Trào ngược dạ dày thực quản (GERD) là một trong những bệnh lý tiêu hóa thường gặp hiện nay, có xu hướng gia tăng do lối sống hiện đại, ăn uống thất thường và căng thẳng kéo dài.

Các triệu chứng như ợ chua, ợ nóng, nóng rát vùng ngực không chỉ gây khó chịu mà còn ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt, giấc ngủ và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Theo các chuyên gia, việc nhận biết sớm và điều trị đúng cách có vai trò quan trọng trong kiểm soát bệnh và phòng ngừa biến chứng.

Những bệnh nhân bị trào ngược dạ dày sẽ gặp tình trạng axit từ dạ dày trào ngược lên phần thực quản. (Ảnh minh họa/SKĐS)

Nguyên nhân trào ngược dạ dày thực quản

Theo bác sĩ Nguyễn Thế Anh, Trung tâm Tiêu hóa gan mật, Bệnh viện Bạch Mai, trào ngược dạ dày thực quản là tình trạng axit trong dạ dày thường xuyên trào ngược lên thực quản, gây kích ứng và viêm niêm mạc thực quản. Ở người bình thường, cơ thắt thực quản dưới sẽ đóng kín sau khi thức ăn đi xuống dạ dày, tạo thành “hàng rào” ngăn axit trào ngược. Tuy nhiên, khi cơ thắt này bị suy yếu hoặc giãn bất thường, axit dễ dàng trào lên thực quản, từ đó gây ra các triệu chứng đặc trưng của bệnh.

Nhiều yếu tố trong sinh hoạt hằng ngày có thể làm tăng nguy cơ trào ngược, trong đó phổ biến là chế độ ăn uống thiếu khoa học như ăn nhiều đồ chiên rán, cay nóng, chua, ăn muộn hoặc ăn khuya. Việc sử dụng thường xuyên rượu bia, cà phê, hút thuốc lá cũng góp phần làm giãn cơ thắt thực quản dưới và kích thích tăng tiết axit dạ dày. Ngoài ra, căng thẳng tâm lý kéo dài, thừa cân béo phì, mang thai hay các bệnh lý làm tăng áp lực ổ bụng đều có thể khiến tình trạng trào ngược trở nên nặng hơn.

Về mặt triệu chứng, trào ngược dạ dày thực quản có thể biểu hiện rất đa dạng. Người bệnh thường cảm thấy ợ nóng, ợ chua, nóng rát sau xương ức, đặc biệt tăng lên khi nằm hoặc sau bữa ăn. Một số trường hợp có cảm giác vị chua hoặc đắng trong miệng, đau vùng thượng vị, nuốt nghẹn, vướng cổ họng như có dị vật. Trào ngược về đêm còn khiến người bệnh ho kéo dài, khó ngủ, mệt mỏi, thậm chí gây hôi miệng do axit và thức ăn trào ngược lên khoang miệng.

Biến chứng của trào ngược dạ dày

Viêm, loét thực quản: Đây là biến chứng phổ biến nhất, dịch dạ dày trào lên thực quản thường xuyên làm tổn thương niêm mạc thực quản, gây viêm. Có thể làm người bệnh gặp các triệu chứng như: khó nuốt, đau ngực… Đặc biệt đau phía sau xương ức khi ăn uống, buồn nôn, ói mửa, mất cảm giác thèm ăn.

Hẹp thực quản: Khi bị trào ngược, acid từ dạ dày trào lên thực quản sẽ ăn mòn lớp niêm mạc dẫn đến viêm thực quản. Trào ngược kéo dài sẽ khiến thực quản bị những tổn thương gây các mô sẹo gây hẹp bên trong thực quản.

Barrett thực quản (tiền ung thư thực quản): xảy ra ở 8-15% bệnh nhân trào ngược dạ dày thực quản kéo dài, nhưng lại là một biến chứng cực kỳ nguy hiểm. Đây là tình trạng các tế bào lót ở vùng thấp thực quản bị biến đổi màu sắc, do sự tiếp xúc lặp đi lặp lại với axit dạ dày.

Ung thư biểu mô tuyến thực quản thường gặp ở những bệnh nhân trên 50 tuổi và có khả năng gây tử vong cao. Ở giai đoạn đầu, bệnh không có triệu chứng cụ thể rõ ràng. Khi đến giai đoạn phát triển, có thể xuất hiện đau ở xương ức sau, khàn tiếng, sụt cân nhanh bất thường, nuốt nghẹn…

Ngoài ra dịch axit trào lên được tới đường hô hấp trên cũng có thể gây ra tình trạng viêm họng, viêm mũi xoang, viêm phế quản hay phổi. Một số bệnh nhân bị khàn tiếng do dây thanh quản trong cổ họng bị dày lên. Ngoài ra, người bị bệnh trào ngược có thể bị mòn răng, viêm tai,...

Chuyên gia tiêu hóa Bệnh viện Bạch Mai khuyến cáo, người bệnh cần đi khám sớm khi xuất hiện các triệu chứng đau thượng vị hoặc đau ngực, nhất là khi kèm theo khó thở để loại trừ các bệnh lý tim mạch nguy hiểm. Việc thăm khám cũng cần thiết nếu các triệu chứng trào ngược xảy ra thường xuyên, ngày càng nặng hoặc đã phải dùng thuốc nhiều lần trong tuần nhưng không cải thiện.

Nguyên nhân trực tiếp gây bệnh là sự suy yếu của cơ thắt thực quản. Ảnh minh họa/SKĐS