Tép riu là một trong những loài tép đồng quen thuộc ở các vùng nông thôn. Thuộc chi Caridina, tép riu thường sinh sống tại những vùng nước ngọt như ao, mương, ruộng lúa, nơi có nhiều rong rêu để trú ngụ. Tên gọi của chúng cũng rất phong phú, tùy theo từng vùng miền mà người dân gọi là tép đồng, tép gạo, tép ngô hay tép muỗi.

Tép riu nhỏ xíu, có màu trắng trong hoặc xanh nhạt, thân mềm, vỏ mỏng tang và đặc biệt thơm ngọt. Con lớn nhất cũng chỉ bằng đầu đũa cơm. Người dân thường bắt tép bằng cách đặt đú, kéo lưới, xúc tay hoặc đặt lợp vào mùa nước lên, đặc biệt là những tháng đầu năm hoặc sau cơn mưa rào.

Loại tép đồng này dù bé nhưng thịt chắc, vị giòn ngọt đậm đà, có thể chế biến thành nhiều món ăn dân dã, mộc mạc mà đầy hấp dẫn. Chỉ cần làm sạch, bỏ rong rêu là có thể mang đi rang với khế chua, nấu canh chua, kho với gừng hay rim mặn ăn cùng cơm trắng.

Từ món ăn “cứu đói” thuở khó khăn, tép riu được "nâng tầm" thành đặc sản trong các nhà hàng, góp mặt trong các món như: tép rang, gỏi tép đu đủ, tép um cuốn bánh tráng, tép chiên giòn, nhân bánh xèo, và đặc biệt là mắm tép riu.

Giá tép riu hiện nay có thể lên tới 150.000 đồng/kg. Do sống hoàn toàn ngoài tự nhiên, không qua nuôi trồng công nghiệp nên tép riu trở nên ngày càng khan hiếm. “Tép riu bây giờ không dễ kiếm. Ao hồ, đồng ruộng ngày càng ít, nên tôi phải gom của bà con rồi mới dám bán online. Nhưng được cái tép sạch, thịt thơm, nhiều chất bổ như đạm, canxi, phốt pho… nên rất đắt khách", chị Hải (ở Ninh Bình) chia sẻ.

Người tiêu dùng nên lựa chọn tép tươi, có màu sắc sáng, mùi đặc trưng nhẹ, không bị ươn hoặc có mùi lạ. Ưu tiên mua tép từ nguồn tự nhiên hoặc cơ sở nuôi uy tín để tránh nguy cơ nhiễm hóa chất, kim loại nặng. Trước khi chế biến, cần rửa sạch kỹ để loại bỏ bụi bẩn, rong rêu và vi khuẩn.

Ngoài ra, tép là loại hải sản có thể gây dị ứng ở một số người, đặc biệt với những ai có cơ địa nhạy cảm, cần dùng thử lượng nhỏ trước hoặc tham khảo bác sĩ. Tép cũng chứa purin, dễ làm tăng axit uric trong máu, nên người mắc bệnh gout nên dùng ở mức vừa phải. Khi chế biến, tránh nấu quá kỹ hoặc ở nhiệt độ quá cao vì có thể làm mất đi các dưỡng chất quý như omega-3.

Tác dụng của tép riu với sức khỏe:

Giàu omega-3, tốt cho tim mạch và trí não

Tép là nguồn cung cấp axit béo omega-3 tự nhiên, giúp giảm lượng cholesterol xấu, hỗ trợ máu lưu thông hiệu quả, từ đó giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Ngoài ra, omega-3 còn đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện trí nhớ, tăng khả năng tập trung, giảm căng thẳng và làm chậm quá trình lão hóa của não bộ.

Cung cấp protein dễ hấp thu

Tép chứa lượng protein chất lượng cao, dễ tiêu hóa, giúp xây dựng cơ bắp, phục hồi tổn thương mô và duy trì chức năng của tế bào. Đây là lựa chọn tuyệt vời cho trẻ em, người già, người tập luyện thể thao hoặc đang trong giai đoạn hồi phục sức khỏe.

Dồi dào canxi và khoáng chất

Ăn cả vỏ tép sẽ giúp cơ thể hấp thụ lượng canxi tự nhiên phong phú, có lợi cho xương và răng, phòng ngừa loãng xương. Không chỉ vậy, tép còn chứa nhiều khoáng chất quan trọng như phốt pho, magie, sắt – những yếu tố cần thiết cho sức khỏe tổng thể.

Hỗ trợ giảm cân lành mạnh

Với hàm lượng calo và chất béo bão hòa thấp, tép là món ăn lý tưởng cho người đang trong chế độ ăn kiêng. Lượng protein trong tép giúp tạo cảm giác no lâu, từ đó hạn chế ăn vặt và kiểm soát cân nặng hiệu quả.

Tăng cường miễn dịch

Tép chứa nhiều vi chất như kẽm và selen – hai thành phần quan trọng giúp tăng cường hệ miễn dịch, bảo vệ cơ thể trước các tác nhân gây bệnh. Đồng thời, các chất này còn tham gia vào quá trình chống oxy hóa, hỗ trợ tuyến giáp và làm chậm lão hóa.

Tốt cho da và tóc

Các vitamin E và B12 có trong tép giúp nuôi dưỡng làn da khỏe mạnh, mềm mịn và mái tóc chắc khỏe. Chất chống oxy hóa trong tép cũng giúp làn da chống lại tác hại của gốc tự do – một trong những nguyên nhân gây lão hóa sớm.

Hỗ trợ hệ thần kinh

Vitamin B12 trong tép đóng vai trò then chốt trong việc duy trì chức năng thần kinh ổn định, tăng sự tỉnh táo, giảm stress và mệt mỏi. Đây là dưỡng chất không thể thiếu với người làm việc trí óc, học sinh – sinh viên.

Dễ tiêu hóa, chế biến đa dạng

Tép có kích thước nhỏ, thịt mềm, rất dễ tiêu hóa – phù hợp với trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có hệ tiêu hóa yếu. Tép còn có thể chế biến linh hoạt thành nhiều món ăn hấp dẫn như tép rang, tép xào, canh tép, mắm tép… rất dễ đưa vào thực đơn hàng ngày.