Thông thạo thập bát ban võ nghệ
Vào thời Trần ở trang Trại Bái, huyện An Định, phủ Thiệu Thiên, ThanhHoá có ông Đinh Thiện. Do cuộc sống gặp nhiều khó khăn, ông đã rời bỏquê hương đến định cư ở ấp Mỹ Long, xã Cối Xuyên, huyện Trường Tôn, trấnHải Dương (nay là xã Nghĩa Hưng, huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương) làm ănsinh sống. Tại đây, Đinh Thiện đổi ra họ Nguyễn và kết duyên cùng với bàHoàng Thị Nguyên. Ông bà sinh được một người con đặt tên là Nguyễn ChếNghĩa vào năm Thiệu Long thứ 7 (1265).
Nguyễn Chế Nghĩa là người thiên tư anh tuấn, có chí lớn từ thuở nhỏ, vừagiỏi văn vừa giỏi võ. Ngay từ buổi niên thiếu Nguyễn Chế Nghĩa đã cóđầy nghĩa khí: "Đã là một đấng trượng phu/Phải đem chí lớn, đền bù nonsông/Lưu đời hai chữ nghĩa - trung/Để cho tên tuổi gắn cùng nước non".
Ông thông thạo thập bát ban võ nghệ, sử dụng được nhiều binh khí, có biệt tài đánh côn, dân gian gọi là đánh thó.
Năm Thiệu Bảo thứ 6 (1284), lúc ông vừa tròn 20 tuổi, vua Nguyên Môngsai thái tử Thoát Hoan đem quân xâm lược nước Đại Việt lần thứ hai.Nguyễn Chế Nghĩa xin đầu quân đánh giặc. Ông đã vượt qua tất cả các môntỷ thí võ nghệ cũng như phép dùng binh. Quốc công tiết chế Hưng ĐạoVương khen: "Người chẳng kém gì Phạm Ngũ Lão, ta lại thêm một tướngtài", liền cho ông làm tướng tiên phong.
| Đền thờ danh tướng Nguyễn Chế Nghĩa. |
Quân Nguyên – Mông khiếp sợ gọi ông là thần tướng
Khi đội quân Nguyên - Mông vượt qua biên giới, Quốc công tiết chế phongNguyễn Chế Nghĩa làm đại tướng, giao cờ lệnh cùng đại tướng Phạm Ngũ Lãođem 3.000 quân chặn giặc từ ải Nội Bàng, ải Nữ Nhi (Bắc Giang) đến KỳCấp (Lạng Sơn). Ông đã nghênh chiến với Trương Bằng Phi, Áo Xích Lỗ làhai tướng vào loại kiệt xuất của Nguyên - Mông. Nguyễn Chế Nghĩa mộtmình một ngựa một thương lao thẳng vào quân giặc mà chém giết. Ông gâynỗi kinh hoàng và đem cái chết đến cho bọn xâm lược. Chúng khiếp sợ gọiông là thần tướng. Sau đó Nguyễn Chế Nghĩa được lệnh rút về Lộ Hươngtham gia những trận đánh không cho giặc tiến nhanh về kinh thành ThăngLong.
Khi vua Trần cho triều đình và nhân dân rút khỏi kinh thành thực hiện kếhoạch "vườn không nhà trống", Nguyễn Chế Nghĩa được Quốc công tiết chếgiao nhiệm vụ ở lại tổ chức dân binh hoạt động ở vùng sau lưng địch. Banngày ông lãnh đạo nhân dân chống địch giết hại nhân dân, cướp bóc củadân. Ban đêm ông đem quân tập kích vào trại giặc. Ông thiết lập mặt trậnbí mật từ làng Kiêu Kỵ huyện Gia Lâm đến Cư Xá, Hải Dương để chặn giặckhông cho chúng đánh sang Lộ Hồng. Ông chỉ huy trận phục kích giặc ởcánh đồng lấy cạnh rừng đay thôn Kiêu Kỵ, giết 300 tên giặc, không mộttên nào sống sót chạy về kinh thành Thăng Long.
Khi quân ta chuẩn bị tổng phản công, Nguyễn Chế Nghĩa được lệnh của Quốccông tiết chế phối hợp với quân của Trung Thành vương tiêu diệt đồnGiang Khẩu ở ngoại thành Thăng Long. Nguyễn Chế Nghĩa cùng tướng TrầnNhật Duật chỉ huy đội quân thủy, quân bộ phục kích giặc trên sông ThiênĐức (sông Đuống) truy diệt quân địch, giết hàng nghìn tên.
Kết thúc cuộc kháng chiến chống quân Nguyên - Mông lần thứ hai, NguyễnChế Nghĩa được vua Trần phong chức U khổng Bắc tướng quân.
Trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên - Mông lần thứ ba(1287 - 1288), Quốc công Tiết chế phong Nguyễn Chế Nghĩa làm chánh tướngtiên phong, cùng hai ông Hùng Thăng và Huyền Du làm phó tướng tiênphong. Ông mang quân đóng ở Yên Hưng (Quảng Yên, Quảng Ninh ngày nay),rồi lại đem quân lên cửa ải Nội Bàng, chém chết tướng giặc là TrươngQuân. Khi biết Thoát Hoan trốn chạy theo đường núi, không chạy theođường sông Bạch Đằng, vua sai ba ông lên giữ ải Nam Quan, Chi Lăng đánhlui Trương Bằng Phi, Áo Xích Lỗ. Sau đó ông còn đánh trên 20 trận nữa.Tiếp đó Nguyễn Chế Nghĩa nhận được lệnh đem quân về chặn quân giặc ở VạnKiếp, Lục Nam.
(Còn nữa)
