Trong hoạt động đấu thầu, việc lựa chọn được nhà thầu có mức giá tiết kiệm cho ngân sách là mục tiêu quan trọng. Tuy nhiên, câu chuyện tại gói thầu IB2500489387 do Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh Tây Ninh làm chủ đầu tư đã cho thấy một góc nhìn khác về mối quan hệ giữa giá thầu và khả năng thực thi hợp đồng trên thực tế.

Từ quy trình đấu thầu bài bản...

Gói thầu "Bảo trì, hiệu chuẩn trang thiết bị năm 2025" (mã TBMT: IB2500489387) được triển khai dựa trên Quyết định số 210/QĐ-KSBT ngày 30/10/2025 của Giám đốc CDC Tây Ninh về việc phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu. Gói thầu này có giá dự toán là 741.325.000 đồng (Bảy trăm bốn mươi mốt triệu, ba trăm hai mươi lăm ngàn đồng), nguồn vốn từ Ngân sách Nhà nước.

Quy trình phê duyệt E-HSMT được thực hiện chặt chẽ qua Quyết định số 1548/QĐ-KSBT ngày 05/11/2025. Theo Biên bản mở thầu ngày 17/11/2025, có 02 nhà thầu tham gia cạnh tranh. Kết quả, Trung tâm Nghiên cứu và Ứng dụng Khoa học Công nghệ (Mã định danh: vn0314902658) đã giành chiến thắng với mức giá trúng thầu là 400.000.000 đồng (Bốn trăm triệu đồng).

So với giá gói thầu, nhà thầu này đã giảm giá tới hơn 46% (tiết kiệm hơn 341 triệu đồng). Ngày 05/12/2025, ông Huỳnh Hữu Dũng – Giám đốc CDC Tây Ninh đã ký Quyết định số 1333/QĐ-KSBT chính thức phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho đơn vị này với thời gian thực hiện hợp đồng là 30 ngày.

Phân tích yêu cầu kỹ thuật: "Rào cản" cho nhà thầu thiếu nguồn lực

Nhìn vào Chương V về Yêu cầu kỹ thuật trong hồ sơ mời thầu, có thể thấy tính chất công việc đòi hỏi chuyên môn rất cao. Danh mục hiệu chuẩn bao gồm hơn 80 loại thiết bị tinh vi như: Máy đo bụi Microdust Pro, Máy đo CO2, thiết bị quan trắc môi trường và các hệ thống xét nghiệm chuyên sâu.

Chủ đầu tư yêu cầu rất rõ tại mục 5.1: "Trên giấy chứng nhận hiệu chuẩn cần thể hiện đầy đủ các thông số như số hiệu chính, hệ số hiệu chính, độ không đảm bảo đo và các thông số có liên quan". Đặc biệt, nhà thầu phải đảm bảo việc liên kết chuẩn và cung cấp đầy đủ mã số thiết bị chuẩn, nhà sản xuất, thời hạn hiệu chuẩn của chuẩn đo lường.

Theo chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ: "Đối với lĩnh vực hiệu chuẩn thiết bị y tế, yêu cầu kỹ thuật chính là 'linh hồn' của gói thầu. Việc nhà thầu bỏ giá thấp kỷ lục trong khi phải đáp ứng hàng loạt tiêu chuẩn về độ không đảm bảo đo và chuẩn đo lường quốc gia là một thách thức cực lớn. Nếu không có đội ngũ nhân sự tinh nhuệ và máy móc chuẩn hiện đại, nhà thầu rất dễ rơi vào tình trạng 'việt vị' khi triển khai thực tế".

Quyết định chấm dứt hợp đồng: Sự quyết liệt của chủ đầu tư

Dù đã ký hợp đồng số HD2500211296 vào ngày 10/12/2025, nhưng quá trình thực thi đã không suôn sẻ. Ngày 16/01/2026, Giám đốc CDC Tây Ninh đã ký Quyết định số 113/QĐ-KSBT về việc phê duyệt xử lý nhà thầu vi phạm hợp đồng.

Theo nội dung Quyết định 113, lý do vi phạm được nêu rõ: "Không hoàn thành hợp đồng gói thầu Bảo trì, hiệu chuẩn trang thiết bị năm 2025". Cụ thể, giá trị hợp đồng đã ký là 400.000.000 đồng nhưng giá trị nghiệm thu thực tế chỉ đạt 233.100.000 đồng.

Căn cứ theo khoản 23 Điều 140 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, CDC Tây Ninh đã đưa ra hình thức xử lý nghiêm khắc: Chấm dứt hợp đồng với Trung tâm Nghiên cứu và Ứng dụng Khoa học Công nghệ. Đăng tải thông tin vi phạm hợp đồng của nhà thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.

Góc nhìn pháp lý và ý kiến chuyên gia

Phân tích về vấn đề này dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP.HCM) cho biết: "Việc chủ đầu tư chấm dứt hợp đồng và đăng tải thông tin vi phạm là hoàn toàn phù hợp với quy định tại Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và đặc biệt là các quy định mới tại Luật số 90/2025. Theo quy định mới, việc không hoàn thành hợp đồng không chỉ dẫn đến thiệt hại về thời gian cho đơn vị sử dụng ngân sách mà còn khiến nhà thầu đối mặt với nguy cơ bị cấm tham gia các gói thầu tương tự trong tương lai".

Luật sư Hương nhấn mạnh thêm: "Cần lưu ý rằng theo Luật 90/2025, tính minh bạch và trách nhiệm của nhà thầu sau trúng thầu được đẩy lên rất cao. Việc bỏ giá thầu thấp để trúng thầu bằng mọi giá sau đó không thực hiện được là hành vi gây rối loạn thị trường đấu thầu và cần được xử lý nghiêm để làm gương".

Dưới góc độ chuyên gia đánh giá, ông Nguyễn Quốc Vũ nhận định: "Chúng ta cần nhìn nhận khách quan. Một mặt, nhà thầu có thể đã quá lạc quan khi tính toán chi phí vận hành dẫn đến việc không đủ kinh phí bù đắp cho các yêu cầu kỹ thuật khắt khe của CDC Tây Ninh. Mặt khác, quyết định của CDC Tây Ninh cho thấy sự quyết liệt trong quản lý chất lượng. Họ thà đau một lần, chấm dứt để tìm phương án thay thế còn hơn chấp nhận những kết quả hiệu chuẩn không đạt chuẩn, vốn có thể gây hậu quả nghiêm trọng trong công tác kiểm soát bệnh tật".

Gói thầu IB2500489387 khép lại với một kết quả không mong muốn cho cả hai bên. Nhà thầu bị tổn hại uy tín và đối mặt với các hình thức kỷ luật, trong khi chủ đầu tư CDC Tây Ninh phải đối mặt với việc chậm trễ trong công tác bảo trì thiết bị y tế định kỳ.

Đây là bài học đắt giá cho các đơn vị tham gia đấu thầu: Giá thấp là lợi thế cạnh tranh, nhưng năng lực thực thi mới là yếu tố sống còn. Đối với các chủ đầu tư, việc giám sát chặt chẽ quá trình thực hiện theo đúng E-HSMT và yêu cầu kỹ thuật tại Chương V là chìa khóa để bảo vệ dòng vốn ngân sách và đảm bảo chất lượng dịch vụ công.

Sự việc này một lần nữa khẳng định tinh thần của Luật Đấu thầu 2023 và Luật 90/2025: Đấu thầu không chỉ là cuộc đua về giá, mà là cuộc đua của chất lượng, uy tín và trách nhiệm thượng tôn pháp luật.