NATO, EU từ chối tham gia bảo vệ eo biển Hormuz trước căng thẳng leo thang

Trong khi Mỹ tăng cường không kích Iran, châu Âu kiên quyết đứng ngoài xung đột, làm gia tăng nguy cơ phong tỏa tuyến vận tải chiến lược này.

Căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục leo thang khi Mỹ không nhận được sự ủng hộ từ các đồng minh trong việc bảo vệ eo biển Hormuz - tuyến vận tải dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới.

Theo AP, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bày tỏ sự thất vọng khi NATO, Liên minh châu Âu và nhiều quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc hay Australia từ chối tham gia chiến dịch bảo vệ tuyến hàng hải chiến lược này.

Eo biển Hormuz hiện vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu, nên bất kỳ gián đoạn nào cũng có thể gây chấn động kinh tế thế giới.

Châu Âu nhấn mạnh NATO là liên minh phòng thủ, không tham gia vào cuộc xung đột do Mỹ và Israel phát động. Pháp và EU đồng loạt kêu gọi giải pháp ngoại giao thay vì quân sự.

Iran phản công bằng tên lửa và UAV

Sau khi nhiều quan chức cấp cao bị Israel tiêu diệt, Iran đã phát động đòn trả đũa quy mô lớn bằng tên lửa và UAV vào Israel và các quốc gia vùng Vịnh.

z7632392207655-5a19dd5c178c0a57d52d4e2d782ea82a.jpg
Radar AN/TPY-2 của Lục quân Mỹ (thuộc hệ thống THAAD) tại Jordan bị phá hủy

Các cuộc tấn công đã: Nhắm vào Israel, Saudi Arabia, UAE, Kuwait; Gây thương vong dân sự tại Israel; Làm gián đoạn dòng chảy năng lượng toàn cầu.

Iran tuyên bố eo biển Hormuz chỉ mở với các quốc gia không liên minh với Mỹ và Israel, làm gia tăng nguy cơ phong tỏa tuyến vận tải chiến lược.

Mỹ tăng cường không kích, phá hủy mục tiêu Iran

Đáp trả, quân đội Mỹ đã tiến hành các đợt không kích nhằm vào các cơ sở tên lửa và hạ tầng quân sự của Iran gần eo biển Hormuz.

Các cuộc tấn công bao gồm: Sử dụng bom xuyên phá boong-ke hạng nặng; Đánh vào các kho tên lửa và cơ sở quân sự ngầm; Mục tiêu: bảo vệ tự do hàng hải.

Trước đó, Mỹ cũng tiến hành các chiến dịch quy mô lớn vào hạ tầng quân sự Iran, trong đó có các mục tiêu chiến lược tại đảo Kharg - trung tâm xuất khẩu dầu quan trọng của Tehran.

Nguy cơ khủng hoảng năng lượng toàn cầu

Việc gián đoạn tại eo biển Hormuz đã khiến thị trường năng lượng toàn cầu rung chuyển.

Theo các phân tích, xung đột có thể: Làm giá dầu vượt mốc 100 USD/thùng; Gây gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu; Đẩy lạm phát tăng mạnh.

eo-bien-hormuz-quan-trong-the-nao-1455.jpg

Một số ước tính cho thấy đây có thể là cú sốc nguồn cung lớn nhất lịch sử thị trường dầu mỏ nếu xung đột kéo dài.

Châu Âu kiên quyết “đứng ngoài cuộc chiến”

Các nước châu Âu đồng loạt khẳng định không tham gia chiến dịch quân sự tại Hormuz. Lãnh đạo EU và các nước lớn như: Pháp; Đức; Italy; Tây Ban Nha đều cho rằng đây “không phải cuộc chiến của họ” và kêu gọi giảm leo thang.

Trong khi đó, Anh chỉ hỗ trợ hạn chế từ căn cứ quân sự nhưng tránh tham gia trực tiếp vào xung đột.

Trung Đông đối mặt nguy cơ chiến tranh khu vực

Chiến sự không còn giới hạn giữa Mỹ - Iran mà đang lan rộng ra toàn khu vực:

• Israel tiếp tục không kích Lebanon

• Iran tấn công nhiều quốc gia vùng Vịnh

• Mỹ mở rộng chiến dịch quân sự

Số thương vong đã lên tới hàng nghìn người, trong khi cộng đồng quốc tế lo ngại nguy cơ bùng nổ một cuộc chiến tranh khu vực toàn diện.

Eo biển Hormuz là “yết hầu” năng lượng toàn cầu khi vận chuyển khoảng 20% dầu mỏ thế giới, nên mọi căng thẳng tại đây đều tác động trực tiếp tới giá dầu và kinh tế toàn cầu. Việc NATO và châu Âu từ chối tham gia cho thấy Mỹ đang ngày càng “đơn độc” trong chiến dịch quân sự. Trong khi đó, Iran sở hữu lợi thế địa lý và năng lực tên lửa - UAV đủ sức gây gián đoạn tuyến hàng hải. Nếu xung đột kéo dài, nguy cơ phong tỏa Hormuz và bùng phát chiến tranh khu vực là hoàn toàn hiện hữu.

Chiến sự Iran leo thang, xung đột có nguy cơ lan rộng ra cả Trung Đông

Mỹ mở rộng tấn công tầm xa, Iran phản công dữ dội, khu vực Trung Đông rơi vào hỗn loạn với thiệt hại lớn và nguy cơ chiến tranh toàn diện.

Chiến sự giữa Mỹ và Iran tiếp tục leo thang mạnh khi Washington mở rộng các đòn tấn công tầm xa, trong khi nhiều quốc gia đồng minh bắt đầu bộc lộ dấu hiệu cạn kiệt khí tài chiến lược.

Theo hãng tin AP, xung đột đã lan rộng ra toàn Trung Đông với các cuộc tấn công tên lửa và UAV liên tiếp giữa Iran và các lực lượng Mỹ cùng đồng minh. Tehran đã phóng hàng trăm tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào các mục tiêu ở vùng Vịnh, gây thiệt hại đáng kể dù phần lớn bị đánh chặn.

Nỗi buồn của ông Donald Trump: Đồng minh khước từ

Tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ có thể cay nghiệt chỉ trích các đồng minh khi lời kêu gọi điều động lực lượng đến vùng Vịnh đồng loạt bị khước từ.

Các đồng minh của Mỹ đã bác bỏ yêu cầu của Tổng thống Donald Trump về việc giúp mở lại eo biển Hormuz, bày tỏ lo ngại bị cuốn vào cuộc chiến ở Iran.

Tổng thống Mỹ than phiền: “Một số quốc gia trong số đó là những nước mà chúng tôi đã giúp đỡ trong nhiều năm qua. Chúng tôi đã bảo vệ họ khỏi những mối nguy hiểm từ bên ngoài, nhưng họ lại không mấy hào hứng với điều đó”.

Mỹ tìm kiếm đồng minh ở eo biển Hormuz

Lần gần nhất ông Trump buồn đến vậy là khi thua trước Joe Biden trong cuộc bầu cử năm 2020.

Không nêu đích danh quốc gia nào, nhưng ông Trump đã chỉ ra một trường hợp bị từ chối rõ ràng. “Chúng tôi có một số quốc gia với 45.000 binh lính… bảo vệ họ khỏi nguy hiểm và chúng tôi đã làm rất tốt,” ông nói.

Điều này rõ ràng ám chỉ Hàn Quốc, nơi mà con số quân đồn trú của Mỹ tương ứng. Truyền thông Trung Quốc từ những ngày đầu cuộc chiến đưa ra phân tích dự báo nền kinh tế nước này sẽ "sụp đổ" trước tiên do sự phụ thuộc vào nguồn cung dầu mỏ qua eo biển Hormuz lên đến 90%.

“Và chúng tôi muốn biết, các ông có tàu quét mìn nào không?". Đáp lại: "Vâng, tôi không muốn dính líu vào chuyện này, thưa ngài.'” - Ông Trump tường thuật.

Tại Brussels, các bộ trưởng ngoại giao Liên minh châu Âu nhấn mạnh rằng họ không muốn leo thang chiến tranh, thận trọng ngay cả trong việc điều chỉnh lại nhiệm vụ hải quân hiện có ở Biển Đỏ để phục vụ cho tuyến đường vận chuyển năng lượng quan trọng này.

Tại Nhật Bản, các quan chức cho biết không có kế hoạch điều tàu hộ tống các tàu chở dầu bị mắc kẹt. Tương tự, Anh cũng không cam kết thực hiện một nhiệm vụ hải quân toàn diện.

“Dĩ nhiên, mọi người đều lo ngại về tình hình ở eo biển Hormuz và tác động rộng hơn của cuộc chiến này đến giá năng lượng”, Bộ trưởng Lao động và Phúc lợi xã hội Anh Pat McFadden phát biểu thay mặt chính phủ hôm thứ Hai. “Nhưng điều quan trọng cần nhớ là chúng ta không hề muốn trở thành một bên tham chiến trong cuộc chiến này.”

Ngoại trưởng Luxembourg, Xavier Bettel, đã thẳng thắn hơn: "Tôi không hề mong muốn bị tống tiền."

Các phản hồi này nhằm bác bỏ lập luận của Trump, người hôm Chủ nhật khẳng định các đồng minh của ông ở NATO và châu Á cần giúp vận chuyển dầu khí qua eo biển Hormuz, vốn đã bị đóng cửa kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran. Khoảng một phần năm lượng dầu mỏ của thế giới được vận chuyển qua eo biển hẹp này.

Việc phong tỏa đã khiến giá năng lượng tăng vọt, làm các chính phủ lo ngại về lạm phát, suy thoái kinh tế và thậm chí là gián đoạn nguồn cung lương thực. Nhưng hôm thứ Hai, các quan chức cũng thận trọng về việc hỗ trợ các hoạt động của Trump, vốn đã khiến Tehran phóng tên lửa và máy bay không người lái khắp khu vực.

“Chúng ta không được làm bất cứ điều gì làm gia tăng thêm căng thẳng hoặc leo thang xung đột”, Ngoại trưởng Tây Ban Nha Jose Manuel Albares phát biểu tại Brussels. “Điều chúng ta cần là chấm dứt các vụ đánh bom và phóng tên lửa nhằm vào tất cả các quốc gia ở Trung Đông, và quay trở lại bàn đàm phán.”

Ông Trump sốc trước câu trả lời của châu Âu

Trong một cuộc phỏng vấn với Financial Times, ông Trump đã trực tiếp chỉ trích các đồng minh trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), cảnh báo rằng liên minh quân sự này sẽ có một “tương lai rất tồi tệ” nếu các thành viên không hỗ trợ Mỹ trong vấn đề Iran.

gemini-generated-image-wjik58wjik58wjik.png
Các đồng minh đều nhất loạt từ chối đưa lực lượng đến Hormuz theo lời kêu gọi của Tổng thống Mỹ.

Những lời công kích mới của tổng thống nhằm vào tổ chức xuyên Đại Tây Dương này đã nhận được phản ứng khá thờ ơ từ các quan chức châu Âu hôm thứ Hai.

“Tôi không thấy NATO đã đưa ra bất kỳ quyết định nào theo hướng này hoặc có thể bị quy trách nhiệm về eo biển Hormuz”, Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul phát biểu trước cuộc họp các ngoại trưởng EU tại Brussels.

Ông Bettel cảnh báo rằng NATO có mặt để phản ứng khi các thành viên bị tấn công, chứ không phải để đáp ứng mọi yêu cầu phòng thủ hoặc quân sự.

“Tôi muốn nhắc lại rằng không ai trong chúng ta bị tấn công trực tiếp,” ông nói. “Hiện tại không có cơ sở nào để viện dẫn Điều 5,” ông nói thêm, đề cập đến điều khoản phòng thủ tập thể của liên minh.

Một số người vẫn sẵn lòng lắng nghe Trump nếu ông ấy trình bày một kế hoạch với NATO. “Chúng ta phải xem xét và cân nhắc vấn đề này,” Ngoại trưởng Litva Kestutis Budrys nói với đài Bloomberg TV trong một cuộc phỏng vấn ở Brussels. “Tôi mong muốn có một cuộc thảo luận chuyên sâu trong khuôn khổ NATO.”

Ngoại trưởng Ba Lan Radoslaw Sikorski đồng ý: “Nếu NATO yêu cầu thảo luận về vấn đề này, tất nhiên chúng tôi sẽ xem xét vì sự tôn trọng và thiện cảm đối với các đồng minh của chúng tôi.”

Cao ủy phụ trách chính sách đối ngoại của EU, Kaja Kallas, là một trong số ít những người thúc đẩy khối này chuyển hướng nguồn lực khu vực sang eo biển Hormuz. Cụ thể, bà khuyến khích các quốc gia thành viên xem xét mở rộng sứ mệnh hải quân Aspides, vốn được khởi động vào năm 2024 sau khi lực lượng Houthi tấn công các tàu vận tải ở Biển Đỏ gần đó.

“Nếu muốn đảm bảo an ninh trong khu vực này, cách dễ nhất là tận dụng các biện pháp hiện có và có thể điều chỉnh một chút,” Kallas nói. Tuy nhiên, đây chỉ là lời phát biểu của một quan chức gần như không có thực quyền.

Mặc dù các tàu thuộc nhiệm vụ Aspides hiện được phép di chuyển trong eo biển Hormuz, nhưng nhiệm vụ của chúng không cho phép chúng làm nhiều hơn thế, chỉ là ...di chuyển.

Các quốc gia EU sẽ phải nhất trí thông qua việc thay đổi các chỉ thị này, điều này có thể rất khó khăn. Trong một cuộc phỏng vấn với đài ARD hôm Chủ nhật, Bộ trưởng Ngoại giao Đức - Johann Wadephul cho biết ông "rất hoài nghi rằng việc mở rộng chiến dịch Aspides ở eo biển Hormuz sẽ dẫn đến an ninh tốt hơn" và rằng Đức "sẽ không tham gia vào cuộc tranh chấp này".

Tương tự, Ý hiện cũng không ủng hộ việc tái sử dụng nhiệm vụ Aspides để bảo vệ eo biển Hormuz. Nước này hiện có một tàu tham gia nhiệm vụ này.

“Nhiệm vụ Biển Đỏ cần được tăng cường ngay trong khu vực Biển Đỏ, nhưng việc thay đổi nó rất phức tạp”, Ngoại trưởng Ý Antonio Tajani cho biết hôm thứ Hai. “Chúng tôi cho rằng hiện tại, việc duy trì nhiệm vụ này ở Biển Đỏ là đúng đắn.”

Ngay cả khi các nước EU không điều hướng lại chiến dịch Aspides, họ vẫn có thể sẵn sàng cam kết thêm nguồn lực cho khu vực này, một nhà ngoại giao EU cho biết. Hiện tại, Pháp đã gửi thêm hai tàu để tăng cường cho chiến dịch Aspides.

Bà Kaja Kallas cho biết các quốc gia cũng đang xem xét khả năng thành lập một "liên minh tự nguyện" cho khu vực này. "Chúng ta cũng cần xem xét phương án nhanh nhất để mở cửa eo biển Hormuz là gì," bà nói thêm.

Nhưng, như đã thấy, chẳng có quốc gia nào "tự nguyện" vương vào mớ hỗn độn mà nước Mỹ, dưới sự dẫn dắt của Tổng thống Trump đang tạo ra ở Trung Đông cùng với Israel.

Mỹ kêu gọi các nước đảm bảo an ninh cho eo biển Hormuz. VTV

Xung đột Iran làm nóng chính trường và thị trường năng lượng Mỹ

Xung đột mới tại Trung Đông làm giá dầu tăng, gây tranh luận về chiến lược quân sự và ảnh hưởng đến chính trị nội bộ Mỹ trước bầu cử giữa kỳ 2026.

Chỉ hai tuần sau khi xung đột giữa Mỹ và Iran bùng phát, Tổng thống Mỹ Donald Trump đang phải đối mặt với áp lực chính trị ngày càng lớn tại Washington khi cuộc chiến làm giá dầu tăng mạnh và gây tranh cãi gay gắt trong Quốc hội.

Cuộc xung đột diễn ra đúng thời điểm nước Mỹ bước vào giai đoạn chuẩn bị cho cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2026, khiến vấn đề Trung Đông nhanh chóng trở thành chủ đề nóng trong chính trường Mỹ.

Đọc nhiều nhất

Tin mới