Nghị định 68 của Chính phủ về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có hiệu lực từ ngày 5/3.

Đáng chú ý, theo Nghị định này, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh có trách nhiệm thông báo cho cơ quan thuế bằng phương thức điện tử tất cả các số tài khoản mở tại tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, cũng như số hiệu ví điện tử mở tại các tổ chức trung gian thanh toán liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Cùng với đó, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh phải tự kê khai đầy đủ, chính xác doanh thu phát sinh từ hoạt động sản xuất, kinh doanh để xác định số thuế phải nộp, đồng thời tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung kê khai.

Bước chuyển quan trọng trong quản lý thuế hộ kinh doanh

Trao đổi với PV Tri thức và Cuộc sống, luật sư Mai Thảo - Phó Giám đốc TAT Law Firm cho biết, theo các thông tin chính sách được công bố gần đây, cơ quan thuế đang tăng cường yêu cầu hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh thông báo đầy đủ các tài khoản ngân hàng hoặc ví điện tử được sử dụng để nhận tiền từ hoạt động bán hàng, cung ứng dịch vụ. Quy định này được xem là một bước tiếp theo trong lộ trình hiện đại hóa quản lý thuế theo tinh thần của Luật Quản lý thuế năm 2019, trong đó trọng tâm là tăng cường quản lý dựa trên dữ liệu và dòng tiền thực tế thay vì chỉ dựa trên cơ chế ước tính hoặc khoán doanh thu.

Theo luật sư Mai Thảo, việc yêu cầu kê khai các tài khoản nhận tiền từ hoạt động kinh doanh phản ánh một xu hướng quản lý tất yếu trong nền kinh tế số.

Theo luật sư Thảo, trong nhiều năm trước đây, hoạt động của khu vực hộ kinh doanh chủ yếu được quản lý thông qua cơ chế thuế khoán. Phương thức này từng phù hợp trong bối cảnh giao dịch chủ yếu diễn ra trực tiếp và thanh toán tiền mặt. Tuy nhiên, khi hoạt động kinh doanh chuyển dần sang môi trường số, đặc biệt với sự bùng nổ của bán hàng trực tuyến và thương mại điện tử, cách tiếp cận này bộc lộ nhiều hạn chế.

Hiện nay một hộ kinh doanh có thể nhận tiền từ nhiều nguồn khác nhau như chuyển khoản ngân hàng, ví điện tử hoặc các nền tảng thanh toán trung gian. Nếu cơ quan quản lý không tiếp cận được dữ liệu dòng tiền thực tế thì sẽ rất khó đánh giá chính xác doanh thu và nghĩa vụ thuế.

Từ góc độ quản lý nhà nước, việc yêu cầu kê khai các tài khoản nhận tiền bán hàng được xem là một biện pháp nhằm thu hẹp khoảng trống trong quản lý thuế, đồng thời bảo đảm sự công bằng giữa các chủ thể kinh doanh. Khi doanh thu được phản ánh đầy đủ hơn, cơ quan thuế có cơ sở xác định nghĩa vụ thuế sát với thực tế hoạt động kinh doanh.

Chủ động thích nghi với các chuẩn mực minh bạch tài chính

Luật sư Mai Thảo lưu ý, việc triển khai quy định này cũng đặt ra một số yêu cầu mới đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh.

Trước hết, cần có sự tách bạch rõ ràng giữa tài khoản sử dụng cho mục đích cá nhân và tài khoản phục vụ hoạt động kinh doanh. Trong thực tế, nhiều hộ kinh doanh lâu nay sử dụng cùng một tài khoản ngân hàng cho cả sinh hoạt cá nhân và nhận tiền bán hàng. Thói quen này có thể khiến việc xác định doanh thu kinh doanh trở nên phức tạp và dễ phát sinh tranh cãi khi cơ quan thuế tiến hành đối chiếu dữ liệu.

Do đó, các hộ kinh doanh nên chủ động thiết lập một tài khoản riêng phục vụ cho hoạt động kinh doanh để bảo đảm tính minh bạch của dòng tiền.

"Việc tách bạch tài khoản không chỉ giúp hộ kinh doanh dễ dàng chứng minh doanh thu mà còn giúp giảm rủi ro khi cơ quan thuế thực hiện kiểm tra hoặc đối chiếu thông tin,” bà Thảo cho biết.

Bên cạnh đó, quy định này cũng đòi hỏi các hộ kinh doanh phải từng bước hình thành thói quen quản lý tài chính bài bản hơn. Trong bối cảnh dữ liệu giao dịch điện tử ngày càng được số hóa và kết nối giữa các cơ quan quản lý, việc ghi nhận và lưu trữ thông tin giao dịch một cách rõ ràng sẽ giúp hộ kinh doanh chủ động hơn trong việc giải trình nghĩa vụ thuế.

Tuy vậy, các chuyên gia cũng cho rằng trong giai đoạn đầu triển khai, nhiều hộ kinh doanh có thể gặp khó khăn nhất định. Phần lớn khu vực kinh doanh cá thể tại Việt Nam vẫn vận hành theo mô hình nhỏ lẻ, dựa nhiều vào kinh nghiệm cá nhân hơn là hệ thống quản trị tài chính chuyên nghiệp. Việc thay đổi thói quen sử dụng tài khoản và phương thức quản lý dòng tiền vì vậy cần có thời gian thích nghi.

Ở góc độ chính sách, luật sư Mai Thảo cho rằng cơ quan quản lý cần song song với việc tăng cường minh bạch dòng tiền là việc đơn giản hóa thủ tục kê khai và hướng dẫn rõ ràng cho người kinh doanh.

Quy định chỉ phát huy hiệu quả khi người kinh doanh hiểu rõ nghĩa vụ của mình và có thể thực hiện một cách thuận tiện. Nếu thủ tục quá phức tạp, chi phí tuân thủ cao thì sẽ tạo thêm áp lực cho khu vực kinh doanh nhỏ lẻ.

Nhìn rộng hơn, yêu cầu kê khai các tài khoản nhận tiền bán hàng không chỉ mang ý nghĩa quản lý thuế mà còn phản ánh xu hướng chuyển đổi trong cấu trúc của nền kinh tế. Khi các giao dịch kinh doanh ngày càng số hóa, dữ liệu dòng tiền trở thành một công cụ quan trọng để cơ quan quản lý đánh giá hoạt động kinh doanh, chống thất thu thuế và bảo đảm môi trường cạnh tranh bình đẳng.

Ở chiều ngược lại, việc minh bạch dòng tiền cũng có thể mang lại những lợi ích dài hạn cho chính các hộ kinh doanh. Khi doanh thu được ghi nhận rõ ràng, hộ kinh doanh sẽ thuận lợi hơn trong việc chứng minh năng lực tài chính khi tiếp cận tín dụng, hợp tác với đối tác hoặc mở rộng quy mô hoạt động.

Trong dài hạn, việc minh bạch dòng tiền sẽ giúp khu vực hộ kinh doanh tiến gần hơn với mô hình quản trị của doanh nghiệp. Đây là một bước chuyển quan trọng trong quá trình chuẩn hóa môi trường kinh doanh và thúc đẩy sự phát triển bền vững của khu vực kinh tế cá thể.