Năm 2026, hoạt động đấu thầu tại Trung tâm Dịch vụ tổng hợp (TTDVTH) xã Tân Hưng (TP Đồng Nai) ghi nhận chuỗi kết quả lựa chọn nhà thầu đầy ấn tượng của Công ty TNHH Một thành viên Thái Sơn (MST: 3800405177). Theo dữ liệu bóc tách từ các quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu, trong khoảng thời gian chưa đầy 3 tháng nhà thầu này đã liên tiếp được xướng tên trúng 4 gói thầu xây lắp giao thông và hạ tầng trên địa bàn xã Tân Hưng.
Cụ thể, ngày 02/06/2026, bà Nguyễn Thị Ngọc Lan - Giám đốc Trung tâm DVTH xã Tân Hưng đã ký phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho hai gói thầu quan trọng. Tại gói thầu xây dựng đường từ ĐT 757 đi ấp 4, xã Tân Hưng (đoạn qua nhà máy nước An Khương) (mã số TBMT: IB2600217342), Liên danh Công ty Thái Sơn là nhà thầu duy nhất nộp hồ sơ tham dự và trúng thầu với giá 9.248.885.000 đồng, trong khi giá gói thầu là 9.389.733.218 đồng, tương đương 1,5%.
Cùng ngày 02/06/2026, tại gói thầu Nâng cấp đường và hệ thống thoát nước khu trung tâm ấp 3, xã Tân Hưng (xã An Khương cũ) (mã số TBMT: IB2600217431), Công ty Thái Sơn là nhà thầu duy nhất tham gia dự thầu và tiếp tục trúng thầu với giá 3.335.453.000 đồng so với giá gói thầu 3.386.247.111 đồng, tương ứng tỷ lệ 1,5%.
Đến ngày 08/06/2026, tại Quyết định số 49/QĐ-TTDVTH, bà Nguyễn Thị Ngọc Lan - Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Tân Hưng tiếp tục ký phê duyệt cho Liên danh Công ty Thái Sơn là nhà thầu duy nhất tham gia dự thầu và trúng gói thầu Xây dựng thuộc dự án Đường vành đai ấp Sóc Ruộng đi ấp Địa hạt - Sóc Dầm (giai đoạn 1) với giá 14.299.313.000 đồng. Đáng chú ý, so với giá dự toán 14.517.069.829 đồng, gói thầu có giá trị lớn này cũng tương ứng 1,5%.
Chuỗi trúng thầu này được nối dài đến tháng 8/2026. Tại Quyết định số 98/QĐ-TTDVTH ngày 17/08/2026 do bà Nguyễn Thị Ngọc Lan - Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Tân Hưng ký, Công ty Thái Sơn đã vượt qua đối thủ là Công ty TNHH Xây dựng Hữu Nhu (nhà thầu bị loại do xếp hạng 2) để trúng gói thầu Xây lắp thuộc dự án Duy tu, sửa chữa hệ thống đường giao thông. Giá trúng thầu được phê duyệt là 5.460.696.191 đồng, so với giá dự toán 5.544.008.651 đồng, tỷ lệ tiết kiệm cho ngân sách nhà nước tại gói thầu này một lần nữa dừng lại ở con số 1,5% như đã nêu ở kỳ trước.
Theo nhận định của chuyên gia đấu thầu Đào Giang, việc cả 4 gói thầu có quy mô và thời điểm khác nhau nhưng đều đạt tỷ lệ tiết kiệm sát mức 1,5% là một dấu hiệu trùng lặp đáng chú ý. Đặc biệt, biên bản mở thầu của các gói thầu cho thấy 3/4 gói thầu đều rơi vào tình trạng chỉ có duy nhất một nhà thầu tham gia dự thầu và trúng thầu. Điều này đặt ra dấu hỏi lớn về tính cạnh tranh trong hoạt động đấu thầu và hiệu quả kinh tế. “Quán triệt tinh thần Chỉ thị số 12/CT-TTg, trách nhiệm của người đứng đầu phải gắn liền với kết quả thực hiện công tác đấu thầu, đặc biệt là việc khắc phục triệt để tình trạng xây dựng tiêu chí hồ sơ mời thầu không phù hợp với quy mô gói thầu. Đồng thời, chiếu theo hướng dẫn tại Công văn số 5557/BTC-QLĐT, các đơn vị cần triển khai đồng bộ giải pháp tiết kiệm, rà soát cắt giảm chi phí chưa cần thiết ngay từ khâu lập dự toán và đẩy mạnh thương thảo về giá.” - Chuyên gia Đào Giang trao đổi thêm.
Phân tích ở góc độ pháp lý đấu thầu, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) cho rằng, việc đảm bảo tính cạnh tranh thực chất và tối ưu hóa hiệu quả sử dụng vốn ngân sách là yêu cầu cốt lõi xuyên suốt trong hành lang pháp lý đấu thầu hiện nay. Theo quy định tại khoản 3 Điều 44 Luật Đấu thầu 2023 (đã được bổ sung bởi Luật 90/2025) và khoản 2 Điều 26 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, hồ sơ mời thầu tuyệt đối không được nêu các điều kiện nhằm hạn chế sự tham gia của nhà thầu hoặc tạo lợi thế cho một vài đơn vị cụ thể, gây ra sự cạnh tranh không bình đẳng. Do đó, khi một gói thầu có giá trị lớn nhưng chỉ có duy nhất một nhà thầu tham dự và trúng thầu với tỷ lệ tiết kiệm khiêm tốn, chủ đầu tư có trách nhiệm giải trình và rà soát kỹ lưỡng các tiêu chí về năng lực, kỹ thuật để loại bỏ các rào cản mang tính định hướng cho nhà thầu "thân hữu".
QUY ĐỊNH VỀ BẢO ĐẢM CẠNH TRANH TRONG ĐẤU THẦU
Điều 6 Luật Đấu thầu và Điều 4 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định về tính độc lập giữa các bên để tránh tình trạng "vừa đá bóng, vừa thổi còi". Cụ thể, nhà thầu dự thầu phải độc lập về pháp lý và độc lập về tài chính với: Chủ đầu tư, bên mời thầu; Nhà thầu tư vấn lập, thẩm định hồ sơ mời thầu; Nhà thầu tư vấn đánh giá hồ sơ dự thầu, thẩm định kết quả lựa chọn nhà thầu.
Định nghĩa "độc lập về tài chính" được cụ thể hóa là: Không cùng thuộc một cơ quan hoặc tổ chức trực tiếp quản lý đối với đơn vị sự nghiệp; Không có cổ phần hoặc vốn góp của nhau trên 30%; Không cùng có cổ phần hoặc vốn góp trên 20% của một tổ chức khác. Quy định này nhằm đảm bảo mọi nhà thầu khi tham gia vào thị trường đều có cơ hội ngang nhau, không có sự ưu ái ngầm giữa đơn vị quản lý và đơn vị thực thi.
Năm 2026, với việc sắp xếp lại đơn vị hành chính, các chủ đầu tư tại 34 tỉnh/thành phố và các xã phải thực hiện rà soát nghiêm ngặt danh sách cổ đông của các nhà thầu. Nếu phát hiện nhà thầu có mối quan hệ sở hữu chéo với đơn vị tư vấn lập hồ sơ mời thầu, hồ sơ dự thầu đó sẽ bị loại ngay lập tức. Đây là lá chắn pháp lý quan trọng để ngăn chặn các "sân sau" của những người có thẩm quyền trong việc thâu tóm các gói thầu địa phương, bảo vệ quyền lợi của các doanh nghiệp làm ăn chân chính.