Dịp Tết Nguyên đán, chế độ ăn giàu năng lượng, rượu bia và thói quen ít vận động khiến người mắc các bệnh nội tiết – chuyển hoá như đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, gan nhiễm mỡ, gout… đối mặt với nguy cơ tăng cân nhanh và mất kiểm soát các chỉ số sức khỏe.

Việc chủ động điều chỉnh ăn uống và sinh hoạt trong những ngày Tết có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa biến chứng và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Theo các nghiên cứu, chỉ trong 7–10 ngày Tết, nếu năng lượng nạp vào vượt quá nhu cầu từ 300–500 kcal mỗi ngày, người trưởng thành có thể tăng từ 1–2 kg. Tăng cân trong thời gian ngắn làm gia tăng tình trạng kháng insulin, gây khó khăn cho việc kiểm soát đường máu, huyết áp và mỡ máu do đó làm gia tăng nguy cơ biến chứng tim mạch, đặc biệt ở người có bệnh lý nội tiết – chuyển hóa.

Để kiểm soát cân nặng hiệu quả trong dịp Tết, người dân cũng như người bệnh cần đáp ứng một số nguyên tắc sau:

Nguyên tắc số 1: Duy trì bữa ăn đều đặn, không bỏ bữa

Người bệnh cần duy trì các bữa ăn đều đặn, không nên bỏ bữa chính để “dành bụng” cho các buổi liên hoan, các bữa tiệc. Việc bỏ bữa dẫn đến ăn quá nhiều vào bữa sau, làm tăng đột ngột lượng năng lượng nạp vào cơ thể, tăng đường máu, mỡ máu và khó khăn trong việc kiểm soát các bệnh chuyển hoá. Khuyến cáo, duy trì 3 bữa chính/ngày. Có thể bổ sung 1-2 bữa phụ lành mạnh/ngày nếu thực sự cần thiết.

Nguyên tắc số 2: Kiểm soát khẩu phần ăn

Chế độ ăn nên được kiểm soát về khẩu phần, ưu tiên rau xanh, các món luộc, hấp, thịt nạc, cá, đậu phụ và trái cây ít ngọt. Đồng thời hạn chế thực phẩm nhiều dầu mỡ, tinh bột tinh chế, bánh kẹo ngọt, tránh ăn quá no trong mỗi bữa.

Nguyên tắc số 3: Hạn chế rượu bia

Rượu bia là yếu tố cần đặc biệt lưu ý vì cung cấp năng lượng rỗng, làm tăng cảm giác thèm ăn và ảnh hưởng xấu đến kiểm soát đường máu, huyết áp và mỡ máu. Người bệnh nên hạn chế tối đa rượu bia, không uống khi đói và tránh sử dụng hằng ngày trong suốt dịp Tết.

Nguyên tắc số 4: Duy trì vận động thể lực hàng ngày

Song song với chế độ ăn, việc duy trì vận động thể lực hằng ngày giúp tiêu hao năng lượng, cải thiện độ nhạy insulin và hỗ trợ kiểm soát các chỉ số chuyển hóa. Các hoạt động đơn giản như đi bộ nhanh khoảng tối thiểu 30 phút mỗi ngày, tập giãn cơ hoặc tăng vận động trong sinh hoạt hằng ngày đều mang lại lợi ích rõ rệt.

Nguyên tắc số 5: Ngủ đủ giấc, hạn chế thức khuya

Giấc ngủ cũng đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát cân nặng. Thức khuya, ngủ không đủ giấc có thể gây rối loạn hormone, làm tăng cảm giác đói và nguy cơ tăng cân. Người bệnh nên ngủ đủ 7–8 giờ mỗi ngày và hạn chế ăn khuya để duy trì ổn định chuyển hoá.

ThS.BS. Phan Diễm Quỳnh (Khoa Đái tháo đường, Bệnh viện Nội tiết Trung ương)