Trong tiến trình đổi mới và hội nhập quốc tế, Đảng ta luôn nhất quán khẳng định, người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không thể tách rời của cộng đồng dân tộc Việt Nam, là nguồn lực quan trọng góp phần xây dựng và phát triển đất nước. Không chỉ thực hiện tốt chính sách đại đoàn kết dân tộc, nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng cũng đánh dấu bước phát triển mới trong nhận thức và hành động của toàn hệ thống chính trị đối với công tác người Việt Nam ở nước ngoài, thể hiện rõ tư duy chiến lược, nhân văn và phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Đại hội XIII của Đảng đánh dấu một giai đoạn chuyển mình quan trọng trong chính sách đối với người Việt Nam ở nước ngoài. Đó không chỉ là sự kế thừa từ các kỳ đại hội trước mà còn là sự thay đổi về tư duy: Từ vận động sang hỗ trợ và trách nhiệm, giải quyết những mong mỏi thiết thực của kiều bào. Kết luận số 12-KL/TW của Bộ Chính trị nhằm cụ thể hóa Nghị quyết 36/NQ-TW về công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài được ban hành ngay sau Đại hội XIII, cho thấy sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước ta đối với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng nhấn mạnh: “Chúng ta đã thay đổi từ tư duy quản lý sang đồng hành, hỗ trợ và phục vụ. Hệ thống chính sách pháp luật đã coi người Việt Nam ở nước ngoài là đối tượng trong các chủ trương lớn. Việc hoàn thiện, sửa đổi Luật Nhà ở, Luật Đất đai và đặc biệt là Luật Quốc tịch đã bảo vệ tốt hơn quyền lợi chính đáng của bà con. Kiều bào không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn được tạo điều kiện tham gia đóng góp ý kiến vào các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước”.

Cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài hiện có khoảng 6 triệu người, sinh sống tại trên 130 quốc gia và vùng lãnh thổ. Đây là cộng đồng mang tính ổn định cao, hội nhập sâu vào xã hội sở tại, có tiềm lực lớn về trí tuệ, kinh nghiệm quản lý, nguồn vốn và quan hệ quốc tế. Những nền tảng này giúp người Việt ở nước ngoài có thể đóng góp nguồn lực to lớn cho đất nước.

Thực tiễn nhiệm kỳ Đại hội XIII cho thấy, trong giai đoạn từ 2020-2024, mặc dù chịu tác động nặng nề của dịch bệnh, biến động địa chính trị, kinh tế toàn cầu, nhưng người Việt Nam ở nước ngoài vẫn có những đóng góp rất lớn về nước. Lượng kiều hối chuyển về Việt Nam vẫn đạt khoảng 80-85 tỷ USD, bình quân 16-19 tỷ USD mỗi năm. Việt Nam liên tục nằm trong nhóm 10 quốc gia nhận kiều hối lớn nhất thế giới, góp phần quan trọng ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm cân đối ngoại tệ và an sinh xã hội. Hơn 440 dự án đầu tư từ nước ngoài là của kiều bào, với tổng vốn đăng ký lên tới 1,7 tỷ USD.

Nhiều dự án tập trung vào các lĩnh vực có hàm lượng khoa học – công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, giáo dục – đào tạo và dịch vụ chất lượng cao. Và khi đất nước đối mặt với khó khăn, thử thách, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài luôn thể hiện rõ tinh thần trách nhiệm, nghĩa tình với quê hương. Trong đại dịch COVID-19, bão lũ, thiên tai, kiều bào đã hỗ trợ kết nối nguồn vaccine chống dịch, ủng hộ hàng triệu USD, hàng trăm triệu chiếc khẩu trang, nhiều tấn thiết bị y tế, nhu yếu phẩm cho người dân bị ảnh hưởng vùng bão, lũ. Những đóng góp đó không chỉ có giá trị vật chất, mà còn lan tỏa mạnh mẽ tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc.

Đáng chú ý, trong nhiệm kỳ Đại hội XIII, việc thu hút trí thức kiều bào có bước chuyển rõ nét. Hàng nghìn lượt chuyên gia, nhà khoa học người Việt Nam ở nước ngoài đã tham gia tư vấn chính sách, giảng dạy, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ tại các bộ, ngành, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp trong nước. Trong cuộc gặp gỡ các trí thức là kiều bào mới đây, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính khẳng định “Nguồn lực lớn nhất của Việt Nam là con người. Đảng, Nhà nước luôn trân trọng và tạo điều kiện tốt nhất để người Việt Nam ở nước ngoài tham gia sâu hơn, trực tiếp hơn vào quá trình phát triển đất nước”.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh: “Người Việt cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài là một bộ phận không tách rời của cộng đồng các dân tộc Việt Nam. Tôi yêu cầu Bộ Ngoại giao, Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài và các cơ quan có liên quan chủ động có giải pháp để chúng ta thực hiện theo chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình đối với các kiến nghị, các đề xuất, những tâm tư nguyện vọng của kiều bào để tổ chức thực hiện cho thật tốt. Những cái gì vượt thẩm quyền thì báo cáo Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ”.

Có thể khẳng định, trong nhiệm kỳ Đại hội XIII, công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài đã đạt được nhiều kết quả tích cực, cả về hoàn thiện thể chế, đổi mới phương thức vận động và hiệu quả phát huy nguồn lực. Chính sách ngày càng cởi mở, thông thoáng hơn trong các lĩnh vực quốc tịch, xuất nhập cảnh, đầu tư, sở hữu nhà ở, thu hút nhân tài.

Bà Tạ Thùy Liên, trưởng ban Liên lạc cộng đồng người Việt Nam tại Singapore chia sẻ: “Những Nghị quyết và chính sách của Đảng và Nhà nước thực hiện thời gian qua ngày càng thực chất và hiệu quả rất rõ rệt. Đặc biệt là Nghị quyết 57 mở ra một chân trời rực rỡ đối với khối trí thức khoa học công nghệ để có thể phát huy và đóng góp cho đất nước. Tôi hi vọng các chính sách sẽ tạo điều kiện hơn nữa và có những cơ chế phối hợp thực chất hơn để chúng tôi có thể tham gia sâu hơn nữa với câu chuyện cống hiến và đóng góp”.

Tuy vậy, thực tiễn cũng đặt ra yêu cầu mới, cần hoàn thiện cơ chế phối hợp, nâng cao hiệu quả kết nối trí thức kiều bào với trong nước, tháo gỡ những rào cản về thủ tục, môi trường làm việc, đãi ngộ để nguồn lực kiều bào được phát huy mạnh mẽ hơn nữa. Tại các dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng đã đặt 3 điểm cốt lõi, trong đó coi nguồn lực kiều bào là động lực cho Kỷ nguyên vươn mình, chuyển dịch từ thu hút nguồn lực tài chính sang thu hút nguồn lực chất xám, công nghệ và và mạng lưới kết nối toàn cầu, tôn vinh “sức mạnh mềm” Việt Nam thông qua văn hóa và tiếng Việt, quảng bá hình ảnh quốc gia.

Tổng Bí Thư Tô Lâm khẳng định: “Đảng và Nhà nước ta luôn xác định, người Việt Nam ở nước ngoài là một bộ phận không thể tách rời của cộng đồng dân tộc, là nhân tố quan trọng góp phần tăng cường quan hệ giữa Việt Nam với các nước. Tôi mong rằng 6 triệu đồng bào ta ở nước ngoài muôn người như một, cùng một niềm tin ý chí hướng tới khát vọng xây dựng một nước Việt Nam hùng cường, phồn vinh và hạnh phúc, như Bác Hồ đã từng nói với bà con kiều bào khi Bác tới Pháp năm 1946, mỗi kiều bào là một đại sứ nhân dân của Việt Nam, thi đua góp sức vào sự thành công của cả dân tộc. Đại hội XIV của Đảng sắp tới sẽ là dấu mốc quan trọng, mở ra một "kỷ nguyên mới" - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam đi lên chủ nghĩa xã hội”.

Sự lớn mạnh và gắn kết của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài với Tổ quốc đã cho thấy giá trị và sức sống của các chính sách mà Đảng và Nhà nước đã thực hiện trong những năm qua. Trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới, Đảng và Nhà nước tiếp tục coi người Việt Nam ở nước ngoài là một phần không thể tách rời, là nguồn lực quan trọng và là cầu nối hữu nghị giữa Việt Nam với các nước”. Quan điểm này đã, đang và sẽ trở thành sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện chính sách của Đảng ta đối với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.