Vào mùa hè, trong các khu rừng ở Đông Nam bộ và vùng phía Nam Tây Nguyên thấp thoáng màu đỏ của trái cây rừng đến mùa thu hoạch, đó là trái gùi. Những cành lá lúc lỉu quả gùi chín nhiều màu xen giữa sắc xanh non giữa đại ngàn khiến ai cũng cảm thấy thích thú.
Theo tìm hiểu, cây gùi thuộc dạng cây dây leo, tỏa ra nhiều nhánh với chi chít cành nhỏ quấn chặt lên các thân cây khác để vươn lên, lá gùi mọc đối, có chóp nhọn. Vào khoảng tháng 2, tháng 3, hoa gùi nở bông trắng xóa. Đến tháng 5, tháng 6, những trái gùi rừng chín vàng, căng mọng.
Trái gùi chỉ có ở trong rừng sâu, vào mùa khoảng tháng 5, tháng 6 hàng năm
Địu 2 thùng trái gùi mang đi bán ở các tuyến đường ở Hàm Tân, Bình Thuận, bà Ánh (59 tuổi) chia sẻ: "Hồi xưa trái gùi bỏ la liệt chớ có quý báu gì đâu mà giờ cả trăm ngàn một ký. Đến tôi còn bất ngờ khi trái gùi giờ lại đắt đỏ đến như vậy. Thật sự giờ đây trái gùi đã khác xưa, thành đặc sản hiếm phải đến mùa mới mùa được".
Theo bà Ánh, để hái được trái gùi không hề đơn giản, người dân mất hơn 4 tiếng đồng hồ men theo những con đường mòn vắt ngược thẳng đứng tiến lên đỉnh núi. Trên vai họ đeo lỉnh kỉnh nào thùng, bao bì và chiếc làn con bên trong có đựng cơm, nước.
Để hái được trái gùi không hề đơn giản, phải leo lên những ngọn cây cao
"Vì chúng là dạng dây leo nên không bị chặt phá nhiều như trái thanh trà. Những cây gùi lâu năm, gốc toả ra 4-6 dây to lớn như bắp tay người lớn, bám vào những cây gỗ cổ thụ trong rừng, vươn lên tận ngọn để sống và phát triển. Người hái quả gùi phải giỏi leo trèo, chỉ cần một chút sơ sẩy là rơi từ trên cao hàng chục mét xuống đất", bà Ánh nói thêm.
Qua quan sát bên ngoài, trái gùi gần giống với quả trứng gà, vỏ màu vàng, mỏng, bẻ ra phần ruột bên trong có những múi như múi mít. Trái gùi chín có vị chua chua, ngọt ngọt và mùi thơm đặc biệt.
Trái gùi có vị chua chua ngọt ngọt, có thể ăn sống hoặc làm sinh tố
Sau khi hái về, trái gùi được bán luôn cho các thương lái với giá 60.000-90.000 đồng/kg. Còn trên chợ mạng, một số địa chỉ bán trái gùi với giá lên tới 210.000 đồng/kg. Vì là quả rừng, vừa sạch lại lạ lẫm nên ngay khi xuất hiện, thứ quả dại này đã hấp dẫn chị em thành phố, nhiều người đặt mua về ăn thử.
Người bán cho biết trái gùi có thể ăn luôn, nhưng tránh cắn phải hạt vì hạt rất đắng. Gùi còn có thể làm sinh tố, hòa quyện cùng đá và chút đường sẽ có một cốc nước giải khát thanh mát cho cơ thể những ngày nắng nóng.
Một người bán trái gùi trên chợ mạng ở TP.HCM chia sẻ: "Trái gùi hiếm lắm, mỗi năm chỉ có 1-2 tháng, hơn nữa số lượng không nhiều nên mỗi chuyến hàng tôi chỉ lấy được vài chục kg. Loại quả này có hương vị lạ, vừa chua vừa ngọt phù hợp làm thành món ăn vặt của chị em văn phòng".
