Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, ngày 4/11, Quốc hội thảo luận ở Tổ về dự án Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú; Dự án Luật Thi hành án hình sự (sửa đổi); Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lý lịch tư pháp.
Qua thảo luận, nhiều ý kiến bày tỏ quan tâm đến dự thảo Luật Thi hành án hình sự (sửa đổi); đồng thời khẳng định sự cần thiết sửa đổi Luật này nhằm điều chỉnh mô hình tổ chức hệ thống thi hành án hình sự phù hợp với tổ chức bộ máy mới, đồng thời bổ sung các quy định bảo đảm quyền con người, quyền công dân, ứng dụng khoa học - công nghệ, dữ liệu sinh trắc học trong quản lý, thi hành án.
Tham gia thảo luận, đại biểu Tráng A Dương (đoàn tỉnh Tuyên Quang) đề cập đến quyền được lưu trữ trứng, tinh trùng của phạm nhân (quy định tại điểm b khoản 1 Điều 23).
Khẳng định quyền được lưu trữ trứng, tinh trùng của phạm nhân là một chính sách nhân văn, thể hiện sự tôn trọng quyền con người trong dự thảo Luật. Tuy nhiên, đại biểu Tráng A Dương cho rằng, dự thảo Luật hiện nay mới dừng lại ở việc ghi nhận quyền này mà chưa có quy định cụ thể về trình tự, thủ tục thực hiện. Bởi trong thực tiễn, việc lưu trữ trứng, tinh trùng đòi hỏi cơ sở y tế đủ điều kiện kỹ thuật, quy trình nghiêm ngặt về an toàn sinh học và chi phí tương đối cao.
Đại biểu Tráng A Dương đề nghị Ban soạn thảo bổ sung quy định mang tính nguyên tắc tại Điều 23 để đảm bảo chặt chẽ hơn theo hướng: “Nhà nước tạo điều kiện cho phạm nhân thực hiện quyền lưu trữ trứng, tinh trùng theo nguyện vọng, phù hợp với điều kiện thực tế và quy định của pháp luật về y tế”; đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết về nội dung này.
Về chế độ liên lạc của phạm nhân, đại biểu Tráng A Dương đề nghị nghiên cứu, bổ sung quy định cho phép phạm nhân là người nước ngoài được liên lạc điện thoại hoặc kết nối hình ảnh, âm thanh bằng phương tiện điện tử với thân nhân ở nước ngoài, nhằm bảo đảm quyền liên lạc hợp pháp của phạm nhân và phù hợp với quy định về hợp tác quốc tế trong thi hành án hình sự.
Tham gia góp ý về quyền, nghĩa vụ của phạm nhân, đại biểu Trần Đình Chung (đoàn TP. Đà Nẵng) cho rằng, điểm b khoản 1 Điều 23 quy định: Phạm nhân có quyền được hiến mô, bộ phận cơ thể; được hưởng chế độ, chính sách theo quy định pháp luật về hiến mô, bộ phận cơ thể người; được lưu trữ trứng, tinh trùng theo quy định pháp luật. Đây là một điểm mới của dự thảo Luật Thi hành án hình sự (sửa đổi) và thể hiện tính nhân văn, bám sát quy định, đặc biệt trong Hiến pháp năm 2013 quy định về quyền hiến mô, bộ phận cơ thể người (đây là quyền hiến định được quy định tại khoản 3 Điều 20 của Hiến pháp năm 2013 và sửa đổi năm 2025).
“Việc bổ sung quyền này của phạm nhân trong dự thảo Luật đã cụ thể hóa Hiến pháp và thể hiện tính nhân văn, nhân đạo của Nhà nước ta cũng như tạo cơ sở pháp lý cho người chấp hành án phạt tù có thể đóng góp cho xã hội cũng như chuộc lại những lỗi lầm của mình; đồng thời đáp ứng nhu cầu của phạm nhân trong thực hiện nguyện vọng cá nhân, tạo điều kiện để phạm nhân có động lực phấn đấu cải tạo lao động, sớm được tái hòa nhập cộng đồng”, đại biểu nhấn mạnh.
Đồng tình với ý kiến của đại biểu Tráng A Dương về việc phải quy định cụ thể trong dự thảo Luật về quy trình, thủ tục thực hiện quyền hiến tinh trùng, trứng của phạm nhân, đại biểu Trần Đình Chung đề nghị, cần rà soát lại tính khả thi của quy định này, báo cáo rõ số lượng nguyện vọng hiến tinh trùng, trứng của phạm nhân, nếu số lượng nhiều mới đưa vào điều chỉnh trong dự thảo luật, tránh luật hóa nhu cầu cá biệt của một số phạm nhân...
