"Cú hat-trick" chỉ định thầu và lịch sử trúng thầu

Theo dữ liệu từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, trong quý 4/2025, Công ty TNHH Hóa chất và Thiết bị Thiên Phú (Công ty Thiên Phú) đã được lựa chọn thực hiện 3 gói thầu cung cấp vôi bột cho Nhà máy nước Thủ Đức thuộc Sawaco. Cụ thể:

• Ngày 15/10/2025: Trúng gói cung cấp 300 tấn vôi bột với giá hơn 986 triệu đồng qua hình thức chỉ định thầu rút gọn.
• Ngày 11/12/2025: Tiếp tục được lựa chọn cung cấp 1.027 tấn vôi bột với giá trị hơn 3,37 tỷ đồng (theo Quyết định số 2791/QD-TCT-QLDA1).
• Ngày 17/12/2025: Trúng gói Cung cấp 127 tấn Fluor xử lý nước với giá hơn 1,5 tỷ đồng (theo Quyết định số 2830/QĐ-TCT-QLDA1)

Tổng giá trị ba gói thầu này đạt hơn 5,8 tỷ đồng trong vòng hơn 2 tháng.

Việc liên tiếp áp dụng hình thức chỉ định thầu thay vì đấu thầu rộng rãi đối với một nhà thầu quen thuộc đã khiến dư luận đặt câu hỏi về tính công khai và tính cạnh tranh, nhất là khi thị trường vẫn còn nhiều nhà cung cấp khác có năng lực tương đương.

Điểm tựa từ Luật Đấu thầu mới

Trước các thông tin trên, ngày 13/1/2026, Văn phòng Đại diện Báo Tri thức và Cuộc sống tại TP HCM đã nhận được văn bản số 274/TCT-HTTT đề ngày 12/01/2026 của Sawaco phản hồi về việc áp dụng hình thức chỉ định thầu.

Theo đó, Sawaco đã dẫn chứng những thay đổi căn bản của Luật số 90/2025/QH15 (sửa đổi Luật Đấu thầu) có hiệu lực từ ngày 01/7/2025. Theo đó, các gói thầu mua sắm hóa chất của Tổng Công ty sử dụng vốn sản xuất kinh doanh và không sử dụng ngân sách nhà nước.

Về mặt pháp lý, Sawaco khẳng định: “Doanh nghiệp nhà nước được tự quyết định việc mua sắm trên cơ sở bảo đảm công khai, minh bạch, hiệu quả kinh tế và trách nhiệm giải trình đối với trường hợp mua sắm hàng hóa để bảo đảm tính liên tục cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và mua sắm nhằm duy trì hoạt động thường xuyên sử dụng nguồn vốn sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp”. Đây là tiền đề quan trọng giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc kiểm soát chất lượng đầu vào, thay vì bị bó buộc vào các quy trình đấu thầu truyền thống vốn đôi khi bộc lộ nhiều bất cập trong thực tiễn.

Bài toán an toàn cấp nước cho Thành phố

Giải trình về sự cần thiết của việc lựa chọn các đơn vị cung cấp có năng lực sẵn có như Công ty Thiên Phú, Sawaco nhấn mạnh rằng mua hóa chất là công việc liên tục, thường xuyên nhằm “đáp ứng kịp thời, đảm bảo đủ khối lượng hóa chất xử lý nước, để cung cấp đảm bảo liên tục cho hoạt động sản xuất nước sạch tại các Nhà máy nước, cung cấp nước an toàn cho Thành phố Hồ Chí Minh”.

Thực tế cho thấy, công tác đấu thầu rộng rãi đang đối mặt với nhiều rào cản khách quan. Sawaco chỉ rõ: “Một số Nhà thầu tham gia dự thầu không đáp ứng năng lực thực tế khi thực hiện gói thầu so với năng lực kê khai trong HSDT; giá đề xuất dự thầu chưa đánh giá hết yếu tố rủi ro khi thực hiện gói thầu tại Tổng Công ty như: dịch vụ vận tải, thời gian bàn giao hàng hóa vào ban đêm do cấm xe vào đô thị”.

Đ ặc biệt, do nguồn cung hóa chất chủ yếu ở miền Trung và miền Bắc, việc vận chuyển thường xuyên gặp khó khăn trong mùa mưa bão. Trong khi đó, chất lượng nước thô thay đổi đột biến đòi hỏi nguồn cung ứng phải cực kỳ nhanh chóng. Nếu xảy ra tình trạng thiếu hụt hoặc hàng kém chất lượng, sẽ “tiềm ẩn nguy cơ các Nhà máy thiếu hụt nguồn nguyên liệu gây ảnh hưởng đến quá trình sản xuất, không đảm bảo mục tiêu cấp nước an toàn, dễ gây ra tình trạng thiếu nguồn nước đã xử lý và cúp nước diện rộng trên toàn Thành phố”.

Cam kết về tính minh bạch và hiệu quả kinh tế

Dù được trao quyền tự quyết, Sawaco khẳng định vẫn duy trì cơ chế giám sát chặt chẽ về giá. Công tác thu thập báo giá được thực hiện công khai để các đơn vị có kinh nghiệm đều có thể tiếp cận nhanh chóng. Tổng Công ty nhấn mạnh: “Dự toán gói thầu của các loại hóa chất được Tổng Công ty phê duyệt trên cơ sở giá chào thấp nhất của tất cả các Đơn vị cung cấp để làm cơ sở tổ chức mua sắm hàng hóa theo quy định”.

Việc áp dụng quy chế mua sắm riêng nhưng vẫn đảm bảo đối tượng áp dụng Luật Đấu thầu hiện nay là giải pháp chiến lược nhằm “lựa chọn được các Đơn vị cung cấp hóa chất có nhiều năng lực kinh nghiệm và uy tín chất lượng hàng hóa ổn định; đáp ứng tiến độ cung cấp hàng hóa... nhằm tránh rủi ro trong việc chậm cung cấp hàng hóa, đảm bảo cấp nước an toàn và liên tục cho người dân Thành phố”.