Ngày 12/3, Cổng Thông tin điện tử Chính phủ phối hợp với Cục Thuế và Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo tổ chức hội thảo với chủ đề “Giải pháp giúp hộ kinh doanh kê khai thuế đúng, an tâm tuân thủ, phát triển bền vững”.

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Nguyễn Hồng Sâm – Tổng Giám đốc Cổng Thông tin điện tử Chính phủ cho biết, hộ kinh doanh luôn là bộ phận năng động, linh hoạt của nền kinh tế Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh khó khăn. Những năm gần đây, cùng với quá trình chuyển đổi số, hoạt động kinh doanh ngày càng mở rộng sang các nền tảng trực tuyến và hệ sinh thái thương mại điện tử, đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức quản lý thuế theo hướng hiện đại, minh bạch và hiệu quả.

Ông nhấn mạnh, Nghị quyết 68-NQ/TW của Đảng đã xác định cần xây dựng chính sách tài chính, thuế phù hợp để thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển. Mới đây, Tổng Bí thư Tô Lâm cũng yêu cầu sớm hoàn thiện cơ chế hỗ trợ cá nhân, hộ kinh doanh phát triển thành doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời bảo đảm không làm gia tăng chi phí tuân thủ.

Thời gian qua, Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách cải cách quản lý thuế, trong đó có Nghị định 68/2026/NĐ-CP về chính sách thuế đối với hộ và cá nhân kinh doanh, nhằm tạo môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi hơn. Quan điểm xuyên suốt là chuyển đổi để phát triển, chuẩn hóa để minh bạch và đồng hành cùng người dân, doanh nghiệp.

Theo ông Nguyễn Hồng Sâm, hội thảo “Giải pháp giúp hộ kinh doanh kê khai thuế đúng, an tâm tuân thủ, phát triển bền vững” là diễn đàn đối thoại giữa cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp công nghệ và cộng đồng hộ kinh doanh, nhằm làm rõ chính sách, tháo gỡ vướng mắc thực tiễn và củng cố niềm tin chính sách.

Thông điệp của hội thảo là “Hiểu chính xác – Chuẩn bị đủ – Thực hiện đúng – Hiệu quả cao”, giúp người nộp thuế chủ động dữ liệu, công cụ quản lý và giảm rủi ro trong quá trình tuân thủ. Các ý kiến, kiến nghị tại hội thảo sẽ được Cục Thuế tiếp thu, xử lý theo thẩm quyền hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét.

Ông Nguyễn Hồng Sâm nhấn mạnh, xây dựng niềm tin giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân là nền tảng của một nền kinh tế hiện đại; khi niềm tin được củng cố, đóng góp cho phát triển đất nước sẽ ngày càng lớn hơn.

HÀNG LOẠT BĂN KHOĂN, LO LẮNG CỦA HỘ KINH DOANH KHI CHUYỂN THUẾ KHOÁN SANG KÊ KHAI

Tại hội thảo, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA) Nguyễn Thị Cúc cho rằng việc chuyển từ hình thức thuế khoán sang kê khai là xu hướng tất yếu trong kỷ nguyên số, không chỉ ở Việt Nam mà trên thế giới. Khi áp dụng cơ chế tự khai – tự tính – tự nộp – tự chịu trách nhiệm, hộ kinh doanh sẽ chủ động hơn và có thể nộp thuế qua các nền tảng điện tử như eTax Mobile, cổng thông tin điện tử hoạt động 24/24.

Bà Cúc cũng lưu ý các rủi ro pháp lý liên quan đến thuế. Theo quy định pháp luật, hành vi trốn thuế từ 100 triệu đồng trở lên có thể bị xử lý hình sự với mức phạt tù đến 7 năm; cá nhân nợ thuế từ 50 triệu đồng có thể bị cấm xuất cảnh. Trong khi đó, với thuế khoán, nếu doanh thu tăng trên 50% mà không điều chỉnh kịp thời cũng có thể bị xem là trốn thuế.

Theo quy định mới, khi chuyển sang kê khai, hộ kinh doanh phải thực hiện sổ sách kế toán nhưng hệ thống khá đơn giản, chỉ gồm 4 loại sổ theo Thông tư 152. Việc ghi chép giúp hộ kinh doanh nắm rõ vốn, doanh thu, chi phí để điều chỉnh hoạt động hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, thực tế vẫn còn nhiều vướng mắc. Nhiều mô hình kinh doanh hiện nay khá phức tạp, vừa bán tại chợ truyền thống, cho thuê tài sản, vừa kinh doanh trên sàn thương mại điện tử hoặc mạng xã hội. Việc xuất hóa đơn, khấu trừ thuế trên các sàn, hay xác định nghĩa vụ thuế đối với hoạt động livestream bán hàng vẫn khiến nhiều cá nhân lúng túng.

Một khó khăn khác là hàng hóa đầu vào trước năm 2025 chưa có hóa đơn, cũng như việc xác định giá trị và thời gian khấu hao đối với tài sản cố định như khách sạn, nhà nghỉ, nhà hàng khi chuyển sang phương pháp tính thuế theo thu nhập.

Bên cạnh đó, nhiều hộ vẫn lo ngại nguy cơ truy thu thuế các năm trước, dù các quy định hiện hành khẳng định không truy thu nếu không có hành vi gian lận. Theo bà Cúc, để khuyến khích hộ kinh doanh kê khai trung thực, cần có cách tiếp cận linh hoạt trong giai đoạn chuyển đổi và sớm ban hành hướng dẫn thống nhất giữa các cơ quan chức năng nhằm tạo sự yên tâm cho người kinh doanh.

LÀM RÕ CÁC ĐIỂM MỚI VỀ CHÍNH SÁCH THUẾ

Làm rõ những nội dung chính của Nghị định 68 của Chính phủ và Thông tư 152 của Bộ Tài chính vừa mới ban hành về chính sách và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, bà Lê Thị Chinh, Phó trưởng Ban Nghiệp vụ thuế, Cục Thuế (Bộ Tài chính) lưu ý các hộ kinh doanh những điểm mới khi thực hiện các văn bản này.

Bà Lê Thị Chinh nhấn mạnh: Trước hết, ngưỡng doanh thu không chịu thuế được xác định ở mức 500 triệu đồng/năm. Theo đó, hộ kinh doanh có doanh thu từ mức này trở xuống sẽ không phải nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN).

Đối với hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 500 triệu đồng/năm, thuế GTGT và TNCN sẽ được xác định theo các phương pháp cụ thể.

Về thuế GTGT, số thuế phải nộp được tính theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu, tức doanh thu nhân với tỷ lệ phần trăm thuế GTGT tương ứng.

Đối với thuế thu nhập cá nhân, hộ và cá nhân kinh doanh có thể lựa chọn một trong hai phương pháp:

Phương pháp thuế suất nhân với doanh thu tính thuế: áp dụng với hộ, cá nhân có doanh thu từ trên 500 triệu đồng đến dưới 3 tỷ đồng/năm nếu lựa chọn phương pháp này. Thuế TNCN được tính bằng doanh thu tính thuế (doanh thu trừ 500 triệu đồng) nhân với thuế suất.

Phương pháp thu nhập tính thuế nhân với thuế suất: thu nhập tính thuế được xác định bằng doanh thu trừ chi phí hợp lý, hợp lệ. Thuế phải nộp bằng thu nhập tính thuế nhân với thuế suất.

Riêng đối với hoạt động cho thuê bất động sản, cách tính thuế được quy định riêng. Theo đó, thuế GTGT phải nộp bằng doanh thu nhân với 5%, còn thuế TNCN được tính bằng (doanh thu trừ 500 triệu đồng) nhân với 5%. Trường hợp cá nhân có nhiều hợp đồng cho thuê, tổng mức doanh thu được trừ vẫn không vượt quá 500 triệu đồng/năm.

TẠO ĐIỀU KIỆN CHO HỘ KINH DOANH TRONG KỲ KÊ KHAI ĐẦU TIÊN

Theo bà Lê Thị Chinh, Phó trưởng Ban Nghiệp vụ thuế, Cục Thuế (Bộ Tài chính), một nội dung quan trọng khác là quy định về hóa đơn điện tử. Theo đó, hộ và cá nhân kinh doanh có doanh thu tính thuế GTGT từ 1 tỷ đồng/năm trở lên bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.

Trường hợp hộ kinh doanh có nhiều địa điểm kinh doanh sẽ sử dụng một mã số thuế duy nhất, nhưng phải ghi rõ địa chỉ từng địa điểm trên hóa đơn. Dữ liệu từ hóa đơn điện tử sẽ được hệ thống quản lý thuế sử dụng để tự động gợi ý tờ khai, hỗ trợ người nộp thuế kê khai chính xác và thuận tiện hơn.

Theo quy định mới, hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng trở xuống chỉ cần thông báo doanh thu phát sinh trong năm cho cơ quan thuế chậm nhất vào ngày 31/1 của năm tiếp theo.

Đối với trường hợp doanh thu trên 500 triệu đồng/năm, nghĩa vụ khai thuế được thực hiện như sau:

Doanh thu từ 50 tỷ đồng trở xuống: khai và nộp thuế GTGT theo quý.

Doanh thu trên 50 tỷ đồng: khai và nộp thuế GTGT theo tháng.

Về thuế TNCN, nếu áp dụng phương pháp thuế suất nhân với doanh thu tính thuế, hộ kinh doanh sẽ kê khai và nộp thuế theo quý, đồng thời với kỳ khai thuế GTGT. Trường hợp áp dụng phương pháp thu nhập tính thuế nhân với thuế suất, người nộp thuế sẽ tạm nộp theo tháng hoặc quý trên cùng hồ sơ khai thuế GTGT.

Đối với cá nhân cho thuê bất động sản, người nộp thuế có thể lựa chọn khai thuế một lần hoặc hai lần trong năm. Hồ sơ khai thuế phải nộp tại cơ quan thuế nơi có bất động sản cho thuê.

Bà Lê Thị Chinh cho biết, để tạo điều kiện cho hộ kinh doanh làm quen với quy định mới, thời hạn nộp hồ sơ khai thuế tháng 1, 2 và 3 năm 2026 sẽ được lùi đến ngày 30/4/2026.

Ngoài ra, đối với các hộ kinh doanh trước đây nộp thuế theo phương pháp khoán, khi chuyển sang kê khai từ ngày 1/1/2026, cơ quan thuế sẽ không sử dụng dữ liệu khai thuế năm 2026 để truy xét nghĩa vụ thuế của các năm trước, cũng như không xử phạt vi phạm hành chính, trừ trường hợp phát hiện hành vi cố tình che giấu doanh thu.

Theo đại diện Cục Thuế, các quy định mới cùng với hệ thống hóa đơn điện tử và cơ chế hỗ trợ kê khai tự động sẽ giúp hộ, cá nhân kinh doanh tuân thủ pháp luật thuế thuận lợi hơn, đồng thời góp phần nâng cao tính minh bạch và phát triển kinh doanh bền vững.