Các nhà khoa học đã mất 400 năm để tìm ra lý do tại sao bức tranh tác 'Cô gái đeo hoa tai ngọc trai' của Vermeer lại quyến rũ đến vậy. Theo đó, các nhà khoa học thần kinh đã tiết lộ rằng bức tranh sơn dầu thế kỷ 17 sử dụng một thủ thuật tâm lý 'độc đáo' được gọi là 'vòng lặp chú ý kéo dài' giúp giữ người xem ở nguyên một chỗ.
Các nhà nghiên cứu tin rằng hiệu ứng độc đáo này thậm chí có thể giải thích sức hấp dẫn của những tác phẩm nghệ thuật vĩ đại như bức tranh Mona Lisa.
 |
Được họa sĩ người Hà Lan Johannes Vermeer vẽ vào năm 1665 , bức tranh 'Cô gái đeo hoa tai ngọc trai' từ lâu đã được ngưỡng mộ là một trong những bức tranh vĩ đại nhất thời kỳ đó. Nhưng để hiểu điều gì làm cho bức tranh này hấp dẫn đến vậy, Bảo tàng Mauritshuis nơi lưu giữ bức tranh đã mời các nhà khoa học thần kinh đến nghiên cứu cách bộ não chúng ta phản ứng với nghệ thuật.
Các nhà nghiên cứu đã trang bị cho 20 người tham gia tai nghe EEG đặc biệt để ghi lại hoạt động não của họ trong khi máy theo dõi mắt ghi lại hướng nhìn của họ. Điều này cho thấy 'Cô gái đeo hoa tai ngọc trai' có sức thu hút sự chú ý độc đáo. Ông de Munnic cho biết:'Có thể dự đoán được rằng Cô gái này rất đặc biệt. Nhưng "lý do" cũng khiến chúng tôi ngạc nhiên.Thông thường khi bạn nhìn vào một khuôn mặt, bạn nhìn vào mắt, vào miệng và sau đó bạn đã hoàn thành, bởi vì khi đó bạn đã xác định được người này có "an toàn" hay không? Nhưng điều này không phù hợp với "Cô gái đeo hoa tai ngọc trai".
Vermeer nổi tiếng với việc để lại hầu hết các bức tranh của mình một cách mềm mại và mờ nhạt trong khi một số chi tiết được làm đặc biệt sắc nét để thu hút sự chú ý của người xem. Trong bức tranh 'Cô gái đeo hoa tai ngọc trai', Vermeer sử dụng ba điểm tập trung sau: miệng, mắt và hoa tai. Vì vậy, thay vì lướt qua bức tranh sau khi nhìn, ánh mắt của người xem sẽ được thu hút theo hình tam giác từ mắt đến miệng, đến khuyên tai và trở lại mắt. Hiệu ứng lặp lại này có nghĩa là người xem sẽ nhìn vào khuôn mặt trong bức tranh lâu hơn đáng kể so với khuôn mặt trong các bức tranh khác.Các nhà nghiên cứu tin rằng hiệu ứng giữ ánh nhìn này có thể giải thích tại sao 'Cô gái đeo hoa tai ngọc trai' và những bức tranh tuyệt vời khác như vậy lại hấp dẫn đến vậy.
 |
Ông de Munnic cho biết:'Bạn càng nhìn ai đó lâu thì người đó càng trở nên xinh đẹp hoặc hấp dẫn hơn. Tại sao bạn lại quen thuộc với bức tranh này mà không quen thuộc với những bức tranh khác? Bởi vì cô ấy có một thứ đặc biệt.'
Các nhà khoa học thần kinh đứng sau nghiên cứu mà họ dự định công bố dưới dạng một bài báo học thuật, hiện cho biết họ muốn lặp lại nghiên cứu này với các bức tranh khác, bao gồm cả bức Mona Lisa.
Nhắc đến sự cạnh tranh hài hước giữa hai bức tranh, Giám đốc Bảo tàng Mauritshuis Martine Gosselink nói với AFP : 'Mọi người đôi khi gọi "Cô gái đeo hoa tai ngọc trai" là Mona Lisa của phương Bắc, nhưng tôi nghĩ thời thế đã thay đổi, vì vậy có thể Mona Lisa là Cô gái của phương Nam.'
Ngoài việc khám phá vòng lặp chú ý liên tục, các nhà nghiên cứu còn tìm thấy những chi tiết mới có thể giải thích tại sao chúng ta lại thấy nghệ thuật xúc động đến vậy. Dữ liệu thu thập được từ mũ EEG cho thấy những người tham gia xem tác phẩm nghệ thuật có mức độ hoạt động cao nhất ở vùng não gọi là tiền cuống.
Khu vực này đặc biệt liên quan đến ý thức, bản sắc cá nhân và khả năng nhớ lại ký ức. Để tìm hiểu sâu hơn về mối liên hệ này, nhóm các nhà khoa học thần kinh đã so sánh hoạt động não của mọi người khi nhìn vào những tấm áp phích nghệ thuật tuyệt vời với hoạt động não của họ khi nhìn vào tác phẩm thực tế. Họ phát hiện ra rằng phản ứng cảm xúc của người tham gia mạnh hơn gấp 10 lần khi nhìn vào bản gốc.
Điều này có nghĩa là việc chiêm ngưỡng nghệ thuật đích thực trong bảo tàng có tác động lớn hơn nhiều đến tâm trí chúng ta ở cấp độ thần kinh so với việc chiêm ngưỡng những hình ảnh tương tự ở nơi khác. Hoặc như cô Gosselink nói, 'Bộ não không biết nói dối.'
