Hà Nội

KHDS VNDAILY DoiSong TamNhin
Trending Nhà Khoa học - Vusta News Nhìn thẳng - Nói thật Kiến thức cần biết Cải chính Đọc Báo in KH&ĐS
Thời sự 24h Chính trị Xã hội Kinh doanh - Địa ốc Bạn đọc - Phản biện Sống xanh
Tri thức & Đời sống Kho tri thức Quân sự - Thế giới Số hóa - Xe Doanh nghiệp
Spotlight Gallery Video Podcast e-Magazine

Bạn đọc - Phản biện

Hãi hùng mầm bệnh phát tán rầm rộ từ bát nước chấm

(Kiến Thức) - Bát nước chấm dùng chung là nét văn hóa thể hiện tính cộng đồng, sự sẻ chia của người Việt, nhưng cũng làm mầm bệnh phát tán.

Tô Hội
Bữa cơm của người Việt dù sơn hào hải vị hay chỉ đơn giản là đĩa rau, bát cà thì bát nước chấm chung vẫn là thứ gia vị không thể thiếu. Dùng chung một bát nước chấm là nét văn hóa thể hiện tính gắn kết chia ngọt sẻ bùi của người Việt, nhưng đáng tiếc là nó cũng chứa đựng những nguy cơ làm mầm bệnh phát tán.
Nghĩa tình qua bát nước chấm
Có lẽ đặc điểm dễ nhận thấy nhất trong mâm cơm của người Việt là bát nước chấm. Người phương Tây quan niệm, mỗi người cần có một bát nước chấm riêng để sạch sẽ, vệ sinh. Người Việt ta lại cho rằng, mâm cơm thì phải có bát nước chấm chung mới thấy ngon miệng, mới thể hiện được sự sẻ chia của gia đình. Bát nước chấm quen thuộc của người Việt là sự hòa trộn của nước mắm, tỏi, ớt, với chút đường... làm cho bát nước chấm có vị mặn của cá biển, vị ngọt của đường, vị cay của ớt, vị chua dịu của chanh. Đây là cách pha nước chấm phù hợp với phần lớn món ăn trong các bữa cơm của người Việt Nam. 
Theo GS.TS Trần Văn Bính, nguyên Viện trưởng Viện Văn hóa và Phát triển, hầu hết các món ăn Việt đều sử dụng nước chấm. Nó như linh hồn của món ăn, nếu thiếu bát nước chấm xem như món ăn không ngon hết vị. Người sành nội trợ thường có kinh nghiệm đặc biệt để pha chế nước chấm tùy theo món ăn. Thậm chí, cùng nguyên liệu là nước mắm, giấm, đường, tỏi, ớt, dùng để ăn với món gì thì tỷ lệ các thành phần pha chế cũng khác nhau, như khi dùng chấm rau sống thì pha nhạt, ăn với bún chả thì thêm chua, nước mắm tỏi ớt cho bún chả, bún nem, nước mắm gừng, chanh cho ốc luộc, nước mắm chua ngọt cho gỏi, nước chấm cà cuống cho bánh cuốn...
Cũng theo GS.TS Trần Văn Bính, bữa ăn của người Việt thường thể hiện những đạo lý quan trọng thông qua hoạt động ăn uống là tình cảm nồng thắm, thủy chung, giản dị thanh bạch nhưng có tình có nghĩa. Trong bữa ăn gia đình, người Việt rất tôn trọng nhau và thể hiện một không khí hoà đồng. Mọi người cùng ngồi xếp chân bằng tròn quanh chiếc mâm tròn và cùng gắp chung các thức ăn có trong mâm, chấm chung một bát nước chấm. Bát nước chấm không chỉ làm cho các món ăn thêm đậm đà, mâm cơm thêm ngon mắt mà nó còn là kết tinh của tinh thần cộng đồng, cộng cảm của người Việt Nam.
Hãi hùng màm bẹnh phát tán ràm rọ tù bát nuóc chám
 Ảnh minh họa.
Bát nước chấm hình thành từ điều kiện sống
Cũng theo GS.TS Trần Văn Bính, bát nước chấm trong mâm cơm người Việt hình thành một phần do hoàn cảnh sống đặc thù. Là một nước nông nghiệp, văn hóa ăn theo khẩu phần dường như còn xa lạ. Nhà có đông người đến mấy thì cũng chỉ nấu một nồi cơm, một nồi canh, một nồi thức ăn. Bát nước chấm cũng vậy, mâm cơm có bao nhiêu người cũng chỉ có một bát nước chấm. Con cái sinh ra trong một gia đình, được bố mẹ nuôi dưỡng bằng một chế độ ăn giống nhau nên đa phần khẩu vị của các thành viên trong gia đình là gần như nhau. Người phụ nữ trong gia đình tự điều chỉnh độ mặn, nhạt để vừa với thói quen ăn uống của cả nhà.
“Rất khó để nói văn hóa ăn riêng theo từng suất như của phương Tây hay văn hóa ăn chung mâm chung bát chung nước chấm như của chúng ta, cái nào hay hơn cái nào. Mỗi một thói quen là kết tinh của thói quen và văn hóa hàng trăm, hàng nghìn năm. Bát nước chấm trong mâm cơm người Việt thể hiện tính cộng đồng cao, tinh thần chia ngọt sẻ bùi, đắng cay mặn ngọt đều “chung lưng đấu cật”. Tính cố kết cộng đồng từ trong gia đình đến làng xã thể hiện rõ trong mâm cơm. Bởi thế mà thói quen đó trở thành văn hóa, có sức sống lâu bền. Tất nhiên nếu nhìn, phân tích ở góc độ y học hiện đại thì có thể sẽ có nhiều thứ phải bàn”, GS.TS Trần Văn Bính phân tích.
Người bệnh nên ăn riêng
PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, Viện Công nghệ Sinh học – Công nghệ Thực phẩm, trường Đại học Bách khoa Hà Nội cho rằng, thực tế trong bữa ăn của người Việt hiện nay, đa phần các món đều dùng chung chứ không riêng gì bát nước chấm. Việc nhiều người chấm chung vào một bát nước chấm sẽ tạo ra cảm giác không ổn về vệ sinh an toàn thực phẩm. Thế nhưng, trong một bữa cơm gia đình mà làm mỗi người một bát nước chấm, một đĩa rau, đĩa thịt, bát canh riêng thì lại không ổn, không thể hiện tình văn hóa truyền thông của bữa ăn gia đình. Một bữa cơm quá cồng kềnh với nhiều bát đĩa dọn ra hoặc mỗi người một khay riêng thì không khác gì ăn cơm tập thể hay cơm hàng cơm quán. Lâu nay, chúng ta duy trì thói quen chấm chung bát nước chấm là bởi trải qua rất lâu mà không thấy ai bị bệnh gì, mọi người đều khoẻ mạnh thì đâu có gì phải nghĩ.
“Nếu một người bị bệnh truyền nhiễm, đơn giản như bị cảm cúm mà chấm chung bát nước chấm thì khả năng lây bệnh cho những người khác là khá cao. Vì thế, tốt nhất người bị bệnh truyền nhiễm nên ăn riêng, chứ không chỉ là chấm riêng bát nước chấm. Còn đối với mâm cơm bình thường, nếu không có điều kiện làm riêng nước chấm cho từng người thì có thể dùng thìa lấy nước chấm, ai cần ăn thì lấy riêng vào bát của mình. Có thể điều này hơi phiền phức trong thói quen ăn uống của người Việt, nhưng là cách tốt để hạn chế lây lan bệnh nếu có. Một điều nữa là nên hạn chế gắp thức ăn cho người khác. Hành vi này có thể ở góc độ văn hóa là thể hiện sự quan tâm, chăm sóc nhưng tiềm ẩn những nguy cơ gây mất vệ sinh”, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh đưa ra lời khuyên.
Chung quan điểm, BS Hoàng Xuân Đại, nguyên cán bộ cao cấp Bộ Y tế cho rằng, dùng chung một bát nước chấm sẽ bất lợi nếu không phát hiện được những người có bệnh truyền nhiễm sẽ là nguy cơ lây truyền cho người khác ăn chung cùng mâm. Nhưng thông thường những người mà đã được xác định là mắc bệnh truyền nhiễm thì đã được khuyến cáo là ăn riêng ví dụ như lao, các bệnh lây qua đường nước bọt như virus cúm A(H5N1)... Các bệnh lây truyền qua đường tiêu hóa như kiết lỵ, tả... Do vậy, những người mắc các loại bệnh này cần ăn cơm riêng và có dụng cụ riêng biệt, đến khi nào khỏi bệnh mới được ăn chung cùng mâm.
Theo các chuyên gia, việc tổ chức bữa ăn trong gia đình như thế nào tùy thuộc vào sự khéo léo, đảm đang của người phụ nữ. Cách ăn uống như thế nào để giữ được nét văn hóa nhưng vẫn đảm bảo an toàn vệ sinh của các thành viên thì lại cần sự tìm hiểu, học hỏi. Ví dụ như không dùng đũa riêng để ngoáy vào bát canh, không gắp thức ăn lên săm soi rồi lại để xuống đĩa, không gắp thức ăn cho người khác...
Nhiều chuyên gia y tế nhận định, dùng đũa mình đang ăn gắp thức ăn cho người khác là thiếu vệ sinh và có nguy cơ lây lan bệnh truyền nhiễm, đôi khi đe dọa tính mạng con người. Theo BS Trần Ngọc Lưu Phương (Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, TPHCM), khoang miệng của mỗi người chứa gần 80 triệu vi khuẩn khác nhau, trong đó có những vi khuẩn gây bệnh. Các bệnh như viêm gan A, viêm gan E, viêm loét dạ dày... có thể lây lan qua đường ăn uống chung. Theo Hội Khoa học Tiêu hóa Việt Nam, trên 80% dân số nước ta bị nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori. Vi khuẩn này gây ra khá nhiều bệnh của dạ dày, tá tràng như chứng rối loạn tiêu hóa, viêm dạ dày, loét dạ dày – tá tràng. Vi khuẩn H.pylori có nhiều trong nước bọt, mảng cao răng, niêm mạc dạ dày của người bệnh và lan truyền chủ yếu qua ăn uống.
#mầm bệnh phát tán #nước chấm #vệ sinh #người Việt

Bài liên quan

Kiến thức cần biết

7 triệu chứng đột quỵ chết người do nắng nóng cần biết

(Kiến Thức) - Hiểu rõ 7 triệu chứng đột quỵ do nắng nóng dưới đây sẽ giúp bạn sơ cứu đúng cách và chữa trị kịp thời căn bệnh này.

7 trieu chung dot quy do nang can biet
 Trẻ em và người già là những đối tượng dễ bị đột quỵ khi thời tiết nắng nóng. Ngoài ra, đột quỵ do nắng nóng cũng thường xảy ra ở người mắc bệnh tim mạch, cao huyết áp, béo phì hoặc người phải làm việc với cường độ cao liên tục dưới trời nóng ẩm.
7 trieu chung dot quy do nang can biet-Hinh-2
Vã mồ hôi. Da của người có xu hướng trở nên khô và nóng sau một thời gian đổ mồ hôi. Khi thời tiết quá nắng nóng, cơ thể người sẽ bị nóng và toát mồ hôi nhiều. Khi thấy cơ thể toát mồ hô nhiều, kèm theo mệt mỏi thì đó là biểu hiện của đột quỵ do nắng. 
7 trieu chung dot quy do nang can biet-Hinh-3
 Đau đầu. Một cơn đau đầu dữ dội và đột ngột là triệu chứng nặng nhất và cũng khá phổ biến ở những người bị đột quỵ. Người bị đột quỵ thường có cảm giác đau nhói dữ dội trong đầu.
7 trieu chung dot quy do nang can biet-Hinh-4
 Thân nhiệt tăng cao. Người đi lại hay hoạt động ngoài trời nắng nếu bị đột quỵ, nhiệt độ cơ thể có thể lên tới 40 - 41oC hoặc cao hơn.
7 trieu chung dot quy do nang can biet-Hinh-5
 Da đỏ. Khi bị đột quỵ, thân nhiệt tăng cao sẽ dấn tới việc mặt đỏ, đỏ da toàn thân. Đây là dấu hiệu cho thấy người bị đột quỵ ở thể nhẹ, chỉ như bị say nắng.
7 trieu chung dot quy do nang can biet-Hinh-6
 Tim đập nhanh. Ở người bị đột quỵ, tim thường đập nhanh hoặc loạn nhịp. Khi nhịp tim đập quá nhanh có thể hình thành các cục máu đông. Những cục máu đông này nếu bị vỡ rời, nó có thể đi lạc đến các bộ phận khác và cản trở một động mạch não, gây ra cơn đột quỵ. Dấu hiệu này thường xảy ra ở nữ giới nhiều hơn.
7 trieu chung dot quy do nang can biet-Hinh-7
 Buồn nôn. Chóng mặt, buồn nôn cũng là một dấu hiệu của một cơn đột quỵ. Thậm chí, bệnh nhân còn có thể nôn rất nhiều .
7 trieu chung dot quy do nang can biet-Hinh-8
Thở dốc. Thân nhiệt tăng kèm theo biêu hiện thở dốc, hơi thở yếu là biểu hiện rõ nét của đột quỵ do nắng. 
7 trieu chung dot quy do nang can biet-Hinh-9
 Bệnh nhân đột quỵ do nắng nóng cần được cấp cứu khẩn cấp. Nếu không được điều trị kịp thời, người bệnh nhanh chóng bị hôn mê chỉ trong vòng vài phút, thậm chí tử vong do thân nhiệt quá cao.
7 trieu chung dot quy do nang can biet-Hinh-10
Để phòng chống đột quỵ do nắng nóng, nên uống đủ nước ngay cả khi không cảm thấy khát. Thực hiện chế độ dinh dưỡng hợp lý, ăn nhiều trái cây, để cơ thể luôn khỏe mạnh trong những ngày nắng nóng. 
Xem chi tiết

Bạn đọc - Phản biện

Nước mắm phải có giòi mới thơm ngon?

(Kiến Thức) - Theo tiến sĩ Nguyễn Duy Thịnh, không đáng sợ nếu có dòi trong nước mắm. Nhưng phải chăng nếu không có dòi thì nước mắm không thơm ngon? 

Thời gian gần đây trên mạng lan truyền quan điểm, muốn làm được nước mắm, mắm tôm thơm ngon thì buộc phải có giòi… PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên cán bộ Viện Công nghệ sinh học – Công nghệ thực phẩm, ĐH Bách Khoa Hà Nội bác bỏ những ý kiến đó. 
Theo tiến sĩ Thịnh cho biết, nước mắm là sản phẩm của quá trình thuỷ phân cá từ những enzym có trong ruột, nội tạng của cá trong môi trường có độ mặn cao và yếm khí. Mùi đặc trưng của nước mắm là do loài vi khuẩn yếm khí được sản sinh trong quá trình ướp cá làm mắm gây ra. Còn  hương vị thơm ngon của nước mắm phụ thuộc vào việc lựa chọn các loài cá ngon, tươi, việc pha chế độ mặn – nhạt hợp lý. 
Xem chi tiết

Bạn đọc - Phản biện

Loạt ảnh gây xót xa về cuộc sống bà mẹ nhí 13 tuổi

Những hình ảnh về cuộc sống khốn khổ của bà mẹ nhí 13 tuổi có tên Mộng Cầm đang khiến nhiều người cảm phục lẫn xót xa.

Loạt ảnh gay xót xa vè cuọc sóng bà mẹ nhí 13 tuỏi
Cô bé Ngô Mộng Cầm, ở Giang Tây, Quảng Xương, Trung Quốc năm nay mới 13 tuổi. Khác với bạn bè cùng trang lứa sau giờ học vui vẻ chơi đùa, được bố mẹ chăm sóc, Mộng Cầm cứ tan học lại vùi đầu vào công việc gia đình, chăm lo cho hai em nhỏ như một người mẹ thực thụ. 
Loạt ảnh gay xót xa vè cuọc sóng bà mẹ nhí 13 tuỏi-Hinh-2
Bà mẹ nhí Mộng Cầm là con gái lớn trong nhà. Cách đây 3 năm, mẹ của cô bé mắc bệnh u máu. Vốn gia đình đã khó khăn, căn bệnh quái ác lại khiến toàn gia khánh kiệt, nợ nần chồng chất mà cuối cùng mẹ cô bé vẫn qua đời, để lại cho bố Mộng Cầm 3 đứa con thơ.
Loạt ảnh gay xót xa vè cuọc sóng bà mẹ nhí 13 tuỏi-Hinh-3
Sau khi mẹ qua đời, cha của Mộng Cầm vì để trả nợ và muốn tiếp tục cho con cái được đi học đã mang theo chị em Mộng Cầm từ thôn lên thị trấn phía trên kiếm việc. Từ đó, gánh nặng chăm sóc gia đình, chăm sóc em nhỏ rơi cả lên người cô bé. 
Loạt ảnh gay xót xa vè cuọc sóng bà mẹ nhí 13 tuỏi-Hinh-4
 Mộng Cầm từ bé yêu hội họa, ước mơ lớn nhất muốn trở thành một nhà thiết kế. Tuy nhiên sau biến cô gia đình, duy trì việc học đã là khó khăn, cô bé không thể theo đuổi đam mê của mình nữa. Thay vào đó là vô số công việc không tên như dọn dẹp nhà cửa, đưa đón các em, nấu cơm rửa bát, tắm rửa giặt quần áo, chăm sóc các em chẳng khác nào một người mẹ để cha bớt đi nỗi lo, yên tâm kiếm tiền trả nợ.

Loạt ảnh gay xót xa vè cuọc sóng bà mẹ nhí 13 tuỏi-Hinh-5
Mặc dù hiện nay gia đình túng quẫn, sinh hoạt gian khổ, thiếu thốn nhưng Mộng Cầm cùng với các em của mình vẫn lạc quan. 
Loạt ảnh gay xót xa vè cuọc sóng bà mẹ nhí 13 tuỏi-Hinh-6
Cô bé tin rằng một ngày gia đình sẽ từ từ khá lên, bố sẽ kiếm được việc ổn định, các em biết tự chăm sóc bản thân, cô bé cũng có thể một lần nữa theo đuổi ước mơ của mình. 
Xem chi tiết

Đọc nhiều nhất

TIÊU ĐIỂM

TUYỂN SINH ĐẠI HỌC 2025

AN TOÀN THỰC PHẨM

LỪA ĐẢO CÔNG NGHỆ

Kiến thức cần biết

Tin mới