GS.VS.BS Ngô Xuân Bính là người sáng lập môn phái võ Nhất Nam, đồng thời có nhiều đóng góp trong các lĩnh vực y học, võ thuật, hội họa, thơ ca và âm nhạc. Từng tham gia chăm sóc sức khỏe cho Tổng Bí thư Lào Kaysone Phomvihane, Tổng thống Nga Boris Yeltsin cùng một số nguyên thủ quốc gia khác, ông còn được nhiều người gọi là "kỳ nhân" bởi những thành tựu ở nhiều lĩnh vực khác nhau.

20 năm viết bộ sách về châm cứu

Công trình khoa học làm nên tên tuổi của GS.VS.BS Ngô Xuân Bính là bộ sách Huyết áp cao – Các chứng liên đới (Chuyên khoa châm cứu), gồm ba tập. Theo GS Ngô Xuân Bính, Công trình được triển khai và hoàn thiện trong hơn 20 năm, bản thảo được chỉnh sửa nhiều lần trước khi đi đến phiên bản cuối cùng.

Đặc biệt, phần ứng dụng thực hành của công trình, gồm các bộ huyệt, dẫn huyệt và các phương thức phối hợp, được nghiên cứu, khảo nghiệm và bảo vệ ở nước ngoài.

Giá trị mới và lớn nhất của công trình, cũng là điểm được giới chuyên môn đánh giá có tính độc đáo, sáng tạo và có giá trị đối với nền y học thế giới, là luận điểm khẳng định sự dịch chuyển của đường kinh – huyệt đạo theo từng chứng bệnh khác nhau của mỗi căn bệnh. Đây là phát hiện đầu tiên làm thay đổi nguyên tắc dò huyệt, xác định vị trí huyệt cũng như phương pháp phối hợp hệ thống dẫn châm phù hợp cho từng ngày, từng đợt điều trị và từng bệnh nhân cụ thể.

Học thuyết này được xây dựng trên cơ sở những biến đổi sinh hóa, nội dịch và năng lượng của cơ thể khi mắc bệnh. Sự mất cân bằng và dịch chuyển nguồn năng lượng (năng lượng âm, năng lượng dương) là nguyên nhân làm phá vỡ thế cân bằng của các cơ quan nội tạng, hệ nội dịch, chức năng thần kinh thực vật và hệ điều hành trung ương. Trên cơ sở đó, học thuyết về sự dịch chuyển của đường kinh được sử dụng để lý giải nhiều hiện tượng trong thực hành châm cứu, trong đó có việc nhiều thầy thuốc phát hiện các huyệt hoặc các cách phối huyệt được gọi là "huyệt ngoài đường kinh", "huyệt mới", "huyệt mở".

Đây không phải là những huyệt mới mà là kết quả của sự dịch chuyển đường kinh, kéo theo sự dịch chuyển của các huyệt trên đường kinh.

GS Ngô Xuân Bính cho hay, Huyết áp cao – Các chứng liên đới (Chuyên khoa châm cứu) là công trình có phạm vi nghiên cứu liên quan đến hầu hết các bệnh mà phương pháp châm cứu có khả năng trị liệu.

Từ những kết quả nghiên cứu dưới góc độ khoa học và chăm sóc sức khỏe cộng đồng, Hiệp hội Y học dân tộc Nga đã phong học hàm Giáo sư Y học dân tộc cho ông.

Bên cạnh đó, Viện Hàn lâm Khoa học Tự nhiên châu Âu phối hợp với Ủy ban Phong tặng của Liên Hợp Quốc đã trao Huân chương Nicolai-Piregov vì những đóng góp đối với nền y học thế giới, đồng thời phong học hàm Viện sĩ của Viện Hàn lâm Khoa học Tự nhiên châu Âu. Cuối năm 2014, ông tiếp tục được trao Huân chương Quốc tế Nghề nghiệp và Cuộc sống nhằm ghi nhận những đóng góp trong lĩnh vực bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Nhà bác học có bản lĩnh và tài năng xuất chúng

GS Ngô Xuân Bính sinh năm 1957 tại TP Vinh (Nghệ An). Sau khi học hết THCS tại Vinh, ông theo học lớp chuyên Toán bậc THPT rồi ra Hà Nội thi vào Trường Đại học Sư phạm Nhạc họa và Đại học Mỹ thuật. Tốt nghiệp đại học, ông được giữ lại làm giảng viên Trường Đại học Sư phạm Nhạc họa, công tác từ năm 1980 đến năm 1990.

Ít ai biết rằng, song hành với niềm đam mê nghệ thuật là một hành trình âm thầm theo đuổi võ học và y học từ rất sớm. Theo GS Ngô Xuân Bính, truyền thống gia đình, đặc biệt từ dòng họ Ngô và Trần ở Nghệ An - Thanh Hóa, đã đưa ông đến với võ thuật từ năm 15-16 tuổi. Nhận thấy năng khiếu của người học trò trẻ, nhiều bậc tiền bối trong dòng họ đã truyền dạy gần như toàn bộ các môn công.

Cũng trong những năm học chuyên Toán, ông bắt đầu tiếp cận những kiến thức đầu tiên về y học phương Đông. Một kỷ niệm mà ông luôn ghi nhớ là khi mới 16 tuổi đã phải trực tiếp đỡ đẻ cho bà chủ nhà nơi mình sơ tán. Một năm sau, theo sự động viên của các thầy, ông bắt đầu hướng dẫn võ thuật, y thuật cho bạn bè cùng trang lứa. Những trải nghiệm ấy trở thành nền tảng để ông tích lũy tư liệu cho các công trình nghiên cứu và giảng dạy sau này.

Năm 1990, GS Ngô Xuân Bính sang các nước thuộc Liên Xô cũ làm chuyên gia về võ thuật và y tế. Từ đó đến nay, ông làm việc tại Liên bang Nga, đồng thời duy trì hoạt động đào tạo võ thuật cho hệ thống võ đường môn phái Nhất Nam tại Việt Nam.

Trong thời gian công tác tại Nga, tên tuổi của ông được nhiều người biết đến khi tham gia chăm sóc sức khỏe cho Tổng thống Nga Boris Yeltsin trong giai đoạn ông đang lâm bệnh nặng. Theo GS Ngô Xuân Bính, sau khi phác đồ điều trị của các chuyên gia trước đó không đạt kết quả như mong muốn, ông được trao cơ hội áp dụng hướng điều trị của mình.

Quá trình điều trị diễn ra dưới sự giám sát chặt chẽ của hội đồng y khoa và hệ thống theo dõi nghiêm ngặt. Khi sức khỏe của Tổng thống dần ổn định, ông coi đó không phải thành công của riêng mình mà là kết quả từ những giá trị của y học cổ truyền và văn hóa Việt Nam.

Bên cạnh những đóng góp trong lĩnh vực khoa học, GS-KLG Ngô Xuân Bính còn được biết đến với nhiều vai trò khác. Ông là Võ sư Chưởng môn phái Nhất Nam, Chủ tịch Liên đoàn Võ thuật Nhất Nam tại Liên bang Nga, đồng thời là họa sĩ và Viện sĩ Danh dự của Viện Hàn lâm Nghệ thuật Nga.

Tại lễ đón GS Ngô Xuân Bính trở về nước sau khi ông được Viện Hàn lâm Khoa học Tự nhiên châu Âu phong học hàm Viện sĩ, GS.TS Phạm Đức Dương, Chủ tịch Hội Khoa học Đông Nam Á - Việt Nam, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa Phương Đông đánh giá, ông là một trong những gương mặt tiêu biểu cho sự giao thoa giữa học thuật phương Đông và phương Tây.

Theo GS.TS Phạm Đức Dương, Ngô Xuân Bính đã lựa chọn nước Nga làm nơi kiểm nghiệm các lý thuyết và phương pháp thực hành của mình, qua đó tạo dựng được uy tín trong giới khoa học và y học, góp phần quảng bá giá trị tri thức Việt Nam ra thế giới. Đây là một hiện tượng hiếm có của quá trình hội nhập Đông - Tây trong thế kỷ XXI.

"Là một nhà khoa học, tôi cảm nhận rất sâu sắc và tự hào về Giáo sư - Viện sĩ Ngô Xuân Bính, một nhà bác học Việt Nam có bản lĩnh và tài năng xuất chúng, nổi lên như một biểu tượng văn hóa được người Nga và các nước phương Tây tôn vinh”, GS.TS Phạm Đức Dương bày tỏ.