Quy định 225 do Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ký ban hành có hiệu lực từ ngày 14/10, thay thế Quy định 21 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng.

Đối với các trường hợp kiểm tra, giám sát đã thông qua dự thảo báo cáo thẩm tra, xác minh trước thời điểm Quy định 225 có hiệu lực, việc thực hiện tiếp tục áp dụng theo Quy định 21.

Ủy ban kiểm tra được quyền kết nối cơ sở dữ liệu ngân hàng, chứng khoán, đăng ký tài sản, đất đai, thuế…

Quy định gồm 7 chương, 35 điều, quy định cụ thể về công tác kiểm tra, giám sát của Đảng; thi hành kỷ luật trong Đảng; giải quyết tố cáo, khiếu nại kỷ luật đảng; đình chỉ sinh hoạt đảng của đảng viên, đình chỉ sinh hoạt cấp ủy của cấp ủy viên và đình chỉ hoạt động của tổ chức đảng theo thẩm quyền.

Quy định nhấn mạnh nhiều nguyên tắc trong kiểm tra, giám sát, kỷ luật Đảng. Trong đó, công tác kiểm tra, giám sát phải kịp thời phát hiện nhân tố mới tích cực để phát huy, phải bảo vệ cái đúng, bảo vệ người tốt, cán bộ dám đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đột phá vì lợi ích chung. Phải chủ động phát hiện sớm để phòng ngừa, ngăn chặn và khắc phục khuyết điểm, vi phạm của tổ chức Đảng và đảng viên ngay từ khi còn mới manh nha, không để vi phạm nhỏ tích tụ thành sai phạm lớn, kéo dài và lan rộng. Khi các vụ việc vi phạm được phát hiện phải cương quyết xử lý kỷ luật nghiêm minh, kịp thời để răn đe và giáo dục.

Quy định cũng nêu phải tuân thủ đúng nguyên tắc, quy trình, thủ tục, thẩm quyền, phương pháp công tác theo quy định của Đảng, chủ động, kịp thời, công khai, dân chủ, khách quan, công tâm, thận trọng, chặt chẽ, chính xác, nghiêm minh. Mọi tổ chức Đảng và đảng viên đều bình đẳng trước kỷ luật của Đảng và đều phải chịu sự kiểm tra, giám sát của Đảng, không có ngoại lệ. Việc xử lý kỷ luật phải gắn với tăng cường giáo dục, quản lý, làm cho tổ chức Đảng, đảng viên nhận thức được khuyết điểm, vi phạm để khắc phục, sửa chữa và làm tốt hơn.

Về quyền hạn, theo quy định, ủy ban kiểm tra có quyền yêu cầu tổ chức đảng cấp dưới, đảng viên báo cáo, cung cấp hồ sơ, tài liệu, dữ liệu về những vấn đề liên quan đến nội dung kiểm tra, giám sát.

Quy định cũng nêu rõ, ủy ban kiểm tra được quyền kết nối cơ sở dữ liệu của các cơ quan nhà nước trong lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán, đăng ký tài sản, đất đai, thuế, thanh tra, kiểm toán, truy tố, xét xử, thi hành án và các cơ sở dữ liệu khác để phục vụ cho công tác kiểm tra, giám sát; việc truy cập, sử dụng cơ sở dữ liệu thực hiện theo quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước.

Khi tiến hành công tác kiểm tra, giám sát được sử dụng một số biện pháp: ghi âm, ghi hình; niêm phong hồ sơ, tài liệu; yêu cầu cơ quan, người có thẩm quyền xem xét, quyết định áp dụng biện pháp phong tỏa tài khoản, kê biên tài sản, tạm hoãn xuất cảnh và các biện pháp khác theo quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước.

Quy định mới cũng nêu rõ về cơ cấu tổ chức và số lượng ủy viên ủy ban kiểm tra các cấp.

Cụ thể, Ủy ban Kiểm tra Trung ương, số lượng từ 23 - 25 ủy viên (có 2 - 3 ủy viên kiêm nhiệm), trong đó không quá 1/3 là Ủy viên Trung ương Đảng. Thường trực Ủy ban Kiểm tra Trung ương gồm chủ nhiệm và các phó chủ nhiệm; số lượng phó chủ nhiệm do Bộ Chính trị quyết định.

Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy, Thành ủy có số lượng từ 11 - 13 ủy viên chuyên trách. Riêng Ủy ban Kiểm tra Thành ủy Hà Nội, Thành ủy TP.HCM có số lượng từ 13 - 15 ủy viên chuyên trách (do cấp ủy quyết định). Chủ nhiệm là Ủy viên Ban Thường vụ, từ 3 - 4 phó chủ nhiệm (phó chủ nhiệm thường trực là cấp ủy viên) và một số ủy viên. Ủy ban Kiểm tra Thành ủy Hà Nội, Thành ủy TP.HCM không quá 5 phó chủ nhiệm.

Vi phạm đến mức phải kỷ luật đều phải xử lý kỷ luật nghiêm minh

Về thi hành kỷ luật trong Đảng, quy định nêu rõ nguyên tắc thi hành kỷ luật trong Đảng.

Theo đó, tổ chức đảng và đảng viên vi phạm kỷ luật phải được xử lý công minh, chính xác, kịp thời; tất cả tổ chức đảng, đảng viên đều bình đẳng trước kỷ luật của Đảng, nếu vi phạm đến mức phải kỷ luật đều phải xử lý kỷ luật nghiêm minh.

Đảng viên vi phạm pháp luật đến mức phải truy cứu trách nhiệm hình sự thì chuyển cơ quan có thẩm quyền giải quyết, không được xử lý nội bộ. Nếu làm thất thoát tài chính, tài sản của Đảng, Nhà nước, của tổ chức, cá nhân thì phải xem xét trách nhiệm và bồi hoàn.

Việc thi hành kỷ luật đảng phải căn cứ nội dung, mức độ, tính chất, tác hại, ảnh hưởng, nguyên nhân vi phạm, hoàn cảnh cụ thể và các tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ để xem xét, quyết định cho phù hợp và phải chịu trách nhiệm về quyết định đó.

Kỷ luật đảng không thay thế kỷ luật hành chính, kỷ luật đoàn thể hoặc việc xử lý bằng pháp luật và ngược lại (trừ trường hợp có quy định khác). Tổ chức đảng sau khi xem xét, xử lý hoặc chỉ đạo việc xem xét, xử lý về kỷ luật đảng, chậm nhất 5 ngày phải chỉ đạo hoặc đề nghị với các tổ chức có trách nhiệm xem xét, xử lý kỷ luật về hành chính, đoàn thể hoặc xử lý hình sự cho đồng bộ, kịp thời.

Đối với đảng viên là cấp uỷ viên các cấp hoặc cán bộ thuộc diện cấp ủy các cấp quản lý đã nghỉ hưu, từ chức, miễn nhiệm hoặc cho thôi giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý hoặc đã chuyển công tác khác, nếu phát hiện có vi phạm khi đang công tác thì thẩm quyền thi hành kỷ luật của các tổ chức đảng được thực hiện như đang đương chức.

Về hình thức kỷ luật của Đảng, đối với tổ chức đảng có: Khiển trách, cảnh cáo, giải tán. Đối với đảng viên chính thức có: Khiển trách, cảnh cáo, cách chức (nếu có chức vụ), khai trừ. Đối với đảng viên dự bị: Khiển trách, cảnh cáo.

Theo quy định, Ban Bí thư, Bộ Chính trị quyết định các hình thức kỷ luật đảng viên, kể cả đảng viên là cán bộ thuộc diện Ban Bí thư, Bộ Chính trị quản lý; khiển trách, cảnh cáo Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng (kể cả Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng) vi phạm phẩm chất chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống, sinh hoạt đảng, thực hiện nhiệm vụ đảng viên, thực hiện nhiệm vụ chuyên môn được giao. Trường hợp cách chức, khai trừ thì báo cáo Ban Chấp hành Trung ương Đảng xem xét, quyết định.

Ban Chấp hành Trung ương Đảng là cấp quyết định kỷ luật cuối cùng; quyết định các hình thức kỷ luật đảng viên, kể cả Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư.

Quy định nêu rõ, Đảng viên vi phạm đang trong thời gian mang thai, nghỉ thai sản, đang nuôi con nhỏ dưới 12 tháng tuổi hoặc đảng viên là nam giới (trong trường hợp vợ chết hoặc vì lý do khách quan, bất khả kháng khác) đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi thì chưa xem xét, xử lý kỷ luật, trừ trường hợp đảng viên đó có văn bản đề nghị xem xét, xử lý kỷ luật. Đảng viên đang trong thời gian điều trị bệnh hiểm nghèo hoặc đang mất khả năng nhận thức hoặc bị ốm nặng đang điều trị nội trú tại bệnh viện, có xác nhận của cơ quan y tế có thẩm quyền (bệnh viện đa khoa khu vực và tương đương trở lên) thì chưa xem xét, xử lý kỷ luật, khi sức khỏe ổn định (được ra viện) mới xem xét, xử lý kỷ luật. Trường hợp đảng viên vi phạm đã qua đời, tổ chức Đảng xem xét, không xử lý kỷ luật, trừ trường hợp có vi phạm đặc biệt nghiêm trọng...

Về công tác kiểm tra, giám sát, Quy định làm rõ trách nhiệm, thẩm quyền của cấp ủy, tổ chức đảng, các cơ quan tham mưu, giúp việc cấp ủy, chi bộ và ủy ban kiểm tra các cấp. Nội dung kiểm tra, giám sát tập trung vào việc chấp hành chủ trương, quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước; thực hiện nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng; công tác cán bộ; thực hành tiết kiệm, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; giải quyết khiếu nại, tố cáo; kê khai, công khai, kiểm soát tài sản, thu nhập; lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện chuyển đổi số, cải cách hành chính, cải cách pháp luật và tư pháp. Quy định cũng nhấn mạnh việc phát hiện dấu hiệu vi phạm thông qua công tác quản lý, kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán, phản ánh của Nhân dân, thông tin báo chí đã được kiểm chứng và các phần mềm giám sát, hệ thống cơ sở dữ liệu số.

Đối với Ủy ban kiểm tra các cấp, Quy định quy định cụ thể nguyên tắc tổ chức, chế độ làm việc, quyền hạn, cơ cấu tổ chức và số lượng ủy viên; đồng thời xác định rõ trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật đảng. Đáng chú ý, ủy ban kiểm tra được quyền kết nối cơ sở dữ liệu của các cơ quan nhà nước trong các lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán, đăng ký tài sản, đất đai, thuế, thanh tra, kiểm toán, truy tố, xét xử, thi hành án và các cơ sở dữ liệu khác để phục vụ công tác kiểm tra, giám sát theo quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước.

Về thi hành kỷ luật trong Đảng, Quy định yêu cầu việc xem xét, quyết định kỷ luật phải căn cứ vào nội dung, tính chất, mức độ, tác hại, ảnh hưởng, nguyên nhân vi phạm, hoàn cảnh cụ thể và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ. Việc xử lý kỷ luật phải bảo đảm nghiêm minh, kịp thời, đồng bộ với việc xem xét, xử lý kỷ luật hành chính, đoàn thể hoặc xử lý theo pháp luật; đồng thời gắn với giáo dục, quản lý, giúp tổ chức đảng và đảng viên nhận thức rõ khuyết điểm, vi phạm để khắc phục, sửa chữa.

Quy định cũng đề cao trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng các cấp trong việc tổ chức nghiên cứu, quán triệt và triển khai thực hiện; giao Ban Bí thư hướng dẫn cụ thể một số nội dung thực hiện Quy định.