Đấu thầu ở Bình Phước cũ (Kỳ cuối): Vai trò của "người gác cổng" ?

Thực trạng đấu thầu tại Bình Phước (cũ) cho thấy vai trò của chủ đầu tư và đơn vị tư vấn là hết sức quan trọng. Các chuyên gia cho rằng cần siết chặt công tác thẩm định để đảm bảo cạnh tranh thực sự.

Sau khi phác họa bức tranh toàn cảnh về hoạt động đấu thầu tại tỉnh Bình Phước (nay thuộc tỉnh Đồng Nai) với sự thống trị của một vài "ông lớn" và những thất bại có hệ thống của các nhà thầu khác, câu hỏi cốt lõi được đặt ra: Vai trò và trách nhiệm của các chủ đầu tư, bên mời thầu và đặc biệt là các đơn vị tư vấn - những "người gác cổng" của các cuộc thầu - ở đâu?

Tổng hợp các đặc trưng và góc nhìn pháp lý

Qua các kỳ báo, một số đặc trưng nổi bật của môi trường đấu thầu tại Bình Phước (cũ) đã được chỉ ra: (1) Sự thống trị của một nhóm nhỏ nhà thầu quen thuộc; (2) Tỷ lệ tiết kiệm ngân sách thấp, thường xuyên dưới 1%; (3) Mức độ cạnh tranh hạn chế, nhiều gói thầu chỉ có 2 bên tham gia; (4) Tỷ lệ nhà thầu bị loại vì các lỗi hành chính, hồ sơ sơ đẳng là rất cao.

Trao đổi với phóng viên, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP.HCM) nhận định: “Luật Đấu thầu 2023 đề cao các nguyên tắc cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Việc một nhà thầu liên tục không phản hồi yêu cầu làm rõ hồ sơ là một tình huống rất đáng lưu ý. Theo Khoản 5, Điều 45 của Luật, trường hợp nhà thầu không cung cấp tài liệu làm rõ thì hồ sơ dự thầu sẽ bị loại. Về mặt pháp lý, bên mời thầu đã làm đúng quy trình. Tuy nhiên, về mặt quản lý, việc tình trạng này lặp đi lặp lại ở nhiều gói thầu đặt ra vấn đề về chất lượng sàng lọc và năng lực thực sự của các nhà thầu tham gia. Các chủ đầu tư cần có cơ chế đánh giá, thậm chí là cảnh báo đối với các nhà thầu có lịch sử nộp hồ sơ thiếu chuyên nghiệp.”

Vai trò của đơn vị tư vấn và công tác thẩm định

Chuyên gia đấu thầu Phạm Giang phân tích sâu hơn về các đặc trưng đã nêu: “Khi tỷ lệ tiết kiệm quá thấp và lặp lại ở nhiều gói thầu của cùng một chủ đầu tư, cần phải xem xét lại từ khâu lập dự toán và thẩm định giá gói thầu. Giá gói thầu được lập có thực sự sát với thị trường và thúc đẩy cạnh tranh hay không? Đây là trách nhiệm hàng đầu của chủ đầu tư và đơn vị tư vấn. Thêm vào đó, việc các nhà thầu liên tục bị loại vì lỗi cơ bản cho thấy chất lượng mặt bằng chung của hồ sơ dự thầu có vấn đề. Trách nhiệm của đơn vị tư vấn đánh giá là phải xem xét độc lập, khách quan, nhưng cũng cần có những phản hồi, kiến nghị với chủ đầu tư về chất lượng của cuộc thầu để có những điều chỉnh trong các lần sau.”

Ông Giang nhấn mạnh, để cải thiện môi trường đấu thầu, không chỉ siết chặt quản lý nhà thầu mà còn phải nâng cao trách nhiệm của chính các chủ đầu tư và đơn vị tư vấn. "Họ là những người 'gác cổng'. Nếu 'người gác cổng' làm tốt, thiết lập các tiêu chí mời thầu hợp lý, đánh giá công tâm và yêu cầu cao về tính chuyên nghiệp, tự khắc các nhà thầu sẽ phải nâng cao năng lực của mình để tồn tại. Ngược lại, một môi trường dễ dãi sẽ không thể có được những sản phẩm chất lượng với chi phí tối ưu."

Thực tế, các chủ đầu tư như Sở Xây dựng tỉnh Bình Phước (cũ), Ban QLDA ĐTXD tỉnh Bình Phước (cũ)... là những đơn vị chịu trách nhiệm cuối cùng về hiệu quả của các gói thầu. Sau khi sáp nhập, đây là bài toán mà chính quyền tỉnh Đồng Nai cần có lời giải để đảm bảo môi trường đầu tư công tại các địa phương mới được lành mạnh, cạnh tranh và hiệu quả. Việc tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát toàn diện quá trình đấu thầu là yêu cầu cấp thiết. Chỉ khi đó, mục tiêu về một môi trường cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế mới thực sự được đảm bảo.

Đấu thầu ở Bình Phước cũ: "Ông lớn" quen mặt và tỷ lệ tiết kiệm ngân sách "nhỏ giọt"

Hàng loạt gói thầu hạ tầng hàng trăm tỷ đồng tại Bình Phước liên tục về tay một vài nhà thầu quen thuộc. Đáng chú ý, tỷ lệ tiết kiệm cho ngân sách nhà nước qua các gói thầu này chỉ ở mức "nhỏ giọt", dấy lên câu hỏi về tính cạnh tranh và hiệu quả.

Kể từ ngày 01/7/2025, tỉnh Bình Phước chính thức được sáp nhập vào tỉnh Đồng Nai theo Nghị quyết của Quốc hội. Sự kiện quan trọng này mở ra một chương mới cho sự phát triển của cả khu vực. Tuy nhiên, khi nhìn lại giai đoạn ngay trước thời điểm lịch sử này, hoạt động quản lý và sử dụng vốn đầu tư công tại tỉnh Bình Phước cũ cho thấy những vấn đề đáng suy ngẫm, đặc biệt trong lĩnh vực đấu thầu xây lắp hạ tầng.

Hàng nghìn tỷ đồng từ ngân sách nhà nước đã được chi cho các dự án tại tỉnh Bình Phước (trước sáp nhập). Phân tích dữ liệu từ hàng chục gói thầu cho thấy một bức tranh đáng chú ý: sự thống trị của một vài doanh nghiệp quen thuộc và một tỷ lệ tiết kiệm ngân sách thấp, đặt ra câu hỏi về tính cạnh tranh và hiệu quả trong hoạt động đấu thầu – một "di sản" mà chính quyền tỉnh Đồng Nai mới sẽ phải đối mặt.

Đấu thầu ở Bình Phước cũ (Kỳ 2): Những cú sảy chân "khó hiểu" của một "ông lớn"

Tích cực tham gia hàng chục gói thầu nhưng Công ty Bê tông nhựa nóng Thuận Phú lại có tỷ lệ trượt thầu rất cao, phần lớn đến từ các lỗi sơ đẳng về hồ sơ, hé lộ những bất thường trong năng lực chuẩn bị và cạnh tranh.

Tiếp nối Kỳ 1 về sự thống trị của một vài nhà thầu tại tỉnh Bình Phước (nay thuộc tỉnh Đồng Nai), bức tranh về cạnh tranh trong đấu thầu tại đây càng trở nên khó hiểu hơn khi nhìn vào trường hợp của Công ty Cổ phần Bê tông nhựa nóng Thuận Phú (MSDN: 3800423761; Giám đốc: Ông Lại Tiến Thanh). Dù là một doanh nghiệp có tiềm lực và tích cực tham gia đấu thầu, nhưng tỷ lệ thất bại của công ty này lại rất cao, với những lý do thua cuộc hé lộ nhiều điều về thực trạng cạnh tranh.

Liên tiếp bị loại vì lỗi hồ sơ sơ đẳng

Đọc nhiều nhất

Tin mới

Đầu tư công tại Lâm Đồng: Điểm nghẽn từ những gói thầu trường học tiết kiệm "nhỏ giọt" [Kỳ 1]

Đầu tư công tại Lâm Đồng: Điểm nghẽn từ những gói thầu trường học tiết kiệm "nhỏ giọt" [Kỳ 1]

Hàng chục tỷ đồng vốn ngân sách đổ vào các công trình giáo dục tại tỉnh Lâm Đồng do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Đà Lạt làm chủ đầu tư, nhưng tỷ lệ tiết kiệm mang lại chỉ ở mức dưới 1%. Liên danh có sự góp mặt của CTCP Thi Trần liên tiếp trúng thầu sát giá trong tình cảnh "một mình một ngựa", đặt ra bài toán về hiệu quả kinh tế và trách nhiệm giải trình.

Việt Đức Thành trúng loạt gói thầu 45,5 tỷ tại TP HCM: Tiết kiệm ngân sách 0,41% [Kỳ 1]

Việt Đức Thành trúng loạt gói thầu 45,5 tỷ tại TP HCM: Tiết kiệm ngân sách 0,41% [Kỳ 1]

Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng xã Minh Thạnh và UBND xã Thanh An TP HCM liên tiếp phê duyệt cho Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng Cầu đường Việt Đức Thành trúng 3 gói thầu giao thông tổng trị giá hơn 45,5 tỷ đồng. Tỷ lệ tiết kiệm ngân sách nhà nước bộc lộ dấu hiệu nhỏ giọt, dao động từ 1,26% và chạm đáy ở mức 0,41%.