Đức Kiều Đàm Di tên đầy đủ theo Pàli ngữ Mahàpajàpati – Gotami. Hán ngữphiên âm Ma Ha Ba Xà Ba Đề, nghĩa là Đại Ái Đạo, sinh trưởng tạiDevadaha, nước Câu Ly - một nước nhỏ đối diện với Ca Tỳ La Vệ, con củavua Thiện Giác. Sau khi hạ sanh thái tử Tất Đạt Đa được bảy ngày, Hoànghậu Ma Da viên tịch, Kiều Đàm Di trở thành Di Mẫu, trực tiếp chăm sóc vànuôi dưỡng Thái tử khôn lớn.
 |
| Di Mẫu Kiều Đàm Di nuôi dưỡng Thái tử Tất Đạt Đa |
Đếntuổi trưởng thành, Thái tử xuất gia và thành Phật. Sau khi thành đạokhoảng ba năm, lần đầu tiên đức Thế Tôn quyết định trở về hoằng pháp tạicố hương, đồng thời thăm viếng phụ thân và hoàng tộc.
Tronglần này, Di Mẫu được Thế Tôn giáo hóa, sau khi nghe thuyết pháp, đãchứng đắc Sơ quả Tu đà hoàn. Lần thứ hai, năm năm sau ngày thành đạo,Thế Tôn trở về Ca Tỳ La Vệ để độ cho vua cha đang hấp hối. An táng vuacha xong, Thế Tôn ở lại quê nhà một thời gian ngắn rồi tiếp bước duphương hóa độ.
Chính trongthời điểm này, tại vườn Ni câu Luật, Di Mẫu đã xin phép Phật được thếphát xuất gia làm Sa Môn. Qua ba lần thưa thỉnh nhưng Thế Tôn không chấpnhận. Sau đó, Thế Tôn cùng Tăng chúng rời Ca Tỳ La vệ tiếp tục bộ hànhđến Tỳ Xá Ly.
Liền đó, Di Mẫuquyết tâm rời bỏ cung son điện ngọc, ngôi cao mẫu nghi thiên hạ, cùngvới năm trăm Thích nữ Hoàng tộc tự xuống tóc, đắp áo cà sa, đầu trầnchân đất, băng rừng lội suối theo chân Phật bộ hành đến Tỳ xá Ly.
TạiĐại Lâm, ở những ngôi nhà có nóc nhọn, nơi Thế Tôn đang trú ngụ, Di Mẫuvà các Thích nữ đi đến, chân sưng vù, tiều tụy, hốc hác, mình mẩy lấmlem bụi đất, nước mắt đầy mặt, sầu muộn khóc than, đứng ngoài cửa chính.
Tôngiả A Nan khởi đại bi tâm đã ba phen khẩn cầu đức Phật và cuối cùngPhật bằng lòng cho người nữ xuất gia với điều kiện bắt buộc phải thọ trìBát kỉnh pháp (tám pháp mà Phật dạy chư Ni phải cung kính tôn trọng chưTăng - PV) đến suốt đời.
Từđây, giáo đoàn Tỳ kheo Ni được thành lập, Di Mẫu đứng đầu, tuân theo sựlãnh đạo của Thế Tôn cùng với sự trợ duyên của chư Tăng. Sau khi đượcxuất gia, Di Mẫu đến yết kiến Phật, nghe Phật thuyết pháp rồi tinh cầntu tập chứng đắc quả vị A la hán với trí tuệ trực giác và phân tích.
Nhờvào đức Kiều Đàm Di, Ni đoàn phát triển nhanh chóng và thực sự lớnmạnh. Nhiều Tỳ kheo Ni chứng đắc quả vị A la hán, có uy tín trong quầnchúng, được cư sĩ và dân chúng ca ngợi, ngưỡng mộ.
Khinghe tin Đức Thế Tôn ba tháng nữa sẽ nhập Niết bàn, đức Kiều Đàm Dicùng 500 Tỳ kheo Ni đã vội vàng đến đảnh lễ Phật, xin phép được nhậpdiệt trước Ngài. Bấy giờ, tại Cao Đài Lan Nhã, đức Kiều Đàm Di và 500 vịThánh Ni đã bay lên hư không hiện đủ các tướng thần biến rồi trở vềhương thất và nhập vô dư Niết bàn.
Đíchthân Thế Tôn một tay đưa nhục thân Di mẫu đến chỗ hỏa thiêu, lấy gỗchiên đàn chất lên trên thân tôn giả, chủ trì lễ trà tỳ. Đại tướng GiaThâu Đề đã thâu lấy xá lợi của chư vị Thánh Ni, phân bố để xây thápphụng thờ.
 |
| Lễ tưởng niệm đức Kiều Đàm Di tại Diên Khánh Tự (TP.HCM) |
| Tại Việt Nam, ngay từ thời Ni Bộ Bắc Tông thành lập, Sư trưởng Như Thanh cùng quý Ni trưởng, Ni sư đã họp bàn để chọn một ngày trong năm có ý nghĩa để tưởng niệm đức Kiều Đàm Di. Rất nhiều bậc tri thức Ni thời bấy giờ đã tra cứu Kinh, Luật, Luận để tìm kiếm tư liệu nói về ngày Đức Kiều Đàm Di viên tịch. Thế nhưng họ không tìm thấy một tư liệu nào đề cập vấn đề thời gian Ngài nhập Niết bàn. Về sau, quý Ni trưởng, Ni sư nhất trí chọn mồng 8 tháng 2 là ngày Phật xuất gia để làm lễ tưởng niệm Đức Kiều Đàm Di. Chư Tôn Đức Ni cũng đã dựa vào các tư liệu có được để phác thảo hình ảnh và tạc tượng của Tổ sư, tôn trí tại chùa Từ Nghiêm (TP.HCM) vốn là trụ sở của Ni Bộ Bắc Tông thời ấy. Hình ảnh của Đức Kiều Đàm Di lan rộng khắp nơi từ đó. Hàng năm đến ngày mồng 8 tháng 2, chư Ni khắp nơi đồng quy tụ về chùa Từ Nghiêm, để làm lễ tưởng niệm Tổ sư. Nhân dịp này, chư vị trưởng lão ni đã sách tấn, động viên các thế hệ ni trẻ tiếp nối sự nghiệp tu hành và hoằng dương Chánh pháp. Tưởng niệm Đức Tổ Sư Ni Kiều Đàm Di là trách nhiệm chung của chư ni và ngày 8 tháng 2 âm lịch hàng năm giờ đây đã trở thành ngày truyền thống của Ni giới trong toàn quốc. |
(*): Bài viết có sử dụng tài liệu trong Tăng Chi Bộ III, phẩm Gotami; Trung A Hàm II, Kinh Tăng Nhất A Hàm, Kinh Cù Đàm Di…
TIN LIÊN QUAN
ĐANG ĐỌC NHIỀU
