Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, một đặc điểm dễ nhận thấy trong hồ sơ đấu thầu của Phòng Kinh tế xã Sơn Kiên, tỉnh An Giang là sự hiện diện của 18 gói thầu đã công bố kết quả nhưng lại không có thông báo mời thầu (TBMT) trên Hệ thống Mạng đấu thầu quốc gia khi áp dụng hình thức chỉ định thầu.
Qua đối chiếu các quyết định phê duyệt do ông Lê Văn Dũng – Phó Trưởng phòng ký, phần lớn các gói thầu này thuộc nhóm dịch vụ tư vấn lập hồ sơ, thẩm định giá hoặc xây lắp quy mô nhỏ. Việc không có TBMT thường gắn liền với hình thức chỉ định thầu hoặc chỉ định thầu rút gọn. Dù đây là hình thức được pháp luật cho phép trong các trường hợp đặc thù, nhưng tần suất xuất hiện dày đặc tại một đơn vị chủ đầu tư là dấu hiệu cần được mổ xẻ về mặt chuyên môn.
Chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ phân tích: "Tại Điều 78 và 79 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định rất rõ về hạn mức chỉ định thầu. Việc chủ đầu tư áp dụng hình thức này có thể giúp đẩy nhanh tiến độ, nhưng nếu không được kiểm soát tốt, nó sẽ trở thành rào cản ngăn chặn sự cạnh tranh từ các nhà thầu mới. Tinh thần của Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ là yêu cầu các đơn vị phải hạn chế tối đa việc chỉ định thầu, tăng cường đấu thầu qua mạng để đảm bảo tính minh bạch tối đa".
Thực tế tại xã Sơn Kiên, các gói thầu xây lắp như Đường Mương Khâm hay Đường rạch Xẻo Tràm có ý nghĩa quan trọng với đời sống dân sinh. Việc lựa chọn nhà thầu nhanh chóng thông qua chỉ định thầu có thể giải quyết được nhu cầu trước mắt, nhưng liệu có đảm bảo được việc lựa chọn được đơn vị có mức giá tối ưu nhất và năng lực vượt trội nhất hay không?
Trách nhiệm giải trình của người đứng đầu, ở đây là ông Lê Văn Dũng, đóng vai trò quyết định trong việc chứng minh tính cấp thiết và hiệu quả của các gói chỉ định thầu này. Một môi trường đấu thầu lành mạnh không thể thiếu sự công khai, nơi mà mọi thông tin về giá gói thầu và năng lực nhà thầu phải được minh định dưới sự giám sát của cộng đồng và pháp luật.
Việc không có TBMT trên mạng đấu thầu, khi áp dụng hình thức chỉ định thầu không chỉ là vấn đề quy định của pháp luật và kỹ thuật mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi tham gia của các doanh nghiệp trong khu vực. Câu hỏi đặt ra là: Những nhà thầu nào đang chiếm ưu thế tại địa phương này?
Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.
[Kỳ 3:] Sự xuất hiện của các nhà thầu "quen mặt" tại xã Sơn Kiên và bài toán cạnh tranh
CÁC TRƯỜNG HỢP VÀ HẠN MỨC CHỈ ĐỊNH THẦU
Theo quy định tại Điều 78 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, hình thức chỉ định thầu được áp dụng cho các gói thầu có yêu cầu cấp bách, khẩn cấp; các gói thầu cần đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm chất lượng, hiệu quả; gói thầu thuộc lĩnh vực chiến lược, chuyển đổi số; và gói thầu có tính chất đặc thù về công nghệ, bản quyền.
Đặc biệt, về hạn mức giá gói thầu để áp dụng chỉ định thầu (Khoản 4 Điều 78) được quy định như sau:
- Gói thầu thuộc dự toán mua sắm không hình thành dự án: Giá gói thầu không quá 500 triệu đồng.
- Gói thầu dịch vụ tư vấn thuộc dự án: Giá gói thầu không quá 800 triệu đồng.
- Gói thầu dịch vụ phi tư vấn, hàng hóa, xây lắp, hỗn hợp thuộc dự án: Giá gói thầu không quá 2 tỷ đồng.
Tuy nhiên, chủ đầu tư phải đảm bảo quy trình lựa chọn nhà thầu tuân thủ tính tiết kiệm, hiệu quả kinh tế và chịu trách nhiệm toàn diện về quyết định chỉ định thầu của mình.