Dù đã chuyển sang sử dụng thống nhất một bộ sách giáo khoa (SGK) trên phạm vi toàn quốc, điều kiện được đánh giá là lý tưởng để chủ động dự báo và quản lý nguồn cung nhưng tình trạng thiếu sách vẫn tái diễn tại nhiều địa phương khi năm học 2026-2027 đã qua hơn một tuần thực học.
Trong những năm trước, việc mỗi địa phương hay từng nhà trường áp dụng các bộ sách khác nhau từng tạo ra bài toán phân phối phức tạp. Việc dùng chung một bộ sách lẽ ra phải làm giảm đáng kể nguy cơ thiếu hụt nhờ số lượng học sinh cố định và mạng lưới phát hành dễ đồng bộ. Tuy nhiên, thực tế lại đang đi ngược với kỳ vọng khi tình trạng khan hiếm SGK và sách bài tập (SBT) vẫn diễn ra gay gắt tại nhiều nơi, đặc biệt là các tỉnh, thành phía Nam như Đồng Nai.
Ảnh minh họa/Nguồn https://giaoducthoidai.vn
Lý giải về bất cập này, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam chỉ ra nguyên nhân đến từ cả phía nhà trường lẫn thị trường. Một mặt, nhiều cơ sở giáo dục do bận rộn sáp nhập, kiện toàn bộ máy hoặc áp dụng chủ trương không bán sách qua kênh trường học nên không tổ chức đăng ký mua giúp học sinh. Mặt khác, tâm lý chờ đợi chính sách phát SGK miễn phí từ phụ huynh khiến các đơn vị phát hành lo ngại rủi ro tồn kho, không dám nhập hàng dự trữ. Hệ quả là hệ thống bán lẻ lập tức rơi vào quá tải khi lượng lớn đơn hàng bổ sung bất ngờ đổ về cùng lúc. Thực trạng này bộc lộ những khoảng trống lớn trong khâu dự báo, điều phối của đơn vị xuất bản, đồng thời cho thấy sự cần thiết phải coi SGK là mặt hàng thiết yếu cần cơ chế quản lý chặt chẽ từ Nhà nước để tránh bị động nguồn cung.
Trước áp lực thực tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã yêu cầu các địa phương rà soát chính xác số lượng sách thiếu đến từng cơ sở giáo dục, đồng thời chỉ đạo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam triển khai hàng loạt giải pháp cấp bách. Đơn vị xuất bản này đang gấp rút điều chuyển khoảng 8 triệu bản sách giữa các vùng miền để ưu tiên cung ứng cho các điểm nóng trước ngày 15/9. Trước nhu cầu thực tế, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam dự kiến trong tháng 9 sẽ in bổ sung khoảng 17 triệu bản sách giáo khoa và sách bài tập.
Số lượng sách bổ sung được xác định trên cơ sở nhu cầu thực tế từ các địa phương, nhằm đáp ứng kịp thời nhu cầu sử dụng của học sinh.
Bộ cũng hướng dẫn các trường tận dụng nguồn sách thư viện, vận dụng SGK cũ còn tốt và khai thác SGK điện tử miễn phí. Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh mọi phản ánh phải được tiếp nhận và xử lý ngay, quyết không để xảy ra tình trạng học sinh thiếu sách học mà không có phương án hỗ trợ kịp thời.
Bên cạnh đó, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam dự kiến xây dựng nguồn sách dự phòng để có thể điều chuyển đến những địa bàn, cơ sở giáo dục phát sinh nhu cầu, góp phần hạn chế tình trạng thiếu sách cục bộ.
