Trong kho tàng ẩm thực Việt Nam, có những loại rau dân dã, mộc mạc nhưng lại mang giá trị đặc sản hiếm có. Rau sắng (hay còn được biết đến với tên gọi rau ngót rừng, cây mì chính) chính là một trong số đó. Với hương vị ngọt bùi, thanh mát và giá trị dinh dưỡng cao, rau sắng từ một loài cây rừng mọc hoang dại nay đã trở thành món ngon đắt đỏ, được người dân thành phố săn lùng mỗi độ xuân về.

Rau sắng vốn là cây thân gỗ, có thể cao tới hàng chục mét, tán lá rậm rạp. Cây thường mọc trên những vách núi đá, ở độ cao 100 – 200m so với mực nước biển. Ở nước ta, rau sắng xuất hiện nhiều tại các tỉnh miền núi phía Bắc như Lạng Sơn, Thái Nguyên, Phú Thọ… Vào cuối đông, cây rụng lá già, đến khoảng tháng 2 – tháng 4 thì đâm chồi, ra lá non và cho hoa. Đây cũng chính là mùa người dân vào rừng hái rau để ăn hoặc mang bán.

Điều đặc biệt là muốn có được rau sắng, người hái phải trèo lên những cây cao, chọn từng ngọn non mềm mại, xanh mướt. Bởi vậy, rau sắng không chỉ quý ở vị ngon mà còn bởi sự vất vả, công phu để thu hái.

Trước kia, rau sắng chỉ là món rau của người dân miền núi. Họ vào rừng kiếm củi, tiện tay hái ngọn non mang về nấu canh. Lâu dần, vị ngon bùi, ngọt mát ấy lan truyền, trở thành món ăn được ưa chuộng. Khi xuôi về các đô thị, rau sắng bỗng “lên ngôi”, trở thành loại rau dại có giá cao nhất.

Vào chính vụ, rau sắng thường có giá 70.000 – 90.000 đồng/kg. Nhưng những lúc khan hiếm, đặc biệt là đầu vụ hoặc cuối vụ, giá có thể tăng vọt tới 120.000 đồng/kg. Đắt đỏ hơn cả là hoa rau sắng với mức giá dao động từ 180.000 - 200.000 đồng/kg, thậm chí luôn trong tình trạng “cháy hàng”.

Trên thị trường hiện có hai loại: rau sắng rừng và rau sắng trồng. Trong đó, rau sắng rừng “xịn” được đánh giá cao hơn hẳn vì hương vị ngọt tự nhiên, đậm đà và hiếm có, nên luôn có giá cao hơn rau trồng. Người dân thường gói rau bằng lá chuối, giữ tươi rồi đưa về chợ hoặc nhập cho các nhà hàng đặc sản.

Rau sắng có thể chế biến đơn giản nhưng mang đến hương vị khó quên. Chỉ cần tuốt lá non, vò nhẹ rồi nấu canh với tôm, thịt băm hoặc xương, nước canh đã có vị ngọt thanh mát đặc trưng. Ngoài ra, rau sắng còn có thể xào, nấu lẩu hoặc kết hợp cùng nhiều loại nguyên liệu khác. Hoa rau sắng khi nấu canh cho vị thơm bùi, béo ngậy, ăn một lần là nhớ mãi.

Không chỉ ngon, rau sắng còn giàu dưỡng chất. Theo kinh nghiệm dân gian, rau có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, bồi bổ sức khỏe. Trong những ngày hè oi ả, một bát canh rau sắng nóng hổi cũng đủ làm dịu mát cơ thể, lại rất tốt cho người mới ốm dậy.

Ngày nay, rau sắng không còn là “rau rừng nhà nghèo” mà đã trở thành món đặc sản được nhiều nhà hàng cao cấp đưa vào thực đơn. Mỗi khi mùa rau về, các thương lái lại tất bật gom hàng từ miền núi đưa xuống Hà Nội và các thành phố lớn. Nhiều gia đình, đặc biệt là người sành ăn, sẵn sàng bỏ ra số tiền lớn để được thưởng thức hương vị đặc biệt này.