Bí đao thuộc họ bầu bí (Cucurbitaceae), là loại cây dây leo, thân mềm, bò sát đất hoặc leo giàn, thường được trồng phổ biến ở khắp các vùng nông thôn Việt Nam.

Quả bí đao có hình trụ dài hoặc bầu dục, vỏ màu xanh đậm phủ lớp phấn trắng khi chín. Thịt quả dày, màu trắng xanh, chứa nhiều nước. Bí đao có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới châu Á và đã được trồng từ hàng nghìn năm trước tại Trung Quốc, Ấn Độ, sau đó lan rộng ra Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam.

Bí đao có vị ngọt nhẹ, thanh, không mùi nồng, dễ ăn và phù hợp với mọi lứa tuổi. Nhờ chứa nhiều nước và ít chất béo, bí đao đem lại cảm giác mát lạnh, rất thích hợp dùng trong những ngày nắng nóng.

Món phổ biến nhất phải kể đến canh bí đao nấu tôm hoặc thịt bằm, không chỉ có vị ngọt thanh dễ chịu mà còn giúp giải nhiệt hiệu quả trong những ngày hè oi bức. Ngoài ra, bí đao xào tỏi là món đơn giản, nhanh gọn nhưng vẫn giữ được độ giòn tự nhiên và hương thơm hấp dẫn. Ngày hè có thể thử bí đao nhồi thịt hấp, vừa ngon miệng lại ít dầu mỡ. 

Không chỉ dùng trong các món mặn, bí đao còn xuất hiện trong các món tráng miệng như chè bí đao nấu với đường phèn, táo tàu, long nhãn, mang đến cảm giác thanh mát, dịu ngọt. Đặc biệt, trà bí đao là loại thức uống giải khát, hỗ trợ thanh lọc cơ thể, rất được ưa chuộng trong mùa hè. 

Bí đao là loại cây rất dễ trồng, phù hợp với khí hậu và đất đai ở nhiều vùng nông thôn Việt Nam. Trước đây, cây leo bờ rào hoặc làm giàn ở cuối vườn là chúng cho quả trĩu trịt. Hiện nay, cây bí đao được trônhgf đại trà để bán ra thị trường. Cây ưa đất tơi xốp, thoát nước tốt và nhiều ánh nắng. Người trồng có thể gieo hạt trực tiếp xuống đất hoặc ươm cây con rồi đem trồng. Thời vụ gieo trồng thích hợp nhất là vào đầu mùa khô hoặc cuối mùa đông, khoảng từ tháng 10 đến tháng 3 âm lịch. Sau khi gieo, cây sẽ phát triển và bắt đầu cho thu hoạch sau khoảng 70 đến 90 ngày.

Bí đao hiện có mặt ở hầu hết các chợ truyền thống và siêu thị, với mức giá rất phải chăng, dao động khoảng 7.000 – 20.000 đồng mỗi kg. 

Những tác dụng của bí đao với sức khoẻ

Giàu chất chống oxy hóa

Bí đao chứa nhiều hợp chất có lợi như polyphenol, flavonoid và anthocyanin - những chất có khả năng chống oxy hóa mạnh mẽ, giúp giảm viêm và bảo vệ tế bào khỏi sự tấn công của các gốc tự do. Việc bổ sung bí đao vào thực đơn hằng ngày có thể hỗ trợ ngăn ngừa, làm chậm tổn thương tế bào và góp phần phòng chống các bệnh mạn tính.

Hỗ trợ giảm cân hiệu quả

Nhờ chứa nhiều vitamin C, vitamin B, cùng các khoáng chất như kẽm và đồng, bí đao giúp tạo cảm giác no lâu và giảm cảm giác thèm ăn. Thêm vào đó, loại quả này còn giàu chất xơ nhưng lại ít calo, nên là lựa chọn lý tưởng cho người muốn giảm cân hoặc duy trì vóc dáng khỏe mạnh.

Cải thiện hệ tiêu hóa

Lượng chất xơ hòa tan dồi dào trong bí đao giúp làm chậm quá trình tiêu hóa, hỗ trợ cải thiện tình trạng táo bón và duy trì hoạt động ổn định của hệ tiêu hóa. Ngoài ra, bí đao còn có tác dụng lợi tiểu tự nhiên nhờ hàm lượng nước cao.

Tốt cho thị lực

Với lượng vitamin B2 cao, bí đao giúp giảm nguy cơ mắc các vấn đề về mắt. Các chất chống oxy hóa trong bí đao cũng góp phần bảo vệ võng mạc, giảm căng thẳng cho mắt và hỗ trợ phòng ngừa thoái hóa điểm vàng.

Bảo vệ tim mạch

Bí đao chứa nhiều kali và vitamin C - hai thành phần quan trọng giúp tăng cường sức khỏe tim mạch. Kali giúp thư giãn mạch máu và giảm áp lực lên hệ tuần hoàn, từ đó làm giảm nguy cơ mắc các bệnh như cao huyết áp, đau tim hay đột quỵ.

Tăng cường khả năng nhận thức

Là nguồn cung cấp sắt tự nhiên, bí đao giúp cải thiện quá trình tạo hemoglobin – protein vận chuyển oxy trong máu. Việc bổ sung bí đao thường xuyên có thể giúp cải thiện khả năng tập trung, ghi nhớ và hạn chế tình trạng mệt mỏi do thiếu máu.

Giải nhiệt, làm mát cơ thể

Bí đao nổi tiếng với công dụng thanh nhiệt, làm mát, đặc biệt hữu ích trong những ngày thời tiết oi bức. Trà bí đao không chỉ giúp giải nhiệt mà còn hỗ trợ tiêu hóa, giảm cảm giác khó chịu ở dạ dày và góp phần hỗ trợ giảm cân.