Sáng 22/4, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội thảo luận tại hội trường về các cơ chế, chính sách đột phá nhằm phát triển văn hóa Việt Nam.

Ngân sách nhà nước đảm bảo tối thiểu 2% cho phát triển văn hóa

Phát biểu tiếp thu và giải trình làm rõ các vấn đề đại biểu quan tâm, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh sự thống nhất cao của Quốc hội về sự cần thiết ban hành nghị quyết nhằm kịp thời thể chế hóa Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị. Theo đó, văn hóa và con người tiếp tục được khẳng định là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng và là hệ điều tiết cho sự phát triển bền vững của đất nước.

Bộ trưởng cho biết, việc xây dựng dự thảo nghị quyết tập trung vào hai mục tiêu lớn là tháo gỡ những điểm nghẽn, vướng mắc hiện tại, đồng thời huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực cho văn hóa.

Cùng với Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa và Kế hoạch đầu tư công trung hạn sắp được thông qua, nghị quyết này sẽ tạo ra bệ phóng toàn diện cho giai đoạn 2025 - 2030.

Cơ quan soạn thảo đã phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Văn hóa và Xã hội để rà soát kỹ lưỡng, đảm bảo nguyên tắc những chính sách đã rõ ràng và đạt đồng thuận cao sẽ được quy định ngay. Những vấn đề mới, cần sự điều hành linh hoạt sẽ được giao cho Chính phủ hoặc áp dụng cơ chế thí điểm. Tiếp thu ý kiến đóng góp, dự thảo đã được tinh gọn phạm vi điều chỉnh và chính thức lấy tên gọi "Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam".

Nghị quyết đã xác định rõ nguồn lực phát triển văn hóa gồm nguồn ngân sách nhà nước (hằng năm bảo đảm tối thiểu 2% trong tổng chi ngân sách nhà nước) và huy động các nguồn lực xã hội.

"Về 2% ngân sách nhà nước, hiện nay Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan có liên quan, cũng như các địa phương để xác định rõ cơ cấu của 2% này. Đảm bảo để việc chi cho văn hóa đúng mục tiêu và đúng ưu tiên trọng tâm", Bộ trưởng cho hay.

Cụ thể hóa các chính sách đãi ngộ, thu hút và giữ chân nhân tài

Nhằm đưa văn hóa thấm sâu vào đời sống, dự thảo bổ sung quy định phát huy giá trị các ngày lễ lớn, đặc biệt là ngày 24/11. Các đơn vị công lập sẽ áp dụng cơ chế miễn, giảm lệ phí tham quan, đồng thời khuyến khích khối tư nhân cùng tham gia để nâng cao khả năng thụ hưởng của nhân dân, nhất là thanh thiếu niên.

Cùng với đó, chính sách bảo tồn văn hóa đồng bào dân tộc thiểu số, nghệ thuật dân gian và truyền thống được thiết kế theo hướng ưu tiên nguồn lực tài chính mạnh mẽ. Bộ trưởng đặc biệt lưu ý đến việc bảo vệ tiếng nói, chữ viết của các dân tộc, giữ gìn các công trình kiến trúc mang đậm bản sắc Việt Nam ở cả nông thôn và thành thị, phát triển không gian văn hóa làng bản gắn với du lịch, cũng như đưa nghệ thuật truyền thống vào truyền dạy trong nhà trường.

Về bài toán nhân lực, dự thảo đã cụ thể hóa các chính sách đãi ngộ, thu hút và giữ chân nhân tài trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật truyền thống. Các đề án đào tạo, bồi dưỡng sẽ được gắn kết chặt chẽ với Chương trình mục tiêu quốc gia. Đồng thời, hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao ở cơ sở, đặc biệt là các không gian dành cho thanh thiếu nhi, sẽ được củng cố và trao quyền tự quản, vận hành linh hoạt nhằm tạo sức lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng.

Về Quỹ Văn hóa Nghệ thuật, Bộ trưởng cho biết, sau khi tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội thể chế hóa các chủ trương của Đảng tại Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị, Chính phủ đã bổ sung vào dự thảo Nghị quyết quy định về việc thí điểm thành lập Quỹ Văn hóa nghệ thuật theo mô hình hợp tác công tư; là quỹ đầu tư mạo hiểm hoạt động theo nguyên tắc thị trường, chấp nhận khả năng rủi ro, bảo đảm công khai, minh bạch, và đây là cơ chế phù hợp với đặc thù đầu tư trong lĩnh vực văn hóa, văn học nghệ thuật tiềm ẩn rất nhiều rủi ro.

"Nguồn vốn của quỹ gồm vốn mồi từ ngân sách và nguồn đối ứng xã hội từ doanh nghiệp, từ các tổ chức cá nhân và các nguồn bổ sung như tài trợ quốc tế hoặc là các nguồn thu hợp pháp khác. Việc thành lập quỹ chủ yếu là huy động các nguồn lực xã hội, ngân sách nhà nước chủ yếu đóng vai trò là vốn mồi để khuyến khích việc đóng góp của tư nhân", bà Thanh nói và khẳng định đây cũng là một chủ trương rất lớn, rất quan trọng của Nghị quyết 80.

Chính phủ sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện mô hình này dựa trên kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn từ Luật Thủ đô để đảm bảo quỹ hoạt động minh bạch, hiệu quả, không lãng phí nguồn lực. Ngoài ra, Bộ trưởng cũng thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế trong công tác chuyển đổi số của ngành, đồng thời kỳ vọng các kế hoạch đầu tư sắp tới sẽ giúp xây dựng được hệ thống dữ liệu khoa học, toàn diện, phục vụ đắc lực cho công tác quản lý và phát triển.

Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh khẳng định, cơ quan soạn thảo sẽ nghiêm túc tiếp thu để hoàn thiện dự thảo trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét thông qua, đồng thời cụ thể hóa vào các văn bản hướng dẫn của Chính phủ trong thời gian tới.