Trong toán học, X thường được mặc định là chữ cái dùng để chỉ một ẩn số cũng như dùng để chỉ một sự vật, sự việc bí ẩn chưa thể biết giống như hồ sơ X, giải thưởng X, vấn đề X...
Trong một cuộc nói chuyện năm 2012 của chương trình diễn thuyết TED, Terry Moore - giám đốc The Radius Foundation, thừa nhận rằng, việc sử dụng ký tự X làm ẩn số bắt đầu từ việc các học giả Tây Ban Nha không thể dịch được một số âm của tiếng Ả Rập. Theo ông Moore, từ "unknown thing" (ẩn số, điều chưa biết) trong tiếng Ả Rập là al-shalan. Nó xuất hiện rất nhiều trong các công trình toán học.
Tuy nhiên, các học giả Tây Ban Nha không có âm nào tương ứng với âm "sh". Do vậy, họ sử dụng âm "ck", và âm "ck" trong tiếng Hy Lạp được viết bằng ký tự X (ký tự chi). Khi dịch sang tiếng Latin, ký tự X (chi) đã được thay thế bằng ký tự x phổ biến hơn của tiếng Latin.
 |
| X trở thành biểu tượng nổi tiếng của các ẩn số và thường được dùng để chỉ những điều bí ẩn. Ảnh minh họa. |
Triết gia vĩ đại và là một nhà toán học, René Descartes (1596-1650) cũng có cách giải thích dựa trên căn cứ về ký tự X. Theo đó, Descartes đã quy ước việc sử dụng những chữ cái ở đầu bảng chữ cái (như a, b và c) cho những giá trị đã biết và dùng những chữ cái ở cuối bảng chữ cái (như z, y và x) cho những giá trị chưa biết.
Tuy nhiên, tại sao chữ cái x lại phổ biến hơn y và z? Một số người cho rằng, Descartes đã dùng chữ cái x nhiều nhất bởi vì người sắp chữ in trong tác phẩm La Géométrie của Descartes có sẵn nhiều chữ cái này nhất. Theo đó, Descartes dùng chữ cái x để biểu thị một giá trị ẩn số ngay từ năm 1629 trong nhiều bản in. Tuy nhiên, thực chất Descartes không đặt ra bất cứ nguyên tắc nào về việc dùng các chữ cái x, y và z cho các ẩn số. Chính vì vậy, một số bản in của Descartes sử dụng cả 3 chữ cái x, y và z để biểu thị những giá trị chưa biết. Tuy nhiên, cho đến nay, các chuyên gia vẫn chưa thể tìm ra lời giải thích thỏa đáng cho việc vì sao chữ cái x lại được dùng phổ biến hơn so với chữ cái y và z trong các tác phẩm của Descartes.
Cùng thời điểm đó, nhiều nhà toán học đã sử dụng các cách thức khác nhau để biểu thị những giá trị đã biết và những giá trị chưa biết. Ví dụ như J. H. Rahn sử dụng chữ thường để biểu thị những giá trị chưa biết và chữ hoa cho những giá trị đã biết.
Mặc dù chưa tìm hiểu được chi tiết vì sao chữ cái x được sử dụng để chỉ các ẩn số nhưng nó đã trở thành biểu tượng nổi tiếng của các ẩn số, những điều bí ẩn.
