Trong ký ức của nhiều nhà đầu tư, việc tìm kiếm bất động sản (BĐS) từng phụ thuộc vào những mẩu tin rao vặt, các văn phòng môi giới nhỏ lẻ và thông tin truyền miệng. Thiếu minh bạch dữ liệu khiến người mua khó tiếp cận quy hoạch, khó xác định giá trị thực của tài sản và khó đánh giá rủi ro.

Chính trong bối cảnh đó, proptech xuất hiện như một lời giải cho bài toán tiếp cận thông tin. Tuy nhiên, hành trình hơn 20 năm của proptech Việt Nam không chỉ là câu chuyện đưa BĐS lên môi trường trực tuyến. Quá trình thị trường này từng bước giải quyết những điểm nghẽn: từ thiếu thông tin, đến thiếu dữ liệu chuẩn hóa và hiện nay là nhu cầu xây dựng hạ tầng dữ liệu tích hợp.

Số hóa chỉ mới là bước khởi đầu

Khoảng giữa những năm 2000, các website BĐS đầu tiên ra đời, tạo ra bước chuyển quan trọng trong cách thức quảng bá sản phẩm. So với báo giấy, internet giúp giảm chi phí tiếp cận khách hàng và mở rộng phạm vi tìm kiếm.

Tuy nhiên, số hóa thông tin không đồng nghĩa với minh bạch hóa thị trường. Dữ liệu phần lớn do người dùng tự nhập, thiếu kiểm chứng và không được chuẩn hóa. Một bất động sản có thể xuất hiện ở nhiều tin đăng với mức giá khác nhau. Những thông tin có giá trị quyết định như pháp lý, quy hoạch hay lịch sử giao dịch gần như vắng bóng.

Khối lượng dữ liệu tăng lên nhanh chóng, song chất lượng dữ liệu lại không theo kịp. Nhà đầu tư vẫn phải dựa vào kinh nghiệm cá nhân hoặc sự tư vấn của môi giới để đánh giá giá trị thực của tài sản. Nếu coi dữ liệu là nền móng của thị trường hiện đại, thì proptech giai đoạn đầu mới chỉ hoàn thành bước “điện tử hóa” thông tin.

Từ cuộc đua tin đăng đến cuộc đua dữ liệu

Khoảng sau năm 2015, khi smartphone phổ cập và internet phát triển mạnh, proptech Việt Nam bước sang giai đoạn mới. Lúc này, cuộc đua của các doanh nghiệp không còn nằm ở số lượng tin đăng mà chuyển sang năng lực xử lý dữ liệu.

Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp proptech buộc phải tái định vị chiến lược. Thay vì chỉ là nền tảng giao dịch, họ hướng tới vai trò hạ tầng công nghệ phục vụ nhiều chủ thể khác nhau. Meey Group là một trong những doanh nghiệp lựa chọn hướng đi này. Thông qua hệ sinh thái sản phẩm như Meey Land, Meey Map và Meey CRM, doanh nghiệp từng bước phát triển năng lực thu thập, chuẩn hóa và khai thác dữ liệu.

Chia sẻ về định hướng phát triển của doanh nghiệp, ông Hoàng Mai Chung, Chủ tịch HĐQT Meey Group cho rằng: “Chuẩn hóa dữ liệu trong từng sản phẩm riêng lẻ là cần thiết, nhưng để thị trường thực sự minh bạch, cần có những tiêu chuẩn chung đủ khả năng kết nối toàn bộ các bên tham gia”.

Dữ liệu dần trở thành tài sản chiến lược nhưng xuất hiện một nghịch lý mới: dữ liệu tồn tại ở nhiều hệ thống khác nhau nhưng chưa thể kết nối hiệu quả. Mỗi doanh nghiệp xây dựng một hệ sinh thái riêng. Ngân hàng, cơ quan quản lý, đơn vị công chứng và các nền tảng công nghệ vận hành trên những tiêu chuẩn dữ liệu khác nhau. Điều đó khiến chi phí xác minh thông tin vẫn cao.

Hạ tầng dữ liệu trở thành câu chuyện của quốc gia

Nếu như 2 giai đoạn đầu của proptech chủ yếu do tư nhân dẫn dắt, thì giai đoạn hiện nay chứng kiến vai trò ngày càng rõ nét của Nhà nước trong kiến tạo hạ tầng dữ liệu.

Luật Đất đai 2024 đặt ra yêu cầu xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai thống nhất trên phạm vi cả nước, đồng thời kết nối với hệ thống thông tin kinh tế - xã hội. Đề án 06 của Chính phủ về phát triển ứng dụng dữ liệu dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia cũng đang mở ra những khả năng mới cho thị trường BĐS. Cùng với đó, Chiến lược quốc gia phát triển kinh tế số và xã hội số đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 tạo động lực thúc đẩy số hóa trong nhiều lĩnh vực của nền kinh tế, trong đó có hoạt động quản lý đất đai và thị trường BĐS. Bộ Xây dựng đang từng bước hoàn thiện hệ thống thông tin thị trường BĐS nhằm cung cấp dữ liệu phục vụ công tác quản lý và hoạch định chính sách.

Những chuyển động này cho thấy proptech Việt Nam đang bước sang một giai đoạn phát triển mới, nơi vai trò của Nhà nước và doanh nghiệp không còn tách biệt mà bổ trợ cho nhau trong quá trình kiến tạo hạ tầng dữ liệu chung.

Điều kiện để proptech Việt Nam cất cánh

Proptech là một trong các lĩnh vực có tiềm năng tăng trưởng mạnh tại Việt Nam trong những năm tới, nhờ tốc độ đô thị hóa nhanh, nhu cầu minh bạch hóa thị trường ngày càng lớn và sự thúc đẩy của các chương trình chuyển đổi số quốc gia. Theo ông Hoàng Mai Chung, triển vọng chỉ có thể trở thành hiện thực nếu một số điều kiện nền tảng được đáp ứng.

Trước hết là việc tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý liên quan đến dữ liệu BĐS. Các quy định về chia sẻ dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân và tiêu chuẩn kỹ thuật cần được cụ thể hóa để tạo cơ sở cho việc kết nối hệ thống giữa các chủ thể.

Bên cạnh đó, Việt Nam cũng cần tiến tới xây dựng một bộ tiêu chuẩn dữ liệu thống nhất cho toàn thị trường. Một “ngôn ngữ dữ liệu chung” sẽ là điều kiện tiên quyết để hình thành hệ sinh thái BĐS số đúng nghĩa.

Cuối cùng, chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện của công nghệ mà còn là câu chuyện của con người. Việc nâng cao năng lực dữ liệu cho đội ngũ môi giới, doanh nghiệp và cả cơ quan quản lý sẽ quyết định mức độ thành công của quá trình chuyển đổi này.

Ông Hoàng Mai Chung nhìn nhận: “Giai đoạn chuyển tiếp này vừa là cơ hội cạnh tranh vừa là trách nhiệm với hệ sinh thái. Thị trường BĐS minh bạch, hiệu quả và dựa trên dữ liệu không phải đích đến của riêng một doanh nghiệp, mà là nền tảng cho cả nền kinh tế”.

Có lẽ điều đáng quan tâm nhất sau hành trình hơn 20 năm phát triển của proptech Việt Nam không còn là công nghệ nào sẽ xuất hiện tiếp theo. Câu hỏi là liệu chúng ta có thể tận dụng được cơ hội hiện tại để xây dựng một hạ tầng dữ liệu đủ mạnh, đủ mở và đủ đồng bộ cho sự phát triển bền vững của thị trường BĐS trong nhiều thập kỷ tới hay không.