Ở những miền quê Việt Nam, không hiếm những loại cây mọc dại ven bờ bụi, leo bờ rào tưởng chừng vô dụng nhưng lại trở thành nguồn thực phẩm quý, góp phần làm nên nét độc đáo trong ẩm thực làng quê. Lá vông vang là một trong số đó, đây là một loại rau dại gắn bó với ký ức của nhiều thế hệ, vị chua thanh hấp dẫn.

Lá vông vang có vị chua thanh, có thể kết hợp với nhiều món ăn độc đáo

Nghe tên vông vang có lẽ nhiều người thấy lạ lẫm. Nhưng với những ai từng một lần thưởng thức canh chua lá vông vang hay nồi cá kho có thêm vị chua dịu từ loại lá này, chắc chắn khó lòng quên được. Vị chua thanh nhẹ nhàng, xen lẫn chút bùi bùi khi nhai kỹ, khiến món ăn trở nên đậm đà, hấp dẫn.

Ở một số khu chợ dân sinh ở Hà Nội, thỉnh thoảng người ta vẫn bắt gặp cảnh vài mớ lá vông vang được mang từ quê ra bán. Giá của loại rau dại này dao động từ 30.000–40.000 đồng/kg, và thường “cháy hàng” rất nhanh vì hiếm khi có.

Cây vông vang thường mọc hoang ở ven triền đồi, gần hồ đập, suối nhỏ, phổ biến hơn cả ở vùng Tây Bắc. Ở đồng bằng, loài cây này không còn nhiều, chủ yếu còn sót lại dọc hàng rào hay bụi rậm. Cây thuộc dạng thân bụi nhỏ, sống nhiều năm, chiều cao trung bình chỉ khoảng một mét. Thân cây nửa gốc có màu nâu đỏ, phần trên lại xanh nhạt, phủ lớp lông mịn. Lá vông vang đặc trưng bởi hình chia ba thùy, mép có răng cưa, mặt lá phủ lông tơ màu bạc trắng. Khi hái về, người dân thường vò sơ để lớp lông mềm và rụng bớt, tránh cảm giác rát lưỡi khi ăn. Vào mùa nở hoa, cây vông vang rực rỡ với những bông hoa vàng lớn, tạo điểm nhấn nổi bật trên nền xanh.

"Mình nhớ mãi nồi canh cá lóc nấu lá vông vang của bà nội, ăn kèm quả cà pháo giòn tan. Vị chua thanh từ bát canh rau vông vang chan cơm trắng trong những ngày hè oi ả đến giờ có muốn cũng khó có được. Giờ đây, mỗi lần về quê mình thường nhờ mẹ tìm hái lá vông vang về nấu canh cá nhưng cây này bây giờ hiếm, không phải lúc nào cũng dễ dàng tìm được", bạn Phương Thanh (ở Nghệ An) kể.

Không chỉ là thực phẩm, vông vang còn được coi là vị thuốc quý trong y học cổ truyền. Lá có tính mát, vị nhạt, hơi nhớt, có tác dụng nhuận tràng, lợi tiểu, tiêu độc, sát trùng. Người dân ở một số vùng còn tin rằng, vông vang có tác dụng “giải độc” và “giải rượu” hiệu quả khi dùng đúng cách.

Hiện, một số chị em ở thành phố còn trồng cây vông vang ngay trong vườn nhà, thậm chí trên ban công hoặc trong các chậu cảnh lớn. Việc trồng loại cây này không chỉ để tận dụng nguồn rau sạch phục vụ bữa ăn hàng ngày, mà còn góp phần tạo không gian xanh mát, gần gũi với thiên nhiên.

"Cây này vốn là cây dại nên rất dễ trồng, cứ dâm vài bụi vào thùng xốp rồi tưới nước hằng ngày là cây leo lên xanh tốt quanh năm. Vào mùa mưa là thời điểm cây đâm chồi nhiều nhất. Mình thích vị chua thanh, bùi bùi của vông vang nên trồng sẵn ở ban công để nấu canh cá, nấu canh chua, nấu với thịt bò..., món nào cũng ngon và đưa cơm", chị Ngọc (ở Hà Đông, Hà Nội) chia sẻ.