Theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, giai đoạn 2026-2045, Hà Nội sẽ di dời hơn 860.000 người dân nội đô để thực hiện tái cấu trúc đô thị, giải quyết điểm nghẽn. Tuy nhiên, nếu triển khai cần tính toán kỹ, bởi có nhiều vấn đề phải giải quyết như việc làm, giáo dục, y tế và các vấn đề dân sinh khác.

Tại kỳ họp thứ 31, HĐND TP Hà Nội đã thông qua Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm. Theo quy hoạch, thành phố sẽ triển khai nhiều biện pháp nhằm giải quyết các tồn tại, điểm nghẽn của Thủ đô.

Giải quyết tận gốc các điểm nghẽn hạ tầng

Theo UBND TP. Hà Nội, để giải quyết bài toán phát triển mà không phá vỡ cấu trúc di sản hay lấn chiếm không gian mặt nước, không gian xanh, quy hoạch cần chuyển sang khai thác "tài nguyên không gian" theo chiều thẳng đứng (đa tầng).

Bên cạnh đó, thành phố sẽ thực hiện tái cấu trúc đô thị nhằm tạo ra một cuộc cách mạng về kiến trúc cảnh quan đô thị, cách mạng về nhà ở, cách mạng về di sản, bảo tồn. Từ đó, tạo ra một cấu trúc quy hoạch mới, giải quyết tận gốc các điểm nghẽn hạ tầng, hướng tới một đô thị phát triển, xanh, thông minh và bền vững.

Tái cấu trúc đô thị sẽ được thực hiện trong phạm vi từ vành đai 3 trở vào, trong đó ưu tiên thực hiện đối với khu vực trong vành đai 1, vành đai 2.

Quá trình thực hiện tái cấu trúc sẽ kết hợp bảo tồn, tôn tạo đối với các khu vực, công trình có giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc đặc trưng, gồm: Khu vực trung tâm Chính trị - Hành chính Ba Đình (khoảng 134,5 ha); khu vực Hồ Gươm và phụ cận; Khu phố cổ (khu vực 36 phố phường); khu phố cũ (khu vực kiến trúc Pháp có giá trị); Khu vực hồ Tây và vùng phụ cận; Khu vực hai bên sông Hồng và các khu vực, công trình đặc thù khác.

Trong các giải pháp triển khai, thành phố cho rằng, tái cấu trúc đô thị cần dựa trên nền tảng quy hoạch, đầu tư xây dựng đồng bộ hệ thống hạ tầng khung hiện đại.

Về tái cấu trúc hạ tầng, sẽ triển khai giao thông đa tầng, phát triển giao thông công cộng (TOD), đầu tư hạ tầng ngầm kết hợp bể chứa nước lớn nhằm chống ngập úng.

Về tái cấu trúc sử dụng đất và không gian, cảnh quan: Quỹ đất trung tâm sau khi tái thiết được ưu tiên để xây dựng các công trình thương mại, dịch vụ có giá trị như trung tâm tài chính, khu văn phòng cao cấp; thực hiện mô hình "Nén - Xanh", tức phát triển công trình theo chiều thẳng đứng để giải phóng diện tích mặt đất. Quỹ đất dôi dư từ việc giảm mật độ xây dựng được ưu tiên mở rộng không gian công viên, cây xanh, mặt nước và các tiện ích công cộng.

Những khu vực dân cư sẽ phải di dời

Trong giải pháp quy hoạch, thành phố Hà Nội sẽ thực hiện tái cấu trúc dân cư, giãn dân để giảm tải áp lực cho nội đô. Theo lộ trình, giai đoạn 2026 - 2035, Hà Nội sẽ di dời 200.000 người ở sông Hồng; 200.000 người ở hồ Tây và phụ cận; 42.000 người ở một số tuyến phố trong phạm vi Vành đai 3.

Giai đoạn 2036 - 2045, Hà Nội di dời 26.730 người ở khu phố cổ, 23.000 người ở khu phố cũ, 370.000 người ở các khu vực còn lại trong Vành đai 3 để tái cấu trúc đô thị. Như vậy, trong giai đoạn 2026 - 2045, thành phố đề xuất di dời hơn 860.000 để phục vụ quá trình tái cấu trúc đô thị.

Đối với Khu vực trung tâm Chính trị - Hành chính Ba Đình; Khu vực Hồ Gươm và phụ cận: Quản lý kiến trúc cảnh quan đô thị và bảo tồn và phục dựng các giá trị của các công trình kiến trúc và các trục không gian đô thị có giá trị như khu vực Hoàng Thành Thăng Long, trục văn hóa biểu diễn Tràng Tiền - Nhà hát Lớn. Thành phố sẽ mở rộng các quảng trường, bổ sung vườn hoa cây xanh mặt nước đồng thời tái thiết, xây dựng một số công trình cơ quan, công cộng, dịch vụ đô thị nhằm hình thành trung tâm chính trị - kinh tế - tài chính - thương mại của Thủ đô.

Đối với Khu phố Cổ: Bảo tồn, phục dựng giá trị kiến trúc và giá trị văn hóa, truyền thống, xây dựng khu vực phố cổ như một biểu tượng du lịch cộng đồng mới của Hà Nội; Khai thác nền kinh tế vỉa hè, nền kinh tế đêm, phát triển văn hóa ẩm thực của Hà Nội; Tạo dựng các không gian đi bộ, không gian sáng tạo.

Đối với Khu phố Cũ: Bảo tồn hình thái không gian và kiến trúc đô thị đặc trưng thời kỳ Pháp thuộc; Bảo tồn, cải tạo, các công trình giá trị kiến trúc có giá trị kết hợp tái thiết các công trình xây dựng mới đảm bảo hài hòa với không gian và kiến trúc khu vực.

Đối với Khu vực Hồ Tây và vùng phụ cận, trục cảnh quan Sông Hồng: Đề xuất bảo tồn các công trình, khu vực giá trị về văn hóa - lịch sử, tái cấu trúc toàn diện đối với khu vực dân cư hiện hữu.

Với vấn đề văn minh trật tự đô thị, phát triển đô thị, Hà Nội sẽ thực hiện tái cấu trúc mô hình phát triển Thủ đô theo hướng đô thị đa cực – đa trung tâm, gắn với cấu trúc đô thị đa tầng – đa lớp nhằm phân bố hợp lý dân cư, không gian sản xuất, dịch vụ và hạ tầng, giảm áp lực cho khu vực đô thị lõi.

Đối với các khu vực còn lại: Tái cấu trúc đô thị toàn diện, thực hiện giải tỏa quy mô lớn (theo đơn vị ô phố để quy hoạch lại hệ thống hạ tầng và không gian); bảo tồn các công trình di tích lịch sử, kiến trúc đô thị và phát triển các trung tâm mới.

Trao đổi với phóng viên Tiền Phong, Kiến trúc sư Trần Huy Ánh (Ủy viên thường vụ Hội Kiến trúc sư Hà Nội) cho rằng, chủ trương giãn dân nội đô không phải là vấn đề mới mà Hà Nội đã đặt ra từ lâu. Chủ trương này là phù hợp, giúp mở rộng không gian đô thị, giảm áp lực cho vùng lõi. Tuy nhiên, khi thực hiện di dân nội đô với số lượng lớn thì cần phải tính toán kỹ. Trong đó, nhiều vấn đề đặt ra cần giải quyết là việc làm, giáo dục, y tế và các vấn đề dân sinh khác...

Ông Ánh cho rằng, việc giãn dân nội đô vẫn chỉ là định hướng. Thành phố cần thảo luận, có lộ trình, khu vực cụ thể và sớm thông tin để người dân được biết.