Rau bìm bịp có tên khoa học là Clinacanthus nutans, thuộc họ Ô rô – Acanthaceae. Đây là loài cây thân thảo, sống lâu năm, chiều cao trung bình từ 1-3m. Lá cây có hình mác hoặc thuôn dài, xanh đậm, mép lá hơi nhún, mặt lá trơn bóng, nổi gân rõ. Hoa bìm bịp thường mọc ở ngọn, có màu hồng hoặc đỏ tươi, hình chuông nhỏ chia hai môi. Quả của cây dạng nang, dài khoảng 1,5cm, chứa 4 hạt bên trong.

Loại rau này có nguồn gốc từ các vùng nhiệt đới châu Á và được tìm thấy phổ biến khắp nước ta. Cây mọc hoang hoặc được trồng tại bìa rừng, bờ bụi, ven đường, thậm chí ngay trong vườn nhà. Thời điểm cây ra hoa rộ là từ mùa xuân đến mùa hạ. Trong thời kỳ kháng chiến, rau bìm bịp từng là nguồn lương thực bổ sung quý giá cho bộ đội bởi dễ kiếm, dễ chế biến và chứa nhiều dinh dưỡng.

Lá non của bìm bịp có vị hơi chát, hậu ngọt, càng ăn càng cảm nhận được vị mát lành. Khi nấu chín, rau không chỉ giữ được màu xanh đẹp mắt mà còn có mùi thơm nhẹ nhàng, rất hợp khẩu vị người Việt. 

Rau bìm bịp có thể làm thành nhiều món ăn dân dã. Lá non thường được hái về nấu canh với thịt bằm, tôm hoặc cua, tạo nên những bát canh thanh mát, ngọt lành, rất thích hợp trong những ngày hè oi ả. Với vị hơi chát, hậu ngọt, rau bìm bịp khi xào cùng tỏi lại trở nên mềm thơm, dậy mùi đặc trưng. Ngoài ra, rau bìm bịp còn được dùng làm gỏi, trộn chung với thịt ba chỉ, tôm khô hay đậu phộng rang.

Đặc biệt, lá bìm bịp từng được dùng để ướp làm bánh mảnh cộng, một loại bánh gói nổi tiếng nhờ mùi thơm và màu xanh lá mướt mắt. Những món ăn từ rau bìm bịp không chỉ ngon miệng mà còn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, khiến loại rau quê mùa này ngày càng được người tiêu dùng ưa chuộng.

Hiện nay, rau bìm bịp tươi có giá dao động từ 40.000 - 50.000 đồng/kg, còn cây khô có thể lên đến 150.000 đồng/kg. Vào mùa, người dân vùng cao thường tranh thủ đi hái về bán tại các chợ quê hoặc cho thương lái chuyển xuống thành phố. Từ một loại cây mọc dại không ai để ý, giờ đây rau bìm bịp trở thành đặc sản góp mặt trong bữa ăn của nhiều gia đình hiện đại.

Những công dụng nổi bật của rau bìm bịp

Phòng chống ung thư

Rau bìm bịp chứa hoạt chất flavonoid, một chất chống oxy hóa mạnh có khả năng làm chậm quá trình lão hóa và ngăn ngừa sự hình thành các gốc tự do. Chính nhờ tác động này, rau bìm bịp giúp hạn chế sự phát triển của tế bào ung thư, đồng thời thúc đẩy quá trình lưu thông máu, góp phần tăng cường sức khỏe toàn diện.

Hỗ trợ điều trị các bệnh về đường hô hấp

Từ xa xưa, rau bìm bịp đã được sử dụng như một vị thuốc dân gian giúp giảm nhanh các triệu chứng sổ mũi, ngạt mũi, viêm mũi dị ứng, viêm xoang... Không chỉ vậy, loại rau này còn có tác dụng làm dịu cơn ho, giảm ngứa cổ họng do cảm lạnh hoặc nhiễm virus, rất thích hợp dùng trong mùa lạnh hoặc thời điểm giao mùa.

Thanh nhiệt, giải độc, làm đẹp da

Trà thảo mộc từ rau bìm bịp không chỉ có hương vị dịu nhẹ mà còn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Khi sử dụng thường xuyên, trà giúp dưỡng khí, bổ huyết, thanh nhiệt cơ thể, giải độc gan và ức chế sự phát triển của vi khuẩn, virus. Ngoài ra, trà rau bìm bịp còn hỗ trợ điều hòa tiêu hóa, làm đẹp da, giúp vóc dáng săn chắc và tăng vẻ rạng rỡ từ bên trong.

Tốt cho gan, giảm men gan và mỡ máu

Rau bìm bịp có vị ngọt nhẹ, tính mát, rất phù hợp để hỗ trợ chức năng gan. Với tác dụng thanh nhiệt, giải độc, tăng tiết mật và giảm viêm, rau bìm bịp được xem là “thảo dược vàng” trong việc điều trị các bệnh viêm gan, gan nhiễm mỡ, men gan cao. Đặc biệt, với những người thường xuyên sử dụng bia rượu, rau bìm bịp giúp làm mát gan, giảm tác hại từ chất kích thích, từ đó phục hồi chức năng gan hiệu quả hơn.

Lưu ý:

- Nếu dùng bìm bịp với mục đích hỗ trợ điều trị bệnh, nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y học cổ truyền để đảm bảo phù hợp với tình trạng sức khỏe cá nhân.

- Đối với cây tươi, cần rửa thật sạch bằng nước muối loãng để loại bỏ bụi bẩn, tạp chất hay tồn dư thuốc bảo vệ thực vật, nếu có. Còn với bìm bịp khô, cần phân biệt rõ với những loại dược liệu khác có hình dáng và màu sắc tương tự để tránh nhầm lẫn gây nguy hiểm.

- Đặc biệt, nước sắc từ rau bìm bịp chỉ nên dùng trong ngày; tuyệt đối không để qua đêm vì có thể sinh ra độc tố gây đau bụng, tiêu chảy hoặc ngộ độc.