Khopesh: Bí mật đằng sau lưỡi kiếm cong kỳ lạ của chiến binh Ai Cập cổ đại

Với lưỡi kiếm cong như lưỡi liềm, Khopesh vừa có thể chém mạnh, vừa có thể móc kéo, trở thành biểu tượng chiến tranh của các pharaoh.

Trong những bức phù điêu Ai Cập cổ đại, các vị vua thường xuất hiện với vũ khí cong kỳ lạ trên tay, giơ cao trước kẻ thù hoặc tượng trưng cho chiến thắng. Đó là Khopesh, một loại kiếm có hình dáng gần giống dấu hỏi, nổi bật giữa những thanh kiếm thẳng và rìu chiến của thế giới cổ đại.

Ảnh: collections.louvre.fr

Khopesh phổ biến ở Ai Cập trong thời kỳ Tân Vương quốc, khoảng từ năm 1550 đến 1070 trước Công nguyên. Tuy nhiên, hình dáng vũ khí này có nguồn gốc rộng hơn ở vùng Cận Đông cổ đại, rồi được người Ai Cập tiếp nhận và biến thành một biểu tượng quân sự đặc trưng. Sự giao lưu với người Hyksos trong Thời kỳ Chuyển tiếp thứ Hai thường được nhắc đến khi giải thích quá trình những vũ khí và công nghệ quân sự mới du nhập vào Ai Cập.

Điểm độc đáo nhất của Khopesh nằm ở phần lưỡi cong, thường được chế tác bằng đồng. Không giống lưỡi liềm nông nghiệp có cạnh sắc ở phía lõm, Khopesh thường có cạnh chém ở phía ngoài của đoạn cong. Cấu tạo này cho phép người sử dụng tung những nhát chém mạnh trong cự ly gần. Phần cong cũng có thể giúp móc vào khiên hoặc vũ khí của đối phương, tạo cơ hội gạt chúng sang bên. Tuy vậy, hiệu quả cụ thể còn tùy thuộc hình dạng từng thanh kiếm và kỹ thuật chiến đấu; không nên hình dung nó như một công cụ chắc chắn có thể giật mọi vũ khí khỏi tay kẻ địch.

Ảnh: egypt-museum.com

Khopesh không chỉ là vũ khí trên chiến trường. Trong nghệ thuật hoàng gia Ai Cập, nó thường gắn với hình tượng pharaoh đánh bại kẻ thù, thể hiện quyền lực và khả năng bảo vệ vương quốc. Những thanh kiếm tìm thấy trong lăng mộ cũng cho thấy sự khác biệt giữa vũ khí có thể sử dụng thực tế và các hiện vật mang tính nghi lễ. Chẳng hạn, lăng mộ Tutankhamun chứa những thanh Khopesh bằng đồng được trang trí công phu, một số có cạnh cùn, có thể chủ yếu phục vụ mục đích biểu tượng hoặc nghi lễ

Theo thời gian, Khopesh dần mất vị trí trước những kiểu vũ khí khác khi kỹ thuật luyện kim và chiến tranh thay đổi. Nhưng hình dáng đặc biệt của nó vẫn tồn tại trong tranh khắc, tượng đài và trí tưởng tượng hiện đại về Ai Cập cổ đại. Khopesh là minh chứng rằng một vũ khí đôi khi không chỉ được nhớ đến vì sức sát thương, mà còn vì cách nó trở thành biểu tượng của cả một nền văn minh.

Xem video: Cơ hội nhận 3 tỷ đồng từ Nhà nước cho các dự án ứng dụng AI năm 2026

Bức tượng Hy Lạp cổ đại có đôi mắt như người thật làm giới khảo cổ kinh ngạc

Giữa vô số tượng đồng Hy Lạp cổ đại đã thất lạc, một chàng đánh xe vẫn đứng lặng lẽ sau hơn 2.400 năm, với ánh mắt "có hồn" như thể đang sống.

Được tìm thấy năm 1896 tại Delphi, Hy Lạp, Tượng người đánh xe Delphi (Charioteer of Delphi) là một trong những tác phẩm điêu khắc bằng đồng cổ đại được bảo tồn tốt nhất. Bức tượng cao khoảng 1,82 m, được tạo tác vào khoảng năm 478–474 trước Công nguyên, hiện trưng bày tại Bảo tàng Khảo cổ Delphi. Hiện vật từng thuộc một nhóm tượng lớn gồm người đánh xe, cỗ xe và những con ngựa, nhưng ngày nay những cỗ xe và những con ngựa chỉ còn lại các mảnh vỡ.

'Kho báu Priam' và bí mật khiến giới khảo cổ tranh cãi hơn 150 năm

Hơn 4.000 năm nằm dưới lòng đất, kho báu bằng vàng từng được Heinrich Schliemann gọi là “của cải của vua Priam” lại ẩn chứa một sự thật bất ngờ.

Năm 1873, nhà khảo cổ nghiệp dư người Đức Heinrich Schliemann tuyên bố đã tìm thấy một kho báu kỳ vĩ tại Hisarlik, vùng đất mà ông tin chính là thành Troy trong sử thi của Homer. Schliemann đặt tên cho phát hiện ấy là “Kho báu Priam”, theo tên vị vua thành Troy trong Iliad. Nhưng trớ trêu thay, ngày nay cái tên nổi tiếng ấy gần như chắc chắn là một sự nhầm lẫn lịch sử.

Hiện vật từ công trình quân sự triều Nguyễn dưới chân đèo Hải Vân

Dấu tích kiến trúc và di vật khảo cổ góp phần làm rõ quy mô, cấu trúc, niên đại và giá trị của hai công trình quân sự triều Nguyễn.

Những dấu tích kiến trúc và di vật khảo cổ góp phần bổ sung nguồn tư liệu khoa học có giá trị, phục vụ việc nghiên cứu, nhận diện rõ hơn về quy mô, cấu trúc, tính chất, niên đại và giá trị lịch sử, văn hóa của hai công trình quân sự của triều Nguyễn.

Ngày 5/10, Bảo tàng Đà Nẵng và Ban Quản lý Di tích và Danh thắng thành phố Đà Nẵng đã tổ chức lễ bàn giao hiện vật sau khai quật khảo cổ tại Đồn Chơn Sảng và Trạm Nam Chơn (phường Hải Vân, TP Đà Nẵng) - hai công trình quân sự tiêu biểu thuộc hệ thống phòng thủ ven biển Đà Nẵng dưới triều Nguyễn.

Đọc nhiều nhất

Tin mới