Giữa những cánh đồng phèn ngập nước của miền Tây Nam Bộ, cây năn bộp từng là hình ảnh quen thuộc, gắn liền với cuộc sống người dân quê. Loài cây mọc hoang, không ai gieo trồng giờ đây lại "lên đời" thành đặc sản. Chúng xuất hiện trong thực đơn của nhiều nhà hàng, quán ăn và được du khách gần xa ưa chuộng.
Năn bộp từng là cỏ dại ở miền Tây Nam Bộ, nay thành cây trồng mang lại giá trị kinh tế
Năn bộp có thân trụ tròn, to cỡ chiếc đũa, rỗng ruột, dài thẳng tắp, có thể cao đến cả mét. Thân cây bên trong có từng vách ngăn xốp, trông khá giống cọng hành lá nhưng to và chắc hơn. Phần gốc thường nhiễm phèn nên có màu vàng nâu, nhưng khi lột bỏ lớp vỏ ngoài, phần nõn hiện ra trắng ngà, mát mắt. Chạm tay vuốt nhẹ sẽ nghe tiếng "bộp" vui tai, đó cũng là lý do người dân địa phương đặc cho chúng cái tên “năn bộp”.
Năn bộp mọc nhiều ở các tỉnh Bạc Liêu, Sóc Trăng, An Giang, Đồng Tháp, Long An, Cà Mau... nhưng nhiều nhất là ở vùng Bạc Liêu, Sóc Trăng. Ở đây nơi có những cánh đồng năn trải dài bạt ngàn mỗi độ tháng 4 âm lịch. Mùa năn đến, người dân rủ nhau ra đồng nhổ năn, bán cho thương lái hoặc mang ra chợ quê. Giờ đây, năn còn được đưa lên ghe chở về tận Sài Gòn, trở thành đặc sản được các bà nội trợ săn tìm, các đầu bếp nhà hàng ưu ái.
"Các bà các mẹ ở quê mình cũng không biết năn bộp có từ khi nào. Chỉ biết chúng ăn rất ngon và từng gắn với những bữa cơm quê thời con nghèo khó. Bây giờ, năn được chế biến thành những món hấp dẫn.
Đọt năn giòn, thanh mát và có mùi thơm thoang thoảng
Người dân quê mình truyền tai nhau rằng năn bộp ngon nhất khi hái vào ban đêm. Nếu để quá 6 giờ sáng, cọng năn sẽ bị già, mất độ ngọt và độ giòn tự nhiên. Mỗi cây năn thường chỉ dùng được đoạn non dài chừng 10cm, nếu lấy quá tay, phần già sẽ làm món ăn mất ngon", chị Lịch (ở Sóc Trăng) chia sẻ.
Do nhu cầu của thị trường cao, nhiều hộ dân ở đây còn mở rộng mô hình trồng cây năn bộp để phát triển kinh tế. Loại cây này rất dễ trồng nhờ khả năng chịu phèn tốt. Chỉ cần trồng một lần là có thể thu hoạch quanh năm, mỗi năm có thể thu hoạch đến 8 tháng. Ít công chăm sóc, phù hợp với đất ruộng hoang, năn bộp nay được xem là cây trồng tiềm năng, mang lại thu nhập cho người dân.
Cây năn bộp góp phần làm nên nét đặc trưng riêng của ẩm thực miền Tây
Từ năn bộp có thể làm thành các món xào tép đồng, làm nhân bánh xèo, gỏi trộn với thịt gà, thịt ếch, làm rau sống chấm mắm kho, cá kho. Đặc biệt, năn bộp ăn sống với cá rô đồng rán giòn, cá lóc nướng trui, hay cá trê nướng dầm mắm gừng là sự kết hợp "đúng điệu miền Tây", khiến người thưởng thức cứ nhớ mãi không quên. Với độ giòn, vị ngọt mát và mùi thơm thoang thoảng đặc trưng.
Ngoài năn bộp tươi, dưa năn bộp cũng rất được ưa chuộng. Món dưa năn có thể muối xổi, trộn với dấm, tỏi, ớt và chút muối, chỉ cần 30 phút là có món ăn kèm đậm vị, chống ngán rất hiệu quả. Trên thị trường, năn bộp tươi có giá khoảng 80.000 đồng/kg, còn dưa năn có giá lên tới 120.000 đồng/kg.
