Giải thưởng Kovalevskaia là Giải thưởng cao quý mang tên nhà nữ toán học Nga lỗi lạc thế kỷ XIX - Sophia Kovalevskaia. Qua 41 năm hoạt động (từ 1985 đến 2026), đã có 23 tập thể, 58 nhà khoa học nữ được nhận giải thưởng với rất nhiều thành tích xuất sắc nổi bật, cống hiến nhiều sáng kiến có tính khoa học và thực tiễn cao. Đây là minh chứng sống động cho sự nỗ lực học tập, nghiên cứu bền bỉ, không ngừng nghỉ của phụ nữ Việt Nam.

Từ năm 2022 đến 2026, Lễ trao Giải thưởng Kovalevskaia được tổ chức trang trọng trong khuôn khổ chương trình gặp mặt của lãnh đạo Chính phủ với phụ nữ điển hình trên các lĩnh vực nhân Ngày Quốc tế phụ nữ 8/3. Sự kiện không chỉ thể hiện sự quan tâm, ghi nhận và đánh giá cao của Đảng, Nhà nước đối với những đóng góp quan trọng của phụ nữ Việt Nam, đặc biệt là đội ngũ nữ lãnh đạo, quản lý và các nhà khoa học nữ mà còn khẳng định mạnh mẽ chủ trương thúc đẩy bình đẳng giới, phát huy nguồn nhân lực nữ chất lượng cao trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Thủ tướng Phạm Minh Chính đã trao giải thưởng Kovalevskaia năm 2025 cho 1 tập thể và 1 cá nhân. Trong đó, Tập thể các nhà khoa học nữ với cụm công trình "Ứng dụng xúc tác sinh học nâng cao giá trị nông sản Việt" thuộc Khoa Kỹ thuật Thực phẩm, Trường Hóa và Khoa học sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội được vinh danh. Cá nhân được vinh danh là GS.TS Trần Thị Việt Nga, Viện trưởng Viện Công nghệ cao Việt Nhật, Giảng viên cao cấp Khoa Kỹ thuật Môi trường, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, với định hướng nghiên cứu gắn với thực tiễn của Việt Nam về bảo vệ môi trường, an ninh năng lượng và thích ứng biến đổi khí hậu.

Nhận giải thưởng danh giá, các nhà khoa học nữ bày tỏ niềm vinh dự, tự hào và cảm ơn sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, trực tiếp là các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước đối với nền khoa học nước nhà, đặc biệt là các nhà lãnh đạo, quản lý, nhà khoa học nữ. Các nhà khoa học nữ cho rằng, Giải thưởng là một sự động viên lớn đối với những nhà nữ khoa học trong việc nghiên cứu khoa học và áp dụng vào thực tiễn. Sau khi nhận được giải thưởng các nhà khoa học nữ càng thấy trách nhiệm của mình lớn hơn trong việc tiếp tục theo đuổi lĩnh vực nghiên cứu, để mang những kiến thức, kết quả nghiên cứu để đưa vào thực tế, góp phần phát triển đất nước.

Phát biểu tại buổi lễ, nhân kỷ niệm 116 năm Ngày Quốc tế phụ nữ 8/3, Thủ tướng Phạm Minh Chính gửi tới các Mẹ Việt Nam Anh hùng, toàn thể phụ nữ, trẻ em gái Việt Nam; các nữ lãnh đạo, quản lý, nhà khoa học lời thăm hỏi ân cần và lời chúc tốt đẹp nhất.

Thủ tướng nhấn mạnh, lịch sử Việt Nam là bản trường ca vĩ đại về lòng yêu nước và ý chí tự lực, tự cường, trong đó những cống hiến và hy sinh, sự nhân hậu và kiên cường của người phụ nữ Việt Nam. Tiếp nối mạch nguồn ấy, thế hệ phụ nữ hôm nay tiếp tục đoàn kết vươn lên, vượt qua mọi nghịch cảnh, định kiến, lao động sáng tạo, không ngừng dấn thân cống hiến cho sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.

Thủ tướng khẳng định, dù trong bất kỳ hoàn cảnh, cương vị nào, phụ nữ Việt Nam luôn là hiện thân của những giá trị tốt đẹp nhất; là những người ngày ngày nỗ lực “thêu hoa, dệt gấm” làm nên những kỳ tích mới tô điểm cho bức tranh non sông; đóng góp thêm những viên gạch “hồng” xây dựng nước Việt Nam phát triển giàu mạnh”. Chăm lo cho phụ nữ không chỉ là nhiệm vụ chính trị, mà còn là sự khẳng định sâu sắc: Phụ nữ là người “gieo hạt giống nhân cách”, “ươm mầm khát vọng”, “nuôi dưỡng tâm hồn”, “phát triển tri thức” và “hiện thực hóa giấc mơ” của mỗi con người.

“Phụ nữ không chỉ là người giữ lửa hạnh phúc gia đình, mà còn là người nắm giữ “chìa khóa” mở khóa vận mệnh phát triển của quốc gia, định hình tương lai của dân tộc và bảo đảm sự ổn định, bền vững của nhân loại”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Bày tỏ vui mừng gặp nữ lãnh đạo, quản lý, trí thức tiêu biểu và nhà khoa học nữ đã nhận giải thưởng Kovalevskaia - những người đại diện cho thế hệ phụ nữ Việt Nam thời đại mới tài năng và bản lĩnh, tâm huyết và tận tụy vì sự nghiệp chung của Đảng, của đất nước, của dân tộc và đặc biệt là khoa học công nghệ, Thủ tướng trân trọng cảm ơn toàn thể Phụ nữ Việt Nam - những người ngày đêm không quản ngại khó khăn, luôn hết lòng, hết sức vì gia đình, cộng đồng, xã hội, quê hương, đất nước.

Khẳng định trong tiến trình phát triển và trung tâm của sự chuyển đổi, phụ nữ Việt Nam chính là nguồn lực nội sinh mạnh mẽ, là chủ thể tích cực tham gia dẫn dắt và làm chủ những vận hội mới, Thủ tướng đề nghị tiếp tục quan tâm xây dựng thể chế, chính sách phát triển nguồn cán bộ nữ lãnh đạo, quản lý các cấp; khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi để phụ nữ chủ động sáng tạo tham gia nghiên cứu khoa học và đóng góp sâu hơn vào các mục tiêu chiến lược phát triển đất nước, nhất là về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Thủ tướng đề nghị Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam nghiên cứu tổ chức thêm các giải thưởng tôn vinh các nhà khoa học nữ, trẻ tuổi không chỉ trong lĩnh vực khoa học tự nhiên mà còn cả khoa học xã hội và nhân văn.

Cho rằng, ngoài giải thưởng Kovalevskaia tổ chức vào Ngày Quốc tế phụ nữ 8/3, còn một ngày phụ nữ nữa là 20/10, ngày truyền thống của phụ nữ Việt Nam nhưng chưa có giải thưởng nào góp phần tôn vinh ngày này, Thủ tướng Chính phủ đề xuất tổ chức giải thưởng “Phụ nữ tài năng, sáng tạo và cống hiến”, qua đó phản ánh được bản chất anh hùng, văn hóa cốt lõi của người phụ nữ và giải thưởng mang tên Nguyễn Thị Thập hằng năm được trao vào dịp 20/10 để tôn vinh những nỗ lực và sự cống hiến của phụ nữ Việt Nam.

Dịp này, Thủ tướng mong muốn Phụ nữ Việt Nam hãy phát huy hơn nữa sứ mệnh quan trọng của mình trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội; nỗ lực xây dựng và kiến tạo giá trị và bản sắc người phụ nữ Việt Nam thời đại mới theo phương châm: Giữ lửa truyền thống - Dẫn dắt sáng tạo - Làm chủ tri thức - Vượt qua chính mình - Tự tin hội nhập - Lan tỏa nhân ái - Kiến tạo tương lai.