai. Chỉ có điều, trong các hội diễn đó, tôi thường nhường cơ hội diễn xuất cho các em diễn viên trẻ hơn vì ở đó, tôi vừa đóng vai trò đạo diễn lẫn trưởng đoàn, giờ lại còn đi “giành” mất vai của các em, tôi thấy mình không được tự trọng cho lắm.

Hôm rồi tôi thấy NSND Lê Tiến Thọ có lên báo nói về trường hợp của tôi và giải thích là do tôi không khai đầy đủ trong hồ sơ xin phong tặng danh hiệu. Tôi không hiểu thông tin ấy ở đâu ra, trong khi rõ ràng là tôi đã “khai báo” rất đầy đủ theo đúng những gì tổ chức yêu cầu. Hội đồng đã không xét, không bỏ phiếu cho Chí Trung, lại còn để Chí Trung phải mang tiếng “ngạo mạn” là sao? Thật ra đây mới là việc khiến tôi cảm thấy phiền lòng hơn cả, hơn là việc tôi bị đánh trượt danh hiệu.

Bởi câu chuyện ở đây theo tôi không phải người cho được cho, hay người nhận được nhận mà là một “món quà” chỉ ý nghĩa khi được trao đúng lúc, đúng chỗ: Vào thời điểm nghệ sĩ đang thăng hoa nhất trong sáng tạo, và sự ảnh hưởng của họ - một phần nhờ thế - cũng trở nên lan tỏa hơn trước công chúng. “Ăn lúc đói” mới ngon, nhưng mà đợi người ta “đói lả” ra, vơi cạn hết bầu nhiệt huyết rồi mới “cho ăn”, liệu còn ai nuốt nổi…

Hy vọng những câu chuyện gây phiền lòng cho nghệ sĩ kiểu này sẽ không còn tiếp diễn nữa, vì theo như tôi được biết, nhiều nước cũng đã “bỏ lệ” này từ lâu. Sắp tới, sân khấu lại còn phải tự chủ thu - chi, thì còn lấy đâu ra hội diễn mà đòi huy chương…

Thiên An (ghi)