Lực lượng Vệ binh Không quân Mỹ (Air National Guard - ANG) đang phát đi cảnh báo về tình trạng thiếu hụt tiêm kích nghiêm trọng, có nguy cơ làm suy giảm năng lực tác chiến trong bối cảnh môi trường an ninh ngày càng phức tạp.
Theo các lãnh đạo ANG, nguyên nhân chính đến từ việc phi đội hiện tại đang già hóa nhanh, trong khi tốc độ mua sắm máy bay mới lại không đủ bù đắp. Nhiều tiêm kích chủ lực như F-16 và F-15C đã phục vụ hơn 25 năm và đang tiến gần giới hạn vòng đời kỹ thuật.
Trong khi đó, số lượng tiêm kích được mua mới mỗi năm lại giảm đáng kể. Ngân sách gần đây cho thấy Mỹ chỉ đặt mua khoảng 40-60 máy bay/năm, thậm chí có năm giảm xuống dưới 50 chiếc. Điều này khiến khoảng cách giữa số máy bay nghỉ hưu và bổ sung ngày càng nới rộng.
Trước tình hình này, lãnh đạo ANG đã kêu gọi Quốc hội Mỹ tăng hạn mức mua sắm tiêm kích lên tối thiểu 72 chiếc mỗi năm, bao gồm 48 tiêm kích tàng hình F-35A và 24 tiêm kích F-15EX. Mục tiêu lý tưởng thậm chí là 100 chiếc mỗi năm để đảm bảo duy trì sức mạnh không quân.
Đáng chú ý, Vệ binh Không quân hiện chiếm khoảng một nửa tổng số tiêm kích chiến thuật của Không quân Mỹ, đồng thời đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ quan trọng như phòng thủ không phận nội địa, triển khai tác chiến ở nước ngoài và hỗ trợ thiên tai. Vì vậy, sự suy giảm năng lực của lực lượng này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến toàn bộ sức mạnh không quân Mỹ.
Một vấn đề lớn khác là chi phí vận hành. Khi máy bay già đi, chi phí bảo dưỡng và sửa chữa tăng mạnh, khiến phần lớn ngân sách phải dùng để duy trì hoạt động thay vì đầu tư hiện đại hóa. Các chuyên gia cảnh báo rằng trong vài năm tới, nhiều máy bay có thể “khó duy trì khả năng bay”, chưa nói đến khả năng chiến đấu hiệu quả.
Ngoài ra, việc chuyển đổi sang các nền tảng mới như F-35 cũng diễn ra chậm hơn dự kiến, trong khi một số đơn vị vẫn chưa có kế hoạch thay thế rõ ràng cho phi đội F-16. Điều này tạo ra “khoảng trống năng lực” trong giai đoạn chuyển tiếp.
Trong dài hạn, Không quân Mỹ kỳ vọng các chương trình tương lai như tiêm kích thế hệ 6 (NGAD/F-47) hoặc máy bay không người lái chiến đấu (CCA) sẽ giúp bù đắp thiếu hụt. Tuy nhiên, các dự án này vẫn đang trong giai đoạn phát triển và chưa thể thay thế ngay lực lượng hiện tại.
Một yếu tố chiến lược khác là sự cạnh tranh với Trung Quốc, quốc gia đang tăng tốc sản xuất và hiện đại hóa lực lượng không quân với quy mô lớn. Nếu Mỹ không đẩy nhanh tốc độ mua sắm, nguy cơ mất cân bằng sức mạnh trên không trong tương lai là hoàn toàn có thể xảy ra.
Tổng thể, bài toán của Vệ binh Không quân Mỹ không chỉ là thiếu số lượng tiêm kích, mà còn là sự chậm trễ trong hiện đại hóa và áp lực ngân sách. Nếu không có những quyết định đầu tư mạnh mẽ và kịp thời, lực lượng này có thể đối mặt với khoảng trống năng lực nghiêm trọng trong thập kỷ tới.
