BS Cấn Thị Thu Hằng, Trung tâm Dinh dưỡng lâm sàng, BV Bạch Mai cho biết, xơ gan là hậu quả cuối cùng của quá trình tăng sinh xơ xuất hiện sau các tổn thương gan mạn tính. Những năm gần đây, xơ gan có xu hướng tăng lên do việc nhiễm các virus viêm gan B, C và tình trạng lạm rượu bia và viêm gan nhiễm mỡ liên quan béo phì tăng lên.

Người bệnh suy dinh dưỡng do áp dụng chế độ ăn kiêng không phù hợp

Bệnh thường diễn tiến âm thầm trong thời gian dài. Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể chỉ xuất hiện các triệu chứng mơ hồ như mệt mỏi, chán ăn, đầy bụng hoặc đau tức nhẹ vùng hạ sườn phải.

Khi chuyển sang giai đoạn mất bù, các biểu hiện trở nên rõ ràng hơn với vàng da, vàng mắt, phù chân, cổ trướng, chảy máu chân răng, chảy máu cam hoặc rối loạn ý thức.

Theo các chuyên gia, nếu không được theo dõi và điều trị đúng cách, xơ gan có thể dẫn tới xuất huyết tiêu hóa, nhiễm trùng dịch cổ trướng, suy thận, hội chứng não - gan và ung thư gan.

ThS.BS Nguyễn Hoàng Tước, Điều dưỡng trưởng Trung tâm Tiêu hóa - Gan mật, Bệnh viện Bạch Mai cảnh báo, bên cạnh các biến chứng của bệnh, một thực trạng đáng lo ngại là nhiều người bệnh xơ gan bị suy dinh dưỡng do áp dụng chế độ ăn kiêng không phù hợp.

Nhiều gia đình khi biết người thân mắc xơ gan thường áp dụng chế độ ăn kiêng quá mức, thậm chí cắt hoàn toàn thịt, cá, chất đạm để giảm gánh nặng cho gan. Tuy nhiên, thực tế tại các cơ sở điều trị cho thấy không ít trường hợp nhập viện trong tình trạng suy kiệt, sụt cân nghiêm trọng, thậm chí hôn mê do suy dinh dưỡng.

ThS.BS Nguyễn Hoàng Tước nhấn mạnh, đây là một trong những sai lầm phổ biến nhất trong chăm sóc người bệnh xơ gan tại nhà.

“Đa số người bệnh xơ gan vẫn cần được bổ sung đầy đủ chất đạm từ thịt, cá, trứng, sữa, tôm, đậu phụ và các thực phẩm giàu dinh dưỡng khác. Chỉ trong một số trường hợp đặc biệt như hôn mê gan mới cần điều chỉnh lượng đạm theo chỉ định của bác sĩ”, chuyên gia cho biết.

BS Cấn Thị Thu Hằng, Trung tâm Dinh dưỡng lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai cũng nhấn mạnh, chế độ dinh dưỡng hợp lý giúp phòng ngừa suy dinh dưỡng, giảm biến chứng, cải thiện chức năng gan và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

Người bệnh xơ gan nên ăn uống thế nào?

Theo BS Đào Thị Hảo, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, chế độ dinh dưỡng hợp lý không những cải thiện được tình trạng “sợ” ăn của bệnh nhân xơ gan mà còn có vai trò quan trọng trong việc cải thiện tình trạng xơ gan cũng như phòng ngừa biến chứng trong bệnh xơ gan mất bù.

Ở giai đoạn xơ gan còn bù, người bệnh vẫn cần duy trì chế độ ăn gần như bình thường, bảo đảm đầy đủ các nhóm chất dinh dưỡng gồm đạm, đường, chất béo, vitamin và khoáng chất.

Các nguồn đạm có giá trị sinh học cao được khuyến khích gồm thịt nạc, cá nạc, trứng, sữa ít béo, đậu đỗ và các chế phẩm từ đậu.

Người bệnh nên chia thành 5 - 6 bữa ăn nhỏ mỗi ngày thay vì chỉ ăn 3 bữa chính. Một bữa phụ hoặc ly sữa trước khi ngủ có thể giúp hạn chế nguy cơ hạ đường huyết ban đêm.

Bên cạnh đó, cần tăng cường rau xanh, trái cây chín mềm, thực phẩm giàu chất xơ và bảo đảm ăn chín, uống sôi.

BS Đào Thị Hảo nhấn mạnh, ở giai đoạn mất bù (phù, cổ chướng), nguyên tắc và mục đích giống chế độ ăn của xơ gan còn bù, nhưng cần chú ý: Giảm lượng đạm, tăng đạm quý (có acid amin mạch nhánh- BCAAs), giảm muối, tăng chất xơ trong rau xanh, trái cây hay chất xơ thô để nhuận tràng sao cho đi ngoài 2-3 lần/ngày, ăn nhiều rau xanh, trái cây còn làm tăng kali cho bệnh nhân.

Đảm bảo lượng nước uống 1-1,2l/ngày nên dùng các thức uống, đồ ăn có tính lợi mật, nhuận gan như: lá trà xanh, lá cây nhọ nồi, nhân trần, Actiso…

ThS.BS Nguyễn Hoàng Tước cho biết, muối là yếu tố có thể làm nặng thêm tình trạng phù và cổ trướng ở người bệnh xơ gan.

Do đó, lượng muối nên được hạn chế dưới 5g mỗi ngày. Người bệnh nên ưu tiên thực phẩm tươi, chế biến bằng phương pháp luộc, hấp hoặc hầm mềm.

Đối với người có giãn tĩnh mạch thực quản, thức ăn cần mềm, dễ nuốt để giảm nguy cơ chảy máu và xuất huyết tiêu hóa.

Ngược lại, các thực phẩm nhiều muối như dưa cà muối, cá khô, thực phẩm đóng hộp, xúc xích, mì ăn liền và đồ ăn chế biến sẵn cần được hạn chế tối đa.

Ngoài chế độ dinh dưỡng, người bệnh cần vận động nhẹ nhàng nhằm duy trì khối cơ và cải thiện sức khỏe tổng thể.

Gia đình cần theo dõi hằng ngày cân nặng, vòng bụng, lượng nước tiểu và mức độ tỉnh táo của người bệnh. Đồng thời, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như nôn ra máu, đi ngoài phân đen, sốt cao, lơ mơ hoặc bụng chướng nhanh bất thường.

>>> Mời độc giả xem thêm video Ca ngộ độc thực phẩm cả nước tăng vọt:

​