Cứ độ tháng 3, tháng 4, trên những sạp hàng ở chợ quê hay thậm chí ở chợ mạng, người ta lại thấy xuất hiện một loại quả lạ lẫm. Nhìn qua, nó chẳng khác gì quả ổi, nhưng khi tách ra nếm thử mới thấy có vị chua dịu dàng, thơm nồng, đó chính là quả tai chua của núi rừng Tây Bắc.

Cây tai chua không phải loài dễ trồng trong vườn nhà. Nó mọc hoang giữa đại ngàn, là cây thân gỗ cao lớn, có cây cao đến cả chục mét. Vỏ cây xám đen, cành mảnh khảnh, vươn ngang rồi rủ xuống, khiến cho việc trèo hái trở thành một thử thách thực sự. Người quen rừng mới dám liều mình bám cành để lấy từng quả, bởi chỉ sơ sẩy một chút là dễ nguy hiểm.

Tai chua có dáng tròn dẹt, trên bề mặt chia thành nhiều múi rõ rệt. Lúc còn non, vỏ xanh mướt, khi chín lại vàng ruộm, bên trong ruột hồng hoặc trắng. Cắn thử một miếng, phần thịt giòn, vị chua nhẹ, không hề gắt như khế hay me. Thứ vị chua này mang lại cảm giác thanh mát, thêm chút hương thơm thoang thoảng khiến ai ăn thử một lần đều nhớ mãi.

Ở các bản làng Tây Bắc, quả tai chua từ lâu đã quen thuộc trong căn bếp. Người lớn hái về để nấu canh chua, kho cá, nấu bún, thậm chí chỉ cần thả vài lát vào nồi rau muống cũng đủ làm món ăn thêm đậm đà. Trẻ nhỏ thì lại thích hái hoa tai chua trắng ngà, chua chua, chấm muối ớt rồi vừa ăn vừa tấm tắc khen.

Ngày nay, tai chua không chỉ hiện diện trong bữa cơm vùng cao mà còn được người thành phố tìm mua để đổi vị. Ngoài quả tươi, bà con còn thái mỏng tai chua đem phơi khô, cất lọ để dùng quanh năm. Miếng tai chua phơi nắng có màu vàng cánh gián, khi nấu vẫn giữ nguyên vị chua thanh đặc trưng. Giá bán tại chợ dao động từ 70.000 – 80.000 đồng/kg quả tươi, còn tai chua khô có khi lên tới 180.000 đồng/kg.

Tác dụng của quả tai chua

Không chỉ là gia vị làm tăng hương vị món ăn, quả tai chua còn mang lại nhiều lợi ích đối với sức khỏe. Một số tác dụng nổi bật có thể kể đến như:

- Giảm căng thẳng, cân bằng hormone: Tai chua có khả năng điều chỉnh nồng độ cortisol – loại hormone gây căng thẳng. Khi cortisol được ổn định, cơ thể sẽ hạn chế được tình trạng stress, lo lắng và giúp các cơ quan hoạt động nhịp nhàng hơn.

- Ổn định tâm trạng, chống trầm cảm: Loại quả này còn giúp cơ thể tăng cường sản sinh serotonin, hay còn gọi là hormone hạnh phúc. Nhờ đó, tâm trạng được cải thiện, con người cảm thấy thư thái, dễ chịu hơn.

- Bảo vệ tim mạch: Tai chua hỗ trợ giảm cholesterol xấu (LDL), đồng thời làm tăng cholesterol tốt (HDL). Điều này giúp giảm nguy cơ xơ vữa động mạch, đau tim, đột quỵ, đồng thời duy trì huyết áp ổn định và bổ sung năng lượng cho cơ thể.

- Thúc đẩy trao đổi chất: Các dưỡng chất trong quả tai chua góp phần tăng tốc độ trao đổi chất, hỗ trợ đốt cháy calo hiệu quả, giúp cơ thể hoạt động dẻo dai hơn.

- Điều chỉnh đường huyết: Nhờ khả năng ổn định lượng đường trong máu, tai chua còn có tác dụng phòng ngừa và hỗ trợ điều trị bệnh tiểu đường.

- Hỗ trợ giảm cân: Quả này có thể giúp hạn chế cảm giác thèm ăn, thay đổi thói quen ăn uống không lành mạnh, từ đó hỗ trợ quá trình kiểm soát cân nặng.

-  Tăng cường năng lượng và sức bền: Tai chua giúp bổ sung năng lượng, giảm mệt mỏi, đồng thời hỗ trợ cơ bắp săn chắc, ngăn ngừa tình trạng kiệt sức.

Một số cách dùng quả tai chua trong dân gian

- Gây nôn: Dùng khoảng 6 – 8g hạt tai chua, giã dập rồi cho vào 150ml nước, sắc lấy nước cho người bệnh uống.

- Chữa nóng sốt, khát nước: Lấy 10 – 12g thịt quả tai chua cho vào 300ml nước, đun sôi kỹ, chắt lấy nước để nguội và cho bệnh nhân uống một lần. Trường hợp không có quả, có thể thay thế bằng thân, lá hoặc nhựa cây tai chua, liều lượng 12 – 18g, sắc lấy nước uống.

Các chuyên gia lưu ý rằng, khi sử dụng tai chua như một vị thuốc, cần tham khảo ý kiến của người có chuyên môn. Bởi loại cây này có chứa độc tính nhẹ, nếu dùng sai cách hoặc quá liều có thể gây hại cho sức khỏe. Ngay cả trong ẩm thực, khi nấu canh bằng quả tai chua cũng chỉ nên dùng với lượng vừa phải, tuyệt đối không nên lạm dụng.