Sáng 21/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan trình bày tờ trình dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi).

Người dưới 18 tuổi được đăng ký hiến mô, xác

Thứ nhất, mở rộng nguồn hiến, tăng cơ hội được ghép cho người bệnh. Ngoài các quy định để cho phép người từ đủ 18 tuổi trở lên được đăng ký hiến, dự thảo luật đã bổ sung quy định người dưới 18 tuổi được đăng ký hiến khi có sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện và của người đó.

Bên cạnh quy định về chết não theo luật hiện hành, dự thảo luật đã bổ sung quy định về cho phép lấy mô, bộ phận cơ thể người ở người chết tuần hoàn; cho phép hiến bộ phận cơ thể bị tổn thương hoặc bị bệnh lý như các đoạn chân, tay do tai nạn mà không thể nối lại cho người bệnh để lấy mô như gân, xương để ghép cho người bệnh khác.

Bổ sung các trường hợp được hiến mô bao gồm: cho phép người hiến mô tái sinh như tế bào gốc, máu, huyết tương và không cho phép hiến các loại mô không tái sinh như võng mạc, củng mạc, van tim… trong đó người từ đủ 18 tuổi trở lên thì được hiến mô tái sinh; người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi được hiến mô tái sinh cho thành viên trong gia đình khi không có người hiến khác phù hợp và phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện bảo vệ người chưa thành niên.

Người dưới 15 tuổi được hiến mô tái sinh cho cha đẻ, mẹ đẻ, anh chị em ruột khi không có người hiến khác phù hợp và phải đáp ứng các điều kiện bảo vệ người chưa thành niên.

Bổ sung các quy định người vợ được nhận tinh trùng của người chồng đã chết, chết não, chết tuần hoàn hoặc phôi của chính hai vợ chồng để sinh con; lấy tinh trùng, noãn, mô tinh hoàn, mô buồng trứng của người dưới 18 tuổi để bảo tồn khả năng sinh sản.

Bổ sung các quy định cho phép lấy mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết không đăng ký hiến nhưng có nguyện vọng hiến trước khi chết và đã được thành viên trong gia đình hoặc người đại diện đồng ý bằng văn bản theo quy định. Mở rộng điều kiện đăng ký, chờ ghép đối với người nước ngoài cư trú hợp pháp tại Việt Nam.

Theo Bộ trưởng, dự thảo luật cũng tăng cường kiểm soát và ngăn chặn hành vi mua bán mô, bộ phận cơ thể người và bảo vệ người hiến.

Cụ thể, dự thảo đã quy định người hiến bộ phận cơ thể khi còn sống cho người không phải thành viên trong gia đình phải từ đủ 25 tuổi trở lên.

Bổ sung quy định xác minh nhân thân, mối quan hệ giữa người hiến và người được ghép. Bổ sung quy định để bảo đảm tính độc lập trong đánh giá điều kiện hiến và tư vấn lấy, ghép, đặc biệt là đối với người dưới 18 tuổi.

Ngăn chặn hành vi mua bán mô, bộ phận cơ thể người

Bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm nhằm ngăn chặn việc lợi dụng quan hệ giám hộ, nuôi con nuôi để lấy mô, bộ phận cơ thể của người chưa thành niên; tạo phôi để lấy tế bào, lấy mô, bộ phận cơ thể từ bào thai; và tổ chức đưa người Việt Nam đi ra nước ngoài để hiến, ghép bộ phận cơ thể trái quy định.

Bổ sung quy định về Hội đồng xác định chết não, chết tuần hoàn, bảo đảm độc lập với hoạt động điều trị, vận động hiến và lấy, ghép.

"Một người chỉ được xác định là chết não, chết tuần hoàn khi tất cả thành viên chuyên môn của Hội đồng cùng kết luận. Quy định bắt buộc phải thực hiện điều phối qua hệ thống điều phối quốc gia đối với bộ phận cơ thể người và mô không tái sinh để đảm bảo tính công bằng, minh bạch, khách quan và phòng chống mua bán", Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho hay.

Thẩm tra nội dung người dưới 18 tuổi hiến mô, bộ phận cơ thể người, hiến xác, Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hoá và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, đây là chính sách mới so với Luật hiện hành nhằm tạo thêm cơ hội cứu chữa cho người bệnh, nhất là đối với bệnh nhi cần mô, bộ phận cơ thể có kích thước, đặc điểm giải phẫu phù hợp, đồng thời tôn trọng nguyện vọng hiến tặng của người dưới 18 tuổi và gia đình.

Ủy ban ghi nhận mục đích nhân văn, nhân đạo của chính sách, tuy nhiên, người dưới 18 tuổi, nhất là trẻ em là chủ thể được bảo vệ đặc biệt.

Do đó, đề nghị tiếp tục đánh giá tác động kỹ lưỡng hệ lụy về tâm lý, đạo đức, xã hội, nguy cơ lợi dụng quan hệ phụ thuộc để tạo áp lực, cưỡng ép lấy mô, bộ phận cơ thể, trên cơ sở đó tiếp tục nghiên cứu các quy định chặt chẽ để bảo đảm ý nghĩa tốt đẹp của chính sách. Đề nghị cân nhắc thận trọng phạm vi người nhận là "thành viên gia đình".