Sáng 1/8, tại Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự và phát biểu chỉ đạo Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33.

Đối ngoại phải phát huy vai trò tiên phong, hành động kịp thời

Phát biểu chỉ đạo Hội nghị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, Hội nghị diễn ra vào thời điểm đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới sau hơn 80 năm thành lập nước và 40 năm đổi mới. Với việc lần đầu tiên Nghị quyết Đại hội Đảng xác định ngoại giao, đối ngoại là nhiệm vụ "trọng yếu, thường xuyên", đối ngoại không đơn thuần là lĩnh vực quan hệ với bên ngoài mà đã trở thành cấu phần năng lực tổng hợp quốc gia, là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và cả hệ thống chính trị.

Do đó, Hội nghị lần này có ý nghĩa đặc biệt, vượt ra khỏi khuôn khổ hội nghị của ngành ngoại giao, là dịp quan trọng để trao đổi về công tác đối ngoại của cả hệ thống chính trị.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, Đại hội XIV của Đảng đã đề ra đường lối phát triển đất nước trong giai đoạn mới: Nghị quyết số 59 của Bộ Chính trị khóa XIII về hội nhập quốc tế và Nghị quyết số 06 của Bộ Chính trị về thực hiện đường lối đối ngoại Đại hội XIV đã xác định rõ những chủ trương lớn; Ban Chỉ đạo Trung ương về đối ngoại và hội nhập quốc tế đã được thành lập. Đường lối đã rõ, cơ chế chỉ đạo đang được kiện toàn, việc cấp thiết là tổ chức thực hiện đúng, nhanh và có kết quả cụ thể. Vì vậy, Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 phải giúp toàn bộ hệ thống đối ngoại nhìn rõ việc đã làm, việc còn chậm; thống nhất nhiệm vụ ưu tiên, cách phối hợp và kết quả phải đạt sau Hội nghị.

Đánh giá kết quả từ sau Hội nghị Ngoại giao lần thứ 32, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định, thế giới biến động nhanh, phức tạp, vượt xa các kịch bản dự báo trước đây. Trong bối cảnh đó, công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế vẫn được triển khai một cách chủ động, đồng bộ và đạt được nhiều kết quả quan trọng.

Đối ngoại đã phối hợp với quốc phòng, an ninh góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất toàn vẹn lãnh thổ và lợi ích quốc gia dân tộc từ sớm, từ xa, từ khi chưa có nguy cơ. Diện mạo đối ngoại tiếp tục được mở rộng và nâng tầm. Từ Hội nghị Ngoại giao lần thứ 32 đến nay, Việt Nam đã thiết lập và nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện với 9 đối tác, Đối tác chiến lược với 11 nước và Đối tác toàn diện với 5 nước. Các khuôn khổ mới cho thấy sự tin cậy chính trị và vị thế của Việt Nam ngày càng cao, mở thêm khả năng hợp tác về kinh tế, khoa học công nghệ, quốc phòng an ninh và giao lưu nhân dân.

Quan hệ với các nước láng giềng, các nước lớn, các nước ASEAN, các đối tác quan trọng và bạn bè truyền thống tiếp tục được củng cố. Các kênh đối ngoại được phối hợp chặt chẽ hơn. Đối ngoại đa phương cũng thêm nhiều dấu ấn: Việt Nam đã tổ chức thành công Diễn đàn Tương lai ASEAN, Hội nghị Thượng đỉnh P4G và lễ mở ký Công ước Liên hợp quốc về phòng chống tội phạm mạng. Tái đắc cử Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2026-2028 với số phiếu cao nhất trong nhóm Châu Á - Thái Bình Dương; đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng tại Liên hợp quốc, tại UNESCO và đóng góp tích cực vào gìn giữ hòa bình và giải quyết những vấn đề chung của toàn cầu và nhân loại.

Bên cạnh đó, ngoại giao kinh tế đã bám sát hơn nhu cầu phát triển. Chúng ta đã ký 17 hiệp định thương mại tự do với hơn 60 quốc gia và vùng lãnh thổ. Kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2025 đạt khoảng trên 734 tỷ USD, đưa Việt Nam vào nhóm 20 nền kinh tế có quy mô thương mại hàng đầu thế giới. Vốn đầu tư nước ngoài đăng ký cũng đạt trên 38 tỷ USD, vốn thực hiện trên 27 tỷ USD, mức cao nhất trong 5 năm qua. Đối ngoại đã góp phần mở rộng thị trường, đa dạng chuỗi cung ứng, thu hút vốn, công nghệ, quản trị đất nước.

Ngoại giao khoa học công nghệ cũng được chú trọng hơn. Các cơ quan đại diện Việt Nam tại nước ngoài đã kết nối giúp đỡ các trung tâm nghiên cứu, các tập đoàn công nghệ, chuyên gia và trí thức người Việt Nam ở nước ngoài với nhu cầu trong nước. Ngoại giao văn hóa, thông tin đối ngoại, quảng bá hình ảnh Việt Nam hòa bình, đổi mới, năng động và có trách nhiệm. Công tác người Việt Nam ở nước ngoài tiếp tục củng cố khối đại đoàn kết dân tộc. Bảo hộ công dân đã được triển khai kịp thời tại các địa bàn phức tạp.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định, những kết quả trên đã khẳng định sự đúng đắn của đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa, chủ động hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng, hiệu quả và bền vững. Việt Nam kiên định mục tiêu và nguyên tắc, linh hoạt về phương pháp và bước đi, giữ vững lợi ích quốc gia dân tộc, tôn trọng luật pháp quốc tế, tạo sự đồng tình của nhân dân và của các đối tác quốc tế. Hơn hết, có được kết quả đó là nhờ sự lãnh đạo tập trung thống nhất của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, trực tiếp là Bộ Chính trị, Ban Bí thư; sự quản lý điều hành của Nhà nước; sự chỉ đạo sâu sát của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị; sự phối hợp của các trụ cột đối ngoại, giữa Trung ương với địa phương, giữa đối ngoại với quốc phòng, an ninh và phát triển ngày càng chặt chẽ hơn.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, trong những thành tựu chung đó, không thể không nhắc đến sự đóng góp quan trọng của đội ngũ cán bộ làm công tác đối ngoại ngoại giao. Trong mọi hoàn cảnh, mọi địa bàn quốc tế đã luôn thể hiện bản lĩnh, trách nhiệm, lòng trung thành với Tổ quốc, với Đảng, Nhà nước và Nhân dân; đặt lợi ích quốc gia dân tộc lên trên trước hết.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng đã chỉ ra những hạn chế còn tồn đọng. Cụ thể, công tác nghiên cứu, dự báo còn có lúc có việc chưa theo kịp diễn biến. Một số báo cáo còn nặng về mô tả, chưa chỉ rõ tác động đối với Việt Nam và đặc biệt là chưa đề xuất được các phương án xử lý. Chất lượng tham mưu chưa đồng đều. Năng lực nghiên cứu các vấn đề mới về công nghệ, kinh tế số, năng lượng, chuỗi cung ứng, luật pháp quốc tế còn hạn chế. Chuyển đổi số trong ngành Ngoại giao còn chậm, liên thông chia sẻ dữ liệu còn hạn chế.

Việc cụ thể hóa một số nghị quyết, kết luận thành thỏa thuận và các cam kết quốc tế còn chậm. Có việc chưa được theo dõi đến cùng, trách nhiệm giữa các cơ quan chưa thật rõ, vướng mắc chưa được xử lý kịp thời. Quan hệ chính trị tốt đẹp ở một số nơi chưa được chuyển hóa tương xứng thành thị trường, dự án, công nghệ và lợi ích cho người dân và doanh nghiệp. Có hoạt động còn coi trọng số cuộc họp, văn bản ký kết hơn là kết quả cuối cùng. Sự phối hợp liên ngành cũng có lúc chưa đồng bộ. Có việc nhiều cơ quan cùng tham gia nhưng không có một cơ quan nào chịu trách nhiệm cuối cùng. Có điểm nghẽn đã được nhận diện nhưng cũng chậm được tháo gỡ do các quy định chồng chéo, thủ tục kéo dài hoặc ngại quyết định. Sự gắn kết giữa Trung ương với địa phương, giữa cơ quan đại diện với bộ, ngành, doanh nghiệp chưa thật chặt chẽ, có nơi chưa chuẩn bị kịp thời để tiếp nhận những cơ hội đối ngoại và ngoại giao tạo ra.

Đề cập việc thế giới đang chuyển động nhanh và hết sức phức tạp, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt, người đứng đầu Đảng và Nhà nước nhấn mạnh, giờ là lúc đối ngoại phải phát huy vai trò tiên phong, sớm thấy, tham mưu đúng, hành động kịp thời để góp phần bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa; mở đường, kết nối, tranh thủ nguồn lực phát triển. Tiên phong còn là theo sát công việc đến cùng, chủ động tháo gỡ khó khăn, chịu trách nhiệm về kết quả.

Mọi hoạt động đối ngoại phục vụ đất nước, phục vụ nhân dân

Để đưa đường lối đối ngoại của Đại hội XIV và các nghị quyết của Đảng vào cuộc sống, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị toàn ngành Ngoại giao và các cơ quan làm công tác đối ngoại tập trung vào 6 nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, tiếp tục đổi mới tư duy, nâng cao chất lượng nghiên cứu, dự báo và tham mưu chiến lược. Nghiên cứu đi trước một bước, giúp lãnh đạo Đảng, Nhà nước nhận biết sớm xu hướng, thời cơ, nguy cơ, không để bất ngờ về chiến lược; tập trung vào những vấn đề tác động trực tiếp, lâu dài đến an ninh và phát triển như điều chỉnh chiến lược của các nước lớn, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, kinh tế số, chuyển đổi xanh, an ninh mạng và an ninh dữ liệu.

Thứ hai, làm sâu sắc và nâng cao hiệu quả các mối quan hệ đối ngoại. Các khuôn khổ quan hệ đã thiết lập, nâng cấp phải được cụ thể hóa bằng chương trình hành động và dự án có kết quả đo đếm được; nâng cấp quan hệ là mở ra một chặng đường mới. Hiệu quả của quan hệ thể hiện qua việc môi trường hòa bình được củng cố, thị trường được mở rộng, dự án được hình thành, công nghệ và nhân lực được nâng lên, Nhân dân được hưởng lợi.

Thứ ba, đưa ngoại giao phục vụ phát triển đi vào chiều sâu, lấy hiệu quả thực chất làm thước đo. Ưu tiên tranh thủ nguồn lực cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển kinh tế tư nhân và nâng cao chất lượng đầu tư nước ngoài; thu hút có chọn lọc dự án công nghệ cao, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, hạ tầng số, năng lượng sạch, nông nghiệp hiện đại, gắn đầu tư với chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và sự tham gia của doanh nghiệp Việt Nam.

Thứ tư, nâng tầm đối ngoại đa phương và triển khai hội nhập quốc tế toàn diện, đồng bộ, hiệu quả. Tiếp tục phát huy vai trò tại Liên hợp quốc, ASEAN, APEC, các cơ chế hợp tác tiểu vùng Mê Công; đóng góp vào gìn giữ hòa bình, ứng phó biến đổi khí hậu và phát triển bền vững; việc đăng cai Năm APEC 2027 phải được chuẩn bị từ sớm về nội dung, sáng kiến, vật chất, nhân lực và vận động sự ủng hộ. Triển khai Nghị quyết số 59 gắn hội nhập quốc tế với hoàn thiện thể chế, nâng cao nội lực.

Thứ năm, đổi mới mạnh mẽ cơ chế phối hợp, kiểm tra và tổ chức thực hiện, tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn. Ban Chỉ đạo Trung ương về đối ngoại và hội nhập quốc tế phát huy vai trò chỉ đạo chiến lược và điều phối thống nhất; Bộ Ngoại giao với trách nhiệm Cơ quan thường trực làm tốt tham mưu, tổng hợp, điều phối, đôn đốc, chủ động phát hiện những vấn đề còn vướng mắc và đề xuất cách tháo gỡ. Trong đó phát huy vai trò của cơ chế liên ngành, vai trò của người đứng đầu và xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất về điều ước, thỏa thuận và cam kết quốc tế.

Thứ sáu, đặc biệt coi trọng xây dựng đội ngũ cán bộ đối ngoại đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới. Nhắc lại lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh "Cán bộ là cái gốc của mọi công việc", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu làm tốt từ tuyển chọn, đào tạo, đánh giá đến bố trí, sử dụng, lấy phẩm chất, năng lực và kết quả công việc làm thước đo; sớm hình thành đội ngũ chuyên gia giỏi về những địa bàn trọng yếu và lĩnh vực mới.

Về nội dung thảo luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Hội nghị làm rõ ba vấn đề: những biến động lớn của thế giới đến năm 2030 tác động thế nào đến mục tiêu phát triển và bảo vệ Tổ quốc; nhiệm vụ nào trong Nghị quyết số 06, Nghị quyết số 59 và Nghị quyết sắp tới về người Việt Nam ở nước ngoài phải ưu tiên; làm gì để chuyển khuôn khổ quan hệ, cam kết và thỏa thuận quốc tế thành thị trường, dự án, công nghệ, nguồn nhân lực và năng lực mới.

Về kết quả, Hội nghị phải tạo ra sản phẩm cụ thể: xác định nhiệm vụ ưu tiên, tiến độ và trách nhiệm trong triển khai 3 nghị quyết về đối ngoại và hội nhập quốc tế nêu trên; đẩy mạnh triển khai các điều ước, thỏa thuận và dự án quan trọng còn chậm; xác định thị trường, dự án, công nghệ, đối tác và nguồn nhân lực cần tập trung; đóng góp vào sơ kết thực hiện Nghị quyết số 59 và chuẩn bị Chiến lược đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước bày tỏ tin tưởng với truyền thống ngoại giao cách mạng Việt Nam, với trí tuệ, bản lĩnh và trách nhiệm, toàn ngành Ngoại giao và các lực lượng đối ngoại sẽ đoàn kết, chủ động, sáng tạo, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, góp phần giữ vững hòa bình, bảo vệ Tổ quốc, mở rộng không gian phát triển và nâng cao vị thế Việt Nam.

Tiếp thu ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung đề nghị Hội nghị khẩn trương cụ thể hóa và tổ chức thực hiện hiệu quả, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong kỷ nguyên phát triển mới. Với vai trò Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về đối ngoại và hội nhập quốc tế, Bộ Ngoại giao sẽ tiếp tục gắn kết chặt chẽ công tác đối ngoại, hội nhập quốc tế với các mục tiêu quốc phòng, an ninh, phát triển của đất nước, từ Trung ương đến địa phương.

Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 sẽ tiếp tục làm việc đến ngày 7/8/2026 với 18 phiên họp.