Tiết lộ thú vị về bia đá Tiến sĩ ở Văn Miếu

(Kiến Thức) - Ít người biết đá làm bia Tiến sĩ được vận chuyển từ đâu và con rùa mang ý nghĩa gì?

Đại Cát 02/08/2013 19:00

Du khách trong và ngoài nước mỗi khi đến thăm Văn Miếu - Quốc Tử Giám (phố Quốc Tử Giám, quận Đống Đa, TP Hà Nội) đều trầm trồ ngắm nhìn những tấm bia Tiến sĩ, gắn với con rùa bằng đá.

Tại sao bia đá lại được đặt trên lưng rùa?

Trong khuôn viên của di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám có một khu vườn từ Khuê Văn Các đến cửa Đại Thành, gọi là vườn bia đá Tiến sĩ. Sát bờ hồ Thiên Quang Tỉnh là lối đi và những dãy bia đá trang nghiêm, cổ kính dựng thành hai khu Đông và Tây. Mỗi khu chứa hai dãy bia đá, tất cả gồm 82 tấm bia ghi tên họ quê quán của những người đã đỗ Tiến sĩ triều Lê.

Chú rùa cõng trên mình tấm bia Tiến sĩ, nó đã trở thành biểu tượng của Văn Miếu - Quốc Tử Giám. GS Phan Huy Lê cho biết: Hình ảnh con rùa vốn rất gần gũi trong đời sống người Việt Nam. Trong các bàn thờ thờ Thành hoàng làng hình ảnh con rùa và con hạc thường uy nghi đứng hai bên như một vật biểu linh cho tinh thần, sức mạnh của dân tộc. Có lẽ vì thế vua quan thời Lê cũng đã lấy hình tượng con rùa để gắn liền với bia Tiến sĩ.

Cổng chính Văn Miếu - Quốc Tử Giám.

Cũng theo GS Phan Huy Lê, trong quan niệm của người Á Đông, rùa được xem là biểu tượng của vũ trụ. Mai rùa tượng trưng cho bầu trời, còn bụng rùa tượng trưng cho mặt đất. Ở nước ta, con rùa có vị trí rất đặc biệt từ thời An Dương Vương xây thành ốc Cổ Loa tại Đông Anh, Hà Nội. Xưa kia, An Dương Vương cho quân lính xây thành nhiều lần, nhưng cứ xây xong thành lại bị đổ mà không biết nguyên do gì. Sau này thần rùa Kim Quy xuất hiện đã giúp cho An Dương Vương xây dựng thành công thành Cổ Loa. Sau này rùa thần trao cho An Dương Vương một chiếc nỏ thần có thể bắn một lần trăm phát, đánh trăm trận trăm thắng.

Theo truyền thuyết kể về Lê Lợi sau khi đánh thắng giặc Minh nhờ thanh kiếm thần, một hôm đi dạo thuyền chơi trên hồ Tả Vọng, Long vương đã cho rùa thần lên đòi lại kiếm. Từ đó hồ Tả Vọng có tên là hồ Hoàn Kiếm. Như vậy, việc đặt bia Tiến sĩ trên lưng rùa không chỉ thể hiện cho sự trường tồn bất diệt của thời gian mà nó còn có ý nghĩa linh thiêng.

Rùa đá đội bia Tiến sĩ bị du khách sờ nhẵn đầu.

Đá làm bia được lấy từ Thanh Hóa

Nhà nghiên cứu Ngô Đức Thọ cho biết, việc chạm khắc bia Tiến sĩ ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám được thực hiện rất công phu, có giá trị lớn về nghệ thuật điêu khắc. Công việc thường do các quan Thượng thư, Tham tri bộ Lễ đích thân trông nom. Việc chọn đá, tuyển thợ khắc do bộ Công đảm nhiệm. Loại đá thanh (đá vôi mịn) có kết cấu vững chắc, có sức chịu đựng phong hóa, dùng tạc bia chủ yếu được lấy từ núi đá làng An Hoạch, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa.

Đá ở núi đá này nổi tiếng từ lâu đời đã được dùng vào các công trình điêu khắc bia, khánh tượng đời Lý. Người đương thời đã từng ca ngợi: "Ở phía Tây Nam của huyện Đông Sơn có một quả núi lớn và cao gọi là núi An Hoạch, sẵn nhiều đá đẹp là tài sản quý giá của nhà nước. Loại đá này óng ánh như thạch lam, chất biếc xanh như khói nhạt. Sau này người ta tạc đá ấy làm khí cụ như tạc thành khánh đá, đánh lên tiếng ngân muôn dặm; hoặc dùng làm bia để lại muôn đời" (Chu Văn Thường - An Hoạch sơn Báo ân tự bi ký).

Du khách nước ngoài rất quan tâm tới bia đá ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám .

Có giả thiết rằng, từ núi đá An Hoạch vua quan nhà Lê đã cho lính dùng ngựa để vận chuyển đá ra bờ sông Mã đóng thuyền chở về Thăng Long. Từ bờ sông Mã, quân lính sẽ ngược về sông Hồng, chuyển đá về Văn Miếu để dựng bia.

#Văn Miếu - Quốc Tử Giám #văn bia #tiến sĩ #con rùa #sĩ tử #di tích

Ảnh hiếm về ngôi chùa “độc” đã biến mất ở Hà Nội

(Kiến Thức) - Trên khu đất ngày nay là tòa nhà Bưu điện thành phố Hà Nội, từng tồn tại một trong những ngôi chùa đặc biệt nhất của Thủ đô.

Chùa Báo Ân là một ngôi chùa lớn và độc đáo từng tồn tại ở Hà Nội trong khoảng 5 thập niên của thế kỷ 19. Chùa khánh thành vào khoảng năm 1842, do Tổng đốc Hà Ninh là Nguyễn Đăng Giai đã quyên tiền dân xây dựng khu đất gần 100 mẫu ở bờ Đông hồ Gươm. Mặt trước chùa quay ra sông Hồng, mặt sau dựa vào hồ. Ảnh tư liệu do bác sĩ Hocquard thực hiện năm 1884.

Ngoài tên gọi chính thức, chùa Báo Ân còn có nhiều tên gọi khác như chùa Liên Trì (ao sen) vì nhà chính của chùa được bao bởi một hồ tròn đầy sen, chùa Nguyễn Đăng Giai – tên vị tổng đốc cho xây chùa, chùa Quan Thượng – chỉ hàm Thượng thư của quan Tổng đốc. Người Pháp thì gọi đây là chùa Khổ Hình (Pagode des Supplices) vì thấy ở chùa có hai bức ván vách chạm nổi cảnh hàng loạt khổ hình dành cho những kẻ có tội phải chịu ở thế giới bên kia (Cảnh Thập điện Diêm vương). Tranh vẽ lại từ ảnh của bác sĩ Hocquard, 1888.

Xem chi tiết

Khám phá 4 địa danh VN hấp dẫn nhất châu Á

Website du lịch lớn nhất thế giới TripAdvisor mới công bố giải thưởng Asia Destination Awards năm 2013, trong đó Thủ đô Hà Nội là điểm đến hấp dẫn thứ 14 ở châu Á. Trong ảnh là Chùa Một Cột - một trong những điểm đến hấp dẫn khách du lịch trong và ngoài nước mỗi khi đến Thủ đô ngàn năm văn hiến.

Hồ Hoàn Kiếm có sức hấp dẫn đặc biệt với khách quốc tế bởi đây là một trong những biểu tượng, là niềm tự hào của cả đất nước mỗi khi hướng về Thủ đô ngàn năm văn hiến.

Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng là một trong những điểm đến hấp dẫn mà du khách không thể bỏ qua.

Phố cổ Hà Nội là nơi lưu giữ những công trình kiến trúc cổ mang đậm phong cách thời Pháp thuộc. Đây cũng là nơi có nhiều món ăn ngon truyền thống, nổi tiếng của đất kinh kỳ như bún thang, chả cá Lã Vọng...

Văn Miếu - Quốc Tử Giám là trường Đại học đầu tiên của Việt Nam, cũng là nơi lưu giữ 82 bia đá các khoa thi tiến sỹ triều Lê - Mạc (1442-1779) được công nhận là Di sản tư liệu thế giới. Nó là biểu tượng mang ý nghĩa biểu trưng cho tiến trình phát triển văn hóa của dân tộc Việt Nam.

Nhà tù Hỏa Lò nằm ngay trung tâm Hà Nội, được xây dựng từ năm 1896. Pháp dùng nơi này để tra tấn, giam giữ những người chống đối chế độ thực dân Pháp. Khi đến đây, mọi người có thể chiêm ngưỡng cỗ máy chém giết người đáng sợ của thực dân Pháp sử dụng thời đó.

Giải thưởng của TripAdvisor dựa trên các tiêu chí: sự nổi tiếng của các điểm đến, sự yêu thích của du khách đối với địa danh đó và những điểm đến được đánh giá cao nhất. Theo đó, thành phố Hồ Chí Minh là điểm hấp dẫn du lịch thứ 15 ở châu Á. Trong ảnh là chợ Bến Thành - biểu tượng nổi tiếng của Sài Gòn.

Hồ Chí Minh là nơi có nhiều điểm đến hấp dẫn như nhà thờ Đức Bà - nơi mà khách du lịch không thể bỏ qua khi tới đây.

Thành phố Hồ Chí Minh nằm trong top 25 điểm đến hấp dẫn nhất ở châu Á vì đây là đầu tàu phát triển trong lĩnh vực văn hóa, kinh tế, xã hội của đất nước.

Khu di tích lịch sử Địa đạo Củ Chi là nơi ghi dấu lòng quả cảm, tinh thần không quản gian khổ, sẵn sàng hi sinh và ý chí quật cường chống ngoại xâm của nhân dân Việt Nam. Đây là một trong những địa điểm hấp dẫn khách Tây mỗi khi đến thành phố Hồ Chí Minh.

Hội An là địa danh xếp thứ 17 trong danh sách 25 điểm đến hấp dẫn ở châu Á. Nơi đây lưu giữ được khá nhiều công trình kiến trúc độc đáo, bao gồm các ngôi nhà cổ, đền, chùa, và các công trình khác được xây dựng từ thế kỷ XV đến thế kỷ XIX.

Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hiệp Quốc (UNESCO) công nhận phố cổ Hội An là di sản thế giới vào năm 1999.

Vào cuối thế kỷ 16, thành phố Hội An từng là trung tâm mậu dịch quốc tế trên hành trình thương mại Đông - Tây và cũng là thương cảng phồn thịnh nhất của Việt Nam dưới triều nhà Nguyễn.

Khu phố cổ Hội An vẫn bảo tồn gần như nguyên trạng một quần thể di tích kiến trúc cổ gồm nhiều công trình nhà ở, hội quán của đoàn thương buôn đến từ Nhật Bản, Trung Quốc... cũng như các ngôi đình chùa, miếu mạo, cầu...

Nơi đây có những chiếc đèn lồng thủ công truyền thống.

Hạ Long là điểm đến hấp dẫn thứ 25 ở châu Á do tạp chí du lịch TripAdvisor bình chọn.

TripAdvisor đánh giá Hạ Long là điểm đến "hớp hồn" khách Tây. Đặt chân tới đây, du khách có thể ngắm những hòn đảo đá vôi và hang động đẹp sửng sốt. Thắng cảnh này nổi tiếng không chỉ ở Việt Nam mà cả thế giới.

Vịnh Hạ Long được tạo thành từ khoảng 2.000 hòn đảo đá vôi nguyên khối từ đó tạo nên vẻ đẹp tuyệt vời khiến du khách quyến luyến không rời.

Nơi đây còn có một số hòn đảo khá trũng và sâu, trong số đó có hang động, hồ và một số bãi biển hoang sơ vẫn chưa được các nhà khai thác du lịch khai phá nhiều.

Chính nhờ vẻ đẹp có 1-0-2 được thiên nhiên ban tặng như vậy, Vịnh Hạ Long trở thành một trong những kỳ quan thiên nhiên của Việt Nam và được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hiệp Quốc (UNESCO) chính thức công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới vào 17/12/1994. Nơi đây tiếp tục được UNESCO vinh danh ở hạng mục Di sản thế giới bởi giá trị địa chất, địa mạo vào năm 2000.

Xem chi tiết

Chúa Trịnh bị báo ứng vì giết Thái tử nhà Lê?

(Kiến Thức) - Người ta nói, con trai cưng của Trịnh Sâm dung mạo giống hệt thái tử Vỹ, người bị Sâm giết.

Thời Lê Trung Hưng, qua các đời chúa Trịnh sự chuyên quyền ngày càng lớn, biến vua Lê thành những vị hoàng đế bù nhìn. Chúa quyết định tất cả mọi việc từ chuyện chi tiêu của vua cho đến việc đưa ai lên ngôi, thậm chí cả tính mạng vua cũng nằm trong tay chúa. Chính vì vậy chuyện chúa Trịnh Sâm giết Thái tử Lê Duy Vĩ mà vua Lê Hiển Tông bất lực không thể làm gì để cứu con là chuyện không lạ, nhưng lạ lùng ở chỗ sau đó có chuyện báo ứng ly kỳ mà hậu thế không mấy người được rõ.

Xem chi tiết

Đọc nhiều nhất

Đàn Nam Giao - nơi hành lễ thiêng liêng bậc nhất triều Nguyễn

Đàn Nam Giao là một trong những di tích quan trọng bậc nhất của Huế, gắn với nghi lễ tế trời mang ý nghĩa chính trị và tâm linh sâu sắc.

Bằng chứng gây sốc con người biết đóng thuyền cách đây 50.000 năm

Chiếc thuyền cổ nhất từng được tìm thấy có niên đại khoảng 10.000 năm tuổi. Tuy nhiên, bằng chứng cho thấy con người đã sử dụng thuyền ít nhất 50.000 năm nay.

Mũ đồng 'mặt nạ' quý hiếm của đế chế La Mã cổ đại

Cách đây hơn 200 năm, một chiếc mũ bằng đồng có mặt nạ được tìm thấy ở Anh. Hiện vật thuộc về nền văn minh La Mã cổ đại.

Hòn đảo dị thường nhất Nam Đại Dương với hệ sinh thái có 1-0-2

Đảo Macquarie (Úc) là vùng đất hoang sơ giữa Nam Đại Dương, nổi tiếng với thiên nhiên độc đáo và giá trị khoa học hiếm có.

Cấu trúc xã hội độc nhất của tộc người thờ thần tối cao Nkai

Tộc người Samburu là cộng đồng bán du mục đặc sắc ở Kenya, nổi tiếng với văn hóa truyền thống độc đáo và đời sống thích nghi với môi trường khô hạn.

Những ký hiệu lạ khắc trên đá ở Yok Đôn có thể ẩn chứa thông điệp lịch sử gì?

Ký hiệu lạ khắc trên đá ở Yok Đôn ẩn chứa thông điệp lịch sử gì?

Bãi đá khắc ký hiệu lạ trong Vườn quốc gia Yok Đôn (Tây Nguyên) làm dấy lên nghi vấn về dấu tích khảo cổ và thông điệp lịch sử chưa lời giải.

Dương Quý Phi qua đời bí ẩn, xuất hiện mộ ở Nhật Bản gây tranh cãi

Cái chết của Dương Quý Phi (Trung Quốc) vẫn là bí ẩn lịch sử khi thi thể không được tìm thấy, nhưng lại xuất hiện ngôi mộ mang tên bà ở Nhật Bản.

Tìm thấy con dấu Trung cổ quý hiếm khắc 'bí mật của Richard' gây chấn động

Giới khảo cổ Anh xôn xao khi một người dò tìm kim loại phát hiện con dấu Trung cổ khắc dòng chữ “bí mật của Richard”, mở ra bí ẩn lịch sử hàng trăm năm.

Từ Hi Thái hậu có phải là bản sao của Võ Tắc Thiên? Ai quyền lực hơn?

Dù có điểm tương đồng về con đường thăng tiến, Từ Hi Thái hậu và Võ Tắc Thiên thể hiện cách thức nắm giữ quyền lực riêng qua các thời kỳ lịch sử Trung Quốc.

Phát hiện bức tranh khảm Hy Lạp 1.600 năm tuổi hé lộ viện dưỡng lão cổ đại

Giới khảo cổ vừa giải mã bức tranh khảm Hy Lạp 1.600 năm với dòng chữ “Bình an cho các bậc trưởng lão”, hé lộ dấu tích viện dưỡng lão hiếm thấy thời cổ đại.