Khi cuộc xung đột Nga - Ukraine chuẩn bị bước sang năm thứ 5, triển vọng hòa bình trong năm 2026 đang trở thành tâm điểm chú ý của truyền thông quốc tế. Dù các nỗ lực ngoại giao do Mỹ khởi xướng đang được đẩy mạnh vào cuối năm 2025, thực tế chiến trường và những toan tính chính trị vẫn phủ bóng đen lên khả năng đạt được một thỏa thuận bền vững.

Thực trạng chiến trường và chiến lược "vùng an ninh"

Bước vào năm 2026, cục diện quân sự vẫn duy trì trạng thái giằng co quyết liệt. Theo tờ Kyiv Post (Ukraine) ngày 2/1, dù Nga đã giành thêm quyền kiểm soát một số lãnh thổ vào năm 2025, nhưng họ chưa đạt được bước tiến mang tính đột phá trên toàn chiến tuyến. Trong khi đó, Ukraine đang gia tăng hiệu quả đáp trả bằng các loại tên lửa tầm xa tự sản xuất để đối phó với những đợt không kích quy mô lớn từ phía Moskva.

Hãng thông tấn Anadolu (Thổ Nhĩ Kỳ) đưa tin, tại Điện Kremlin, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã chỉ thị cho các chỉ huy quân sự phải tiếp tục duy trì và mở rộng "vùng an ninh" dọc biên giới trong năm 2026. Các báo cáo từ phía Nga cho thấy:

Tại khu vực Sumy: Các đơn vị Nga đảm nhiệm tấn công khu vực hướng Bắc tuyên bố đã thiết lập vùng an ninh sâu hơn 16 km vào lãnh thổ Ukraine, áp sát thành phố Sumy ở khoảng cách chưa đầy 20 km.

Ở khu vực Donetsk và Kharkiv/Kharkov: Nga tuyên bố kiểm soát được các khu định cư Bohuslavka, Dibrova và đang tiến về phía thị trấn Lyman. Tại khu vực Zaporizhzhia: Các đơn vị Nga khẳng định đang tiến gần thành phố Zaporizhzhia sau khi kiểm soát làng Lukianivske.

Truyền thông châu Âu hiện đang chia sẻ những góc nhìn thận trọng, thậm chí là hoài nghi về một giải pháp ngắn hạn. Tờ Frankfurter Rundschau của Đức nhận định các cuộc đàm phán có thể rơi vào bế tắc nếu Mỹ chỉ tập trung áp lực lên Kiev mà không tác động mạnh mẽ đến Moskva. Theo tờ báo này, sự sẵn sàng đàm phán của cả hai bên hiện nay có thể chỉ là một sự "giả vờ" nhằm duy trì sự ủng hộ chính trị hoặc tránh tổn hại ngoại giao.

Trong khi đó, nhà khoa học chính trị Ukraine Serhiy Taran đưa ra một quan điểm chiến lược về khả năng ngừng bắn. Ông cho rằng giá trị của một lệnh ngừng bắn không nằm ở câu chữ trên văn bản, mà ở cách Ukraine và châu Âu tận dụng thời gian tạm lắng đó: "Nếu trong thời gian hòa hoãn tạm thời, việc đầu tư quy mô lớn vào sản xuất vũ khí được bắt đầu, các công trình phòng thủ được xây dựng và một cấu trúc an ninh chung mới của châu Âu được thiết kế, thì có khả năng thời gian ngừng bắn sẽ kéo dài".

Áp lực nội tại: Yếu tố quyết định năm 2026

Bên cạnh những căng thẳng trên tiền tuyến, yếu tố chính trị nội bộ đang trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Chuyên gia quân sự Yuri Fyodorov dự báo trên đài Radio Svoboda rằng, năm 2026 sẽ là thời điểm căng thẳng xã hội gia tăng ở cả hai quốc gia.

Tại Nga, nhiều người có thể bắt đầu hoài nghi về ý nghĩa của cuộc chiến khi các mục tiêu ban đầu từ năm 2022 vẫn chưa thể đạt được. Ngược lại, tại Ukraine, lãnh đạo nước này đang đứng trước áp lực phải trả lời câu hỏi: liệu họ có thể kết thúc cuộc chiến với những điều khoản mà xã hội Ukraine có thể chấp nhận hay không?

Tóm lại, cuộc chiến chuẩn bị bước sang năm thứ 5 với những dự báo đầy biến động. Trong khi Nga quyết tâm kéo dài chiến dịch thiết lập "vùng đệm" đến hết năm 2026, Ukraine và các đồng minh phương Tây vẫn đang nỗ lực tìm kiếm một cấu trúc an ninh mới trong bối cảnh áp lực đàm phán ngày một lớn dần.