Chiều 21/10, Quốc hội thảo luận ở tổ về các Báo cáo công tác nhiệm kỳ 2021 - 2026 của Chủ tịch nước, Chính phủ; dự thảo Báo cáo công tác nhiệm kỳ khóa XV của Quốc hội…
Phát biểu tại tổ, Trung tướng Nguyễn Minh Đức, Phó chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại làm rõ thêm về bẫy lừa đảo online.
Theo ông Đức, thủ đoạn phổ biến hiện nay là các đối tượng mạo danh công an, kiểm sát, tòa án hoặc cơ quan thực thi pháp luật gọi điện, gửi video, tin nhắn hoặc đường link để lừa đảo. Đối tượng bị nhắm tới thường là người yếu thế: Người cao tuổi, người thiếu hiểu biết pháp luật, hoặc trẻ vị thành niên sử dụng mạng xã hội.
Trung tướng Nguyễn Minh Đức khẳng định: Pháp luật Việt Nam không cho phép lực lượng công an, kiểm sát, tòa án, thuế hay kể cả ngân hàng làm việc với công dân qua điện thoại, video call hoặc tin nhắn.
"Mọi trường hợp vi phạm, vướng mắc pháp luật đều phải được thông báo bằng văn bản chính thức, có dấu đỏ, gửi qua đường bưu điện hoặc trực tiếp. Việc giả danh công an, kiểm sát viên, thẩm phán quay video để yêu cầu cung cấp thông tin, chuyển tiền… đều là hành vi lừa đảo", ông Đức nói.
Nguyên nhân khiến người dân bị lừa phần lớn là thiếu hiểu biết pháp luật, thiếu thông tin và đặc biệt là thói quen chia sẻ hình ảnh, video cá nhân tràn lan trên mạng xã hội của một bộ phận người dân. Thói quen này đã tạo điều kiện cho tội phạm lợi dụng, thao túng tâm lý.
Hiện nay, trí tuệ nhân tạo (AI) có thể thu thập, phân tích dữ liệu cá nhân chỉ qua vài đoạn video, từ đó nắm bắt hành vi, tâm lý và dựng kịch bản để thao túng, khống chế nạn nhân.
Khi đã kiểm soát được tâm lý, đối tượng dễ dàng dẫn dụ nạn nhân tự rơi vào bẫy, đến một nơi tự giam mình (được gọi là bắt cóc online) hoặc yêu cầu cung cấp mã OTP, truy cập đường link giả.
Về mặt pháp lý, Trung tướng Nguyễn Minh Đức thông tin, Quốc hội vừa thông qua Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân với quy định rất chặt chẽ.
Ở góc độ thẩm tra, trong quá trình xây dựng luật, Ủy ban Quốc phòng và An ninh đã tính toán kỹ lưỡng, tìm mọi phương án để ngăn chặn các thủ đoạn lừa đảo. Trong đó, ngay cả việc chia sẻ vị trí định vị trên điện thoại cũng được xác định là dữ liệu cá nhân, nếu bị tiết lộ là vi phạm.
Kể cả doanh nghiệp lắp camera trong phòng làm việc để giám sát nhân viên cũng phải tuân thủ quy định nghiêm ngặt, tránh lạm dụng dữ liệu để phân tích, bán ra ngoài.
Theo Trung tướng Nguyễn Minh Đức, sắp tới, Quốc hội xem xét, thông qua Luật An ninh mạng (sửa đổi), Luật Bảo vệ bí mật Nhà nước và một số luật khác liên quan bảo vệ thông tin cá nhân.
Song song đó, chúng ta cũng cần nghiên cứu xây dựng quy định về độ tuổi được phép sử dụng mạng xã hội, tương tự tại Mỹ, EU… Ở đó, việc đăng ký tài khoản mạng xã hội phải gắn với thông tin ID thật, có giới hạn độ tuổi, thời lượng sử dụng và chỉ được truy cập nội dung phù hợp, tránh gây nghiện.
Trung tướng Nguyễn Minh Đức một lần nữa khuyến cáo người dân, khi nhận cuộc gọi nghi ngờ giả danh người thân hoặc cơ quan có thẩm quyền, nên bình tĩnh, tắt máy, rồi gọi lại để xác minh.
"Chỉ cần người dân tỉnh táo, kiểm tra lại nguồn gọi, chặn số lạ, chúng ta có thể ngăn chặn phần lớn vụ lừa đảo mạng hiện nay", Trung tướng Đức nói.
