Trong thế giới chim chóc, chi Stercorarius, thường được gọi là chim cướp biển hay skua, là một trong những nhóm chim biển có lối sống đặc biệt nhất thế giới. Chúng phân bố chủ yếu ở các vùng biển lạnh và ôn đới của Bắc Đại Tây Dương, Bắc Thái Bình Dương cũng như Nam Đại Dương. Dù có ngoại hình không quá nổi bật với bộ lông nâu, xám hoặc đen, chim cướp biển lại khiến các nhà sinh học và người quan sát chim ấn tượng bởi chiến thuật kiếm ăn táo bạo hiếm có.
Ảnh: ebirdr
Điểm nổi tiếng nhất của chim cướp biển là hành vi "ký sinh cướp đoạt" - kleptoparasitism. Thay vì tự săn mồi, nhiều loài skua thường rình những con chim biển khác như nhạn biển, hải âu hay hải âu cổ rụt vừa bắt được cá. Chúng lao tới truy đuổi với tốc độ cao, liên tục quấy rối bằng những cú bổ nhào và va chạm trên không. Cuộc rượt đuổi chỉ kết thúc khi nạn nhân buộc phải nhả con cá đang ngậm. Ngay lập tức, chim cướp biển xoay người cực nhanh để chộp lấy miếng mồi rơi giữa không trung trước khi nó chạm mặt biển.
Ảnh: Wikimedia Commons
Tuy nhiên, gọi chúng là "kẻ cướp" thôi thì chưa đủ. Thực tế, chim cướp biển cũng là những thợ săn rất giỏi. Chúng săn cá, mực, động vật giáp xác, bắt chim non, trứng chim và cả các loài gặm nhấm nhỏ. Một số loài sống gần các thuộc địa chim cánh cụt còn săn cả chim cánh cụt non hoặc tận dụng xác động vật biển trôi dạt. Chế độ ăn linh hoạt giúp chim cướp biển tồn tại ở những môi trường khắc nghiệt, nơi nguồn thức ăn thay đổi theo mùa.
Ảnh: bto
Các loài trong chi Stercorarius có thân hình khỏe, cánh dài và mỏ cong sắc khỏe hơn nhiều loài chim biển khác. Khả năng bay bền bỉ cùng sức mạnh cơ bắp giúp chúng dễ dàng áp đảo những loài chim nhỏ hơn. Dù nổi tiếng hung dữ, skua lại là những bậc cha mẹ tận tụy. Trong mùa sinh sản, chúng bảo vệ tổ quyết liệt đến mức sẵn sàng lao xuống tấn công cả con người nếu ai tiến quá gần, khiến nhiều nhà nghiên cứu phải đội mũ bảo hộ khi làm việc tại các bãi làm tổ.
Tên khoa học Stercorarius có nguồn gốc từ tiếng Latinh, nghĩa là "liên quan đến phân". Cái tên kỳ lạ này xuất phát từ quan niệm sai lầm của các nhà tự nhiên học thời xưa, khi họ thấy chim cướp biển thường bám theo những đàn chim biển và tưởng rằng chúng ăn chất thải của các loài khác. Chỉ về sau, các quan sát chi tiết mới cho thấy chúng thực chất đang chờ cơ hội cướp mồi.
Ngày nay, chim cướp biển được xem là một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái đại dương. Chúng không chỉ là kẻ săn mồi mà còn góp phần điều hòa quần thể các loài chim biển khác và tận dụng hiệu quả nhiều nguồn thức ăn. Dù mang biệt danh có phần "xấu tính", chim cướp biển thực chất là minh chứng cho sự đa dạng đáng kinh ngạc của các chiến lược sinh tồn mà tiến hóa đã tạo ra trong thế giới tự nhiên.
