Phát hiện loại nấm khổng lồ có nguồn gốc từ 65 triệu năm trước

Loài nấm mới phát hiện thuộc một nhánh tiến hóa ước tính xuất hiện khoảng 65 triệu năm trước, gần thời điểm khủng long không phải chim tuyệt chủng.

Trong các chuyến khảo sát đa dạng sinh học tại tỉnh Vân Nam, tây nam Trung Quốc, các nhà nghiên cứu bắt gặp những cấu trúc nấm màu trắng ngà mọc thẳng lên khỏi mặt đất, quanh rễ cây gỗ. Chúng có hình dáng khác thường, kích thước lớn và không giống những loài nấm đã được mô tả trước đó.

china-discovered-dianjunus-rex-fungus-50-1792097612241.jpg
Loài nấm D.rex mới được phát hiện có thể cao tới 50 cm và nặng 2,2 kg.

Qua nghiên cứu hình thái, phân tích DNA ở nhiều đoạn gene và giải trình tự bộ gene, nhóm khoa học xác định đây không đơn thuần là một loài mới. Sinh vật này khác biệt đủ lớn so với những nhóm đã biết để các nhà nghiên cứu thiết lập một chi mới, Dianjunus, và một họ mới, Dianjunaceae, thuộc bộ Xylariales.

Loài được đặt tên khoa học là Dianjunus rex, biệt danh “D-rex”. Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Frontiers in Fungal Biology ngày 29/9/2026.

TS Indunil C. Senanayake, phó giáo sư tại Ngân hàng Nguồn gene các loài hoang dã thuộc Viện Thực vật Côn Minh, tác giả liên hệ của nghiên cứu cho biết phát hiện này cho thấy mức độ đa dạng của nấm trong các khu rừng Đông Á vẫn còn chưa được khám phá đầy đủ.

D-rex có cấu trúc sinh sản dạng khối mọc thẳng đứng, cao khoảng 20-50 cm. Phần lớn mẫu thu thập được nặng từ 250 đến 600g, nhưng cá thể lớn nhất đạt tới 2,2 kg.

Đây là cấu trúc sinh sản lớn nhất từng được ghi nhận trong ngành nấm túi (Ascomycota), một nhóm rất đa dạng với hơn 64.000 loài được công nhận.

c081dd9b-9030-4dc7-a189-7307a29a310b.jpg
Một thành viên của nhóm nghiên cứu từ Viện Thực vật Côn Minh thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc chụp ảnh lưu niệm với loài Dianjunus rex.

Ở nấm túi, bào tử thường được hình thành trong những cấu trúc tế bào nhỏ dạng túi, nằm bên trong hoặc trên bề mặt cơ quan sinh sản. Với D-rex, phần sinh sản phát triển thành khối thịt lớn, có thể mọc cao khỏi nền rừng và phân nhánh thành những hình dạng giống ngón tay khi trưởng thành.

Bằng phương pháp đồng hồ phân tử, các nhà nghiên cứu so sánh dữ liệu DNA của D-rex với dữ liệu hệ gene từ hàng trăm loài nấm khác, qua đó ước tính thời điểm họ Dianjunaceae tách ra thành một nhánh tiến hóa riêng.

Kết quả cho thấy nhánh này có thể xuất hiện khoảng 65 triệu năm trước, vào đầu kỷ Paleocen, không lâu sau sự kiện tuyệt chủng hàng loạt ở ranh giới giữa kỷ Phấn trắng và kỷ Paleogen. Biến cố đó đã xóa sổ khủng long cùng khoảng 75% số loài thực vật và động vật trên Trái đất.

av57rqub-w4vtozxs55oznahmt0edwsesulaqg5rtclrgro7zvfvharae8s-wt0e-aq-ofj3pks-b19rmadildhbdsr8uaffoqxqmicfghlx-rztv6gkzavgvktz81dez8x4junyrrvopaqrgypfnmp4y9-7iyxmzdcyhzc8gnyhcmisckthbp9tgwmhmfqv.jpg
Một mẫu nấm D.rex được đưa lên bàn cân.

Các nhà nghiên cứu còn đặt ra giả thuyết D-rex có thể trải qua hai giai đoạn sống: ban đầu định cư trên cây còn sống, sau đó chuyển sang phân hủy vật chất khi cây chết. Cách sống này có thể giúp nấm tiếp cận nguồn dinh dưỡng dồi dào để tạo ra cấu trúc sinh sản lớn. Tuy nhiên, giả thuyết về vòng đời này cần được kiểm chứng thêm.

jknzrkzk5rmuot3k7sg8tnyds-pvhiecbfjprccc2ohgzkbtdrx8pfyqbwt9djbyvvpkgw5c3mlmj-5qrbpdokffolxyx7fo0hrxddufyf2swtzax3gjj5hcw370hqnihk0jz-yih7vabqk-se8tbcfit7e-lssrv39h5-jgm-zl0zeh9t7ppsu9zwpkrzee.jpg
Hội thảo của Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc công bố những nghiên cứu ban đầu về nấm D.rex

Khu vực Vân Nam có sự đa dạng lớn về khí hậu và môi trường sống, từ rừng cận nhiệt đới đến rừng nhiệt đới. Theo nhóm nghiên cứu, hơn 6.000 loài nấm đã được ghi nhận tại Vân Nam, trong khi tổng số loài thực tế có thể vượt 100.000. Khoảng cách lớn giữa số lượng đã biết và ước tính cho thấy còn nhiều loài chưa được mô tả khoa học.

Gặp gỡ loài nấm Dianjunus rex - Người khổng lồ ngủ quên 65 triệu năm

Cueva de los Cristales – hang tinh thể khổng lồ như đến từ ngoài hành tinh

Ẩn sâu dưới sa mạc Mexico, một căn phòng tự nhiên chứa những cột tinh thể khổng lồ, đẹp mê hoặc nhưng nguy hiểm đến mức con người chỉ chịu đựng được vài phút.

Hãy tưởng tượng bạn bước vào một hang động nơi những khối tinh thể trong suốt vươn cao như cột nhà, đan chéo nhau giữa không gian nóng ẩm ngột ngạt. Đó không phải bối cảnh của một bộ phim khoa học viễn tưởng, mà là Cueva de los Cristales – Hang Tinh thể, nằm sâu dưới núi Naica thuộc bang Chihuahua, miền Bắc Mexico. Được phát hiện vào năm 2000 trong quá trình khai thác mỏ, nơi đây nhanh chóng khiến giới khoa học kinh ngạc bởi những tinh thể thạch cao có kích thước thuộc hàng lớn nhất từng được tìm thấy trên Trái Đất.

Hang nằm ở độ sâu khoảng 300 m dưới lòng đất, với những tinh thể dạng cột có thể dài tới 11 m, nặng hàng chục tấn. Chúng không phải kim cương hay pha lê quý hiếm, mà chủ yếu là thạch cao dạng tinh thể lớn, thường được gọi là selenite. Màu trắng sữa hoặc trong mờ khiến các khối khoáng vật trông giống những thanh băng khổng lồ, nhưng môi trường xung quanh lại nóng gần 58°C, độ ẩm có thể gần bão hòa. Chính sự tương phản giữa vẻ đẹp lạnh lẽo của tinh thể và sức nóng khắc nghiệt của hang động khiến nơi này trở nên đặc biệt.

Loài sư tử khổng lồ từng gieo nỗi khiếp sợ trên khắp đất châu Âu

Hàng chục nghìn năm trước, giữa những đồng cỏ lạnh giá của châu Âu, một loài sư tử khổng lồ từng khiến cả hệ sinh thái thời băng hà phải dè chừng.

Sư tử hang động châu Âu (Panthera spelaea) là một trong những loài mèo lớn đáng chú ý nhất từng sinh sống trên Trái Đất. Chúng xuất hiện trên những vùng rộng lớn của Âu - Á trong kỷ Pleistocene, cùng thời với voi ma mút, tê giác lông mượt và những đàn tuần lộc khổng lồ. Dù có họ hàng gần với sư tử hiện đại, các bằng chứng hóa thạch và di truyền cho thấy đây là một dòng tiến hóa riêng biệt, thường được công nhận là một loài đã tuyệt chủng.

Tên gọi “sư tử hang động” dễ khiến người ta hình dung chúng sống trong hang tối. Thực tế, cái tên này bắt nguồn một phần từ việc hài cốt của chúng thường được tìm thấy trong các hang động, chứ không có nghĩa chúng chuyên cư trú ở đó. Môi trường sống điển hình của chúng là những vùng đồng cỏ rộng mở và thảo nguyên lạnh, nơi có nhiều con mồi lớn. Với thân hình khỏe khoắn và khả năng săn bắt của một động vật ăn thịt đầu bảng, chúng là một trong những kẻ săn mồi đáng gờm của thời kỳ băng hà.

Loài nấm khổng lồ cao 8 mét từng thống trị Trái Đất

Hơn 400 triệu năm trước, khi cây cối còn thấp bé, những cột sinh vật khổng lồ đã vươn lên thống trị những vùng đất sơ khai.

Nếu ngày nay một cây nấm cao tới 8 mét xuất hiện giữa rừng, đó sẽ là một cảnh tượng khó tin. Nhưng khoảng 420–370 triệu năm trước, trong kỷ Silur và Devon, những cấu trúc hình thân cây mang tên Prototaxites có thể đã vươn cao tới hơn 8 mét và rộng khoảng 1 mét. Chúng được xem là một trong những sinh vật trên cạn lớn nhất thời bấy giờ, vượt xa phần lớn thực vật đang tồn tại.

Đọc nhiều nhất

Tin mới