Lễ cúng ông Công ông Táo vào ngày 23 tháng Chạp là phong tục lâu đời, mang ý nghĩa tiễn các vị thần bếp về trời, cầu mong một năm mới bình an, đủ đầy. Tuy nhiên, không phải ai cũng thực hiện đúng nghi lễ.
Nhiều sai sót tưởng chừng nhỏ nhặt lại có thể làm giảm sự trang nghiêm, thậm chí bị xem là phạm kỵ trong quan niệm dân gian.
Dưới đây là những điều kiêng kỵ ngày ông Công ông Táo:
Theo quan niệm truyền thống, Táo quân sẽ lên chầu trời vào giờ Ngọ (khoảng 11–13h) ngày 23 tháng Chạp. Việc cúng quá muộn đặc biệt là sau buổi trưa được cho là “lỡ chuyến” làm giảm ý nghĩa tiễn Táo quân về trời.
Nhiều gia đình hiện đại có thể linh hoạt cúng sớm từ tối 22 hoặc sáng sớm 23 tháng Chạp nhưng vẫn nên hoàn tất trước buổi trưa để giữ trọn ý nghĩa tâm linh.
Đặt mâm cúng sai vị trí
Một lỗi khá phổ biến là đặt mâm cúng ông Công ông Táo trực tiếp dưới bếp nấu hoặc ở nơi ẩm thấp, lộn xộn.
Theo phong tục, lễ cúng nên được đặt trên bàn thờ gia tiên hoặc bàn thờ thần linh; trường hợp nhà không có bàn thờ riêng thì có thể bày mâm ở bàn sạch, cao ráo, trang trọng. Không gian cúng cần gọn gàng, yên tĩnh để thể hiện sự tôn kính đối với các vị thần.
Sắm lễ quá phô trương, lãng phí
Nhiều người cho rằng mâm cúng càng lớn càng nhiều món thì càng “được lộc”. Tuy nhiên, trong quan niệm dân gian, Táo quân chứng giám ở tấm lòng chứ không ở mâm cao cỗ đầy.
Việc bày biện quá nhiều vàng mã, lễ mặn cầu kỳ không chỉ gây tốn kém mà còn đi ngược với tinh thần tiết kiệm, giản dị – một nét đẹp trong văn hóa truyền thống Việt Nam.
Thả cá chép không đúng cách
Cá chép là phương tiện để Táo quân về trời, vì vậy việc phóng sinh cần được thực hiện cẩn trọng:
- Không ném cá từ trên cao xuống ao, hồ, sông.
- Không thả cá kèm túi nilon, hộp nhựa.
- Tránh thả ở nơi nước ô nhiễm hoặc cạn kiệt.
Những hành động thiếu ý thức này không chỉ làm mất đi ý nghĩa nhân văn của tục phóng sinh mà còn gây hại cho môi trường.
Khấn qua loa, thiếu thành tâm
Văn khấn ông Công ông Táo là phần quan trọng của nghi lễ. Việc đọc quá nhanh, cười đùa trong lúc cúng hoặc vừa khấn vừa làm việc khác bị xem là thiếu tôn nghiêm. Các chuyên gia văn hóa cho rằng, gia chủ không cần thuộc lòng từng câu chữ, nhưng cần giữ thái độ nghiêm túc, tập trung và thành kính khi hành lễ.
Dọn bàn thờ, tỉa chân nhang sau khi cúng
Nhiều gia đình có thói quen đợi cúng xong mới lau dọn bàn thờ, tỉa chân nhang. Tuy nhiên, theo quan niệm dân gian, việc này nên làm trước lễ cúng ông Công ông Táo để thể hiện sự chuẩn bị chu đáo, sạch sẽ, tránh động chạm bát hương khi các vị thần đã “ngự lễ”.
Tranh cãi, nói điều xui rủi trong ngày cúng
Ngày 23 tháng Chạp được xem là thời điểm chuyển giao tâm linh quan trọng. Việc to tiếng, cãi vã, nói những lời tiêu cực, xui rủi trong lúc làm lễ được cho là không may mắn, ảnh hưởng đến vận khí gia đình trong năm mới.
Trong nhịp sống hiện đại, nghi lễ cúng ông Công ông Táo có thể được giản lược về hình thức, nhưng tinh thần cốt lõi vẫn là lòng thành và sự trân trọng truyền thống. Tránh những điều kiêng kỵ cơ bản không chỉ giúp buổi lễ diễn ra suôn sẻ, trang nghiêm mà còn góp phần gìn giữ nét đẹp văn hóa đã được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Cúng đúng – đủ – giản dị – thành tâm, đó chính là cách tốt nhất để tiễn Táo quân về trời và đón một năm mới an lành.
