Hoạt động đấu thầu tại các địa phương đang ngày càng khẳng định tính hiệu quả khi áp dụng triệt để hình thức đấu thầu qua mạng. Ghi nhận mới đây tại xã Diên Thọ, tỉnh Khánh Hòa, một gói thầu xây lắp giao thông nông thôn đã đạt tỷ lệ tiết kiệm ngân sách lên tới hơn 19%, tương đương số tiền hơn 900 triệu đồng, tạo nên dấu ấn đậm nét về tính minh bạch và kinh tế trong đầu tư công.
Sức nóng cạnh tranh từ cuộc thầu 4 bên
Theo dữ liệu từ hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, dự án "Nâng cấp, mở rộng đường từ Trụ sở thôn Đá Mài đến Hồ Cây Sung" tại xã Diên Thọ, tỉnh Khánh Hòa là một trong những công trình hạ tầng giao thông quan trọng, nhận được sự quan tâm lớn của cử tri và nhân dân địa phương. Gói thầu số 01: Thi công xây dựng công trình thuộc dự án này được tổ chức theo hình thức chào hàng cạnh tranh qua mạng, phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ.
Giá gói thầu được chủ đầu tư phê duyệt tại kế hoạch lựa chọn nhà thầu là 5.020.287.000 đồng. Tại thời điểm đóng thầu ngày 21/04/2026, hệ thống ghi nhận sự tham gia của 04 nhà thầu. Đối với một gói thầu quy mô cấp xã, việc thu hút tới 4 đơn vị cùng nộp hồ sơ dự thầu là minh chứng cho thấy môi trường đấu thầu tại địa phương đã được cải thiện theo hướng rộng mở và cạnh tranh lành mạnh. Các nhà thầu góp mặt trong danh sách mở thầu gồm: Doanh nghiệp tư nhân xây dựng cơ bản Việt Ngân, Công ty TNHH Tư vấn và Xây dựng Việt Sơn, Công ty Cổ phần Thành Tựu và Công Ty Tnhh MTV Chánh Hằng.
Kết quả, tại Quyết định số 46/QĐ-PKT.GT ngày 29/04/2026 do Trưởng phòng Kinh tế xã Diên Thọ ký ban hành, Doanh nghiệp tư nhân xây dựng cơ bản Việt Ngân đã chính thức được phê duyệt trúng thầu. Mức giá trúng thầu được xác lập là 4.061.068.398 đồng.
Điều khiến giới quan sát chú ý chính là con số tiết kiệm thực tế cho ngân sách nhà nước. So với giá dự toán ban đầu, gói thầu này đã giảm được 959.218.602 đồng, đạt tỷ lệ tiết kiệm kỷ lục 19,11%. Trong bối cảnh nhiều gói thầu xây lắp hiện nay thường chỉ đạt tỷ lệ tiết kiệm dao động từ 0,5% đến dưới 3%, thì mức giảm giá gần 20% tại một xã của tỉnh Khánh Hòa thực sự là một tín hiệu tích cực, cho thấy sức mạnh của việc đấu thầu qua mạng trong việc tối ưu hóa nguồn vốn công.
Theo Báo cáo đánh giá E-HSDT số 71/BCĐG-HSDT do đơn vị tư vấn lập, nhà thầu Việt Ngân đã đáp ứng đầy đủ các tiêu chí về năng lực, kỹ thuật và tài chính. Các đối thủ như Công ty TNHH Tư vấn và Xây dựng Việt Sơn dù có hồ sơ tốt nhưng đã phải dừng bước ở vị trí xếp hạng thứ hai do giá dự thầu không cạnh tranh bằng.
Chân dung nhà thầu "nghìn tỷ" và năng lực thực thi
Việc Doanh nghiệp tư nhân xây dựng cơ bản Việt Ngân (MST: 4200284726) giành chiến thắng với mức giá giảm sâu không phải là sự ngẫu nhiên. Dữ liệu hồ sơ cho thấy đơn vị này là một "lão làng" dày dạn kinh nghiệm trên thị trường đấu thầu, đặc biệt là tại địa bàn tỉnh Khánh Hòa.
Cụ thể, tính đến thời điểm hiện tại, Doanh nghiệp tư nhân xây dựng cơ bản Việt Ngân đã tham gia tổng cộng 367 gói thầu. Trong đó, đơn vị đã trúng tới 171 gói thầu, một con số phản ánh năng lực cạnh tranh cực kỳ bền bỉ. Bên cạnh đó, nhà thầu này cũng ghi nhận 173 gói thầu không trúng, 16 gói đang chờ kết quả và 7 gói đã bị hủy. Đáng chú ý nhất là tổng giá trị các gói thầu mà doanh nghiệp này đã trúng (bao gồm cả tư cách độc lập và liên danh) đạt con số khổng lồ 1.012.687.060.421 đồng (hơn một nghìn tỷ đồng).
Việc một doanh nghiệp có quỹ dự án trúng thầu tích lũy lên tới hàng nghìn tỷ đồng tham gia vào một gói thầu hơn 5 tỷ đồng tại xã Diên Thọ cho thấy chiến lược bao phủ thị trường của đơn vị này. Với lợi thế về hệ thống máy móc, thiết bị sẵn có và kinh nghiệm quản trị dự án lâu năm, Việt Ngân hoàn toàn có khả năng tối ưu hóa chi phí đầu vào để đưa ra mức giá dự thầu mà các đối thủ khác khó lòng theo kịp.
Góc nhìn chuyên gia và trách nhiệm hậu kiểm
Tính minh bạch và cạnh tranh trong gói thầu này được đánh giá là sát với tinh thần của Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15. Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) nhận định: "Việc áp dụng công nghệ vào đấu thầu qua mạng đã giúp gạt bỏ những rào cản 'phi kỹ thuật' thường thấy trước đây. Khi thông tin được công khai, các nhà thầu lớn như Việt Ngân có thể tự tin tung ra các gói giảm giá sâu để đảm bảo việc làm cho bộ máy mà vẫn đảm bảo tính kinh tế cho nhà nước."
Tuy nhiên, với một gói thầu xây dựng hạ tầng nông thôn có mức giảm giá sâu hơn 19%, dư luận cũng đặt nghi vấn về chất lượng và tiến độ. Thời gian thực hiện hợp đồng theo quyết định phê duyệt là 75 ngày. Đây là một áp lực không nhỏ đối với đơn vị thi công.
Chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ nhấn mạnh rằng, hiệu quả kinh tế không chỉ dừng lại ở con số tiết kiệm trên giấy tờ lúc trúng thầu. "Chủ đầu tư và đơn vị giám sát cần thực hiện nghiêm túc trách nhiệm hậu kiểm. Mức giá giảm sâu đòi hỏi quy trình giám sát vật tư đầu vào và quy trình thi công tại hiện trường phải cực kỳ chặt chẽ để đảm bảo công trình đường từ thôn Đá Mài đến Hồ Cây Sung bền vững, xứng đáng với từng đồng vốn ngân sách," ông Vũ chia sẻ.
Mục tiêu tối thượng của đấu thầu theo luật mới là đảm bảo tính Cạnh tranh, Công bằng, Minh bạch và Hiệu quả kinh tế. Những gói thầu "tiết kiệm thật" như tại xã Diên Thọ cần được khuyến khích và nhân rộng, đồng thời đi kèm với đó là sự giám sát chặt chẽ từ phía cơ quan quản lý và cộng đồng dân cư.
QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ GIÁ TRÚNG THẦU VÀ HẬU KIỂM
Căn cứ theo các văn bản pháp luật hiện hành, hoạt động đấu thầu và quản lý chất lượng sau trúng thầu được quy định rõ:
1. Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (Điều 4): Quy định mục tiêu của đấu thầu là nhằm bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch, hiệu quả kinh tế và trách nhiệm giải trình. Việc nhà thầu bỏ giá thấp là quyền tự chủ kinh doanh nhưng phải đảm bảo các tiêu chuẩn kỹ thuật quy định trong hồ sơ mời thầu.
2. Nghị định 214/2025/NĐ-CP (Điều 131): Quy định về xử lý tình huống trong đấu thầu đối với các gói thầu có giá dự thầu thấp bất thường (dưới 70% giá gói thầu). Chủ đầu tư có quyền yêu cầu nhà thầu giải trình làm rõ cấu thành chi phí. Nếu nhà thầu không giải trình được sự hợp lý, chủ đầu tư có quyền loại bỏ hồ sơ dự thầu đó.
3. Nghị định 214/2025/NĐ-CP (Về hậu kiểm): Quy định tăng cường vai trò của đơn vị tư vấn giám sát và ban giám sát cộng đồng đối với các dự án sử dụng vốn đầu tư công tại cấp xã. Mọi sai lệch so với thiết kế do cắt giảm chi phí bất hợp lý sẽ bị xử lý hình sự hoặc hành chính tùy mức độ vi phạm.
4. Thông tư 79/2025/TT-BTC: Hướng dẫn về quyết toán vốn đầu tư công, trong đó nhấn mạnh việc kiểm toán chặt chẽ các gói thầu có tỉ lệ tiết kiệm cao để tránh tình trạng "rút ruột" công trình hoặc thông thầu về giá.