Trong tiến trình phát triển hạ tầng giáo dục tại tỉnh Khánh Hòa, dự án Đầu tư nâng cấp Trường tiểu học Phước Mỹ 1 (Cơ sở 1) tại phường Bảo An, với tổng mức đầu tư 12.000.000.000 đồng, được xem là nhiệm vụ trọng tâm nhằm cải thiện môi trường học đường cho học sinh địa phương. Một trong những khâu quan trọng nhất của dự án là công tác đấu thầu thi công xây dựng. Việc lựa chọn nhà thầu không chỉ quyết định đến tiến độ mà còn là yếu tố tiên quyết ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng bền vững của công trình giáo dục.
Quy trình đấu thầu và kết quả lựa chọn nhà thầu
Theo Quyết định số 133/QĐ-BQLDA ngày 20/05/2026 của Ban Quản lý dự án phường Bảo An, Công ty TNHH Xây dựng Phòng Cháy Chữa Cháy Thuận Tiến (MST: 4500270869) đã chính thức được phê duyệt trúng thầu Gói thầu số 07 - Thi công xây dựng công trình thuộc dự án trên. Giá trị trúng thầu được ghi nhận là 9.975.902.002 đồng, giảm 144.777.141 đồng (khoảng 1,43%) so với giá gói thầu ban đầu là 10.120.679.143 đồng được chủ đầu tư ấn định tại Quyết định số 155/QĐ-BQLDA về việc phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu công trình Đầu tư nâng cấp Trường tiểu học Phước Mỹ 1 (Cơ sở 1).
Gói thầu được thực hiện dưới hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng, phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ. Đây là hình thức đấu thầu tiên tiến, giúp tăng cường khả năng tiếp cận thông tin cho cộng đồng doanh nghiệp. Biên bản mở thầu cho thấy có 3 nhà thầu tham dự gồm: Liên danh Phước Mỹ 1, Liên danh dự án Trường Phước Mỹ 1 và Công ty TNHH Xây dựng Phòng Cháy Chữa Cháy Thuận Tiến, nhưng cuối cùng chỉ có một đơn vị đi tiếp.
Kết quả đánh giá từ Báo cáo đánh giá E-HSDT do Công ty TNHH Tư vấn và Xây dựng An Phát Đạt lập cho thấy cả hai Liên danh Phước Mỹ 1 và Liên danh dự án Trường Phước Mỹ 1 đều bị loại với cùng một lý do: "không đáp ứng yêu cầu về kỹ thuật". Trong hoạt động đấu thầu, kỹ thuật là thước đo năng lực thực tế của nhà thầu.
Các tiêu chí kỹ thuật trong E-HSMT cần được xây dựng dựa trên đặc thù của công trình trường học, ưu tiên các giải pháp thi công tối ưu, an toàn và bền vững, thay vì đưa ra các tiêu chuẩn mang tính rào cản. Nếu các tiêu chí này quá khắt khe hoặc không liên quan trực tiếp đến khả năng thực hiện dự án, nó có thể vô tình làm triệt tiêu tính cạnh tranh, dẫn đến hệ quả là nhà thầu thắng cuộc thiếu sự đối trọng cần thiết về giá cả và chất lượng.
Năng lực của nhà thầu trúng thầu
Công ty TNHH Xây dựng PCCC Thuận Tiến (địa chỉ tại Số 244, Đường 21 Tháng 8, Phường Bảo An, Khánh Hòa) không còn là cái tên xa lạ trong lĩnh vực xây lắp tại địa phương. Với lịch sử Đã tham gia 195 gói thầu, trong đó trúng 173 gói, trượt 21 gói, 1 gói đã bị huỷ. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng (bao gồm liên danh) khoảng 1.844.800.044.279 đồng, đơn vị này sở hữu kinh nghiệm dày dạn trong việc xử lý các tình huống xây dựng. Dù vậy, năng lực dày dạn là một chuyện, nhưng trách nhiệm thực hiện dự án tại một công trình giáo dục như Trường tiểu học Phước Mỹ 1 lại đòi hỏi sự khắt khe hơn gấp bội về tiêu chuẩn an toàn, vệ sinh môi trường và tiến độ.
Với thời gian thực hiện hợp đồng 210 ngày, nhà thầu cần phải đảm bảo nguồn lực tài chính, nhân sự và thiết bị để hoàn thành đúng thời hạn mà không phát sinh các vấn đề về chất lượng.
Góc nhìn chuyên gia và trách nhiệm chủ đầu tư
Theo luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM), trong đấu thầu, sự minh bạch bắt đầu từ khâu lập hồ sơ cho đến khâu đánh giá. "Việc các nhà thầu bị loại ở bước kỹ thuật cần được giải thích cụ thể bằng những tiêu chí định lượng thay vì định tính. Cơ quan chủ đầu tư – Ban Quản lý dự án phường Bảo An có trách nhiệm giải trình rõ ràng trước các bên tham gia nếu có yêu cầu, nhằm khẳng định quy trình chấm thầu tuân thủ đúng Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Nghị định 214/2025/NĐ-CP", luật sư Hương nhấn mạnh.
QUY ĐỊNH VỀ TỶ LỆ TIẾT KIỆM VÀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG ĐẤU THẦU
Hiệu quả kinh tế là một trong những mục tiêu cốt lõi của hoạt động đấu thầu, được định nghĩa rõ tại Khoản 8 Điều 4 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15. Để đạt được mục tiêu này, việc xác định giá gói thầu và kiểm soát giá trúng thầu được quy định chặt chẽ từ khâu lập kế hoạch đến khi thực hiện hợp đồng.
Theo quy định tại Điều 18 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, giá gói thầu phải được tính đúng, tính đủ toàn bộ chi phí, kể cả chi phí dự phòng, phí, lệ phí và thuế. Đặc biệt, chủ đầu tư có trách nhiệm cập nhật giá gói thầu trong thời hạn 28 ngày trước ngày mở thầu nếu cần thiết để đảm bảo giá gói thầu sát với giá thị trường, tránh thất thoát ngân sách hoặc gây khó khăn cho nhà thầu. Căn cứ xác định giá gói thầu bao gồm dự toán được duyệt, kết quả lựa chọn nhà thầu của các gói thầu tương tự trong 12 tháng trước đó hoặc các báo giá thị trường (tối thiểu 01 báo giá, khuyến khích nhiều hơn).
Về chỉ số đánh giá, Điểm b Khoản 2 Điều 17 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định "tỷ lệ tiết kiệm trung bình" là một trong những chỉ tiêu quan trọng để đánh giá năng lực, nguồn lực và kết quả thực hiện công tác đấu thầu của chủ đầu tư trong kế hoạch tổng thể lựa chọn nhà thầu. Đối với hình thức chỉ định thầu, tính hiệu quả kinh tế được siết chặt hơn:
- Tại quy trình chỉ định thầu thông thường, chủ đầu tư phải quy định mức tỷ lệ tiết kiệm của giá đề nghị trúng thầu trong hồ sơ yêu cầu để làm cơ sở cho nhà thầu chuẩn bị hồ sơ đề xuất.
- Tại quy trình chỉ định thầu rút gọn, chủ đầu tư và nhà thầu phải thương thảo về giá để bảo đảm giá đề nghị trúng thầu tiết kiệm, hiệu quả. Riêng với gói thầu xây lắp quy định tại Điểm e Khoản 2 Điều 78, quá trình thương thảo phải đảm bảo tiết kiệm tối thiểu 5% giá gói thầu.
Trong quá trình thực hiện hợp đồng, để duy trì hiệu quả kinh tế, Điểm a Khoản 5 Điều 70 Luật Đấu thầu nhấn mạnh việc sửa đổi hợp đồng về giá, khối lượng không được vượt giá gói thầu đã ghi trong kế hoạch lựa chọn nhà thầu hoặc dự toán gói thầu được phê duyệt. Việc tuân thủ nghiêm các quy định này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn vốn đầu tư công tại các địa phương mà còn là thước đo trách nhiệm giải trình của người có thẩm quyền trước pháp luật.