Từ ngày 2/7/2026, thí sinh bắt đầu đăng ký nguyện vọng xét tuyển đại học, cao đẳng năm 2026 theo hình thức trực tuyến. Việc đăng ký, điều chỉnh nguyện vọng được thực hiện đến 17h ngày 14/7. Năm nay, các thí sinh được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng. Làm thế nào để chọn và trúng tuyển đúng ngành yêu thích, nhiều cơ hội việc làm, thu nhập tốt sau khi ra trường là điều thí sinh và phụ huynh quan tâm.

Trao đổi với Tri thức và Cuộc sống, PGS.TS Trần Xuân Trường, Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Đại học Mỏ - Địa chất chia sẻ những lưu ý để thí sinh tránh chọn sai ngành, đồng thời đưa ra dự báo về xu hướng điểm chuẩn năm nay.

Chọn ngành trước, trường sau

Trước băn khoăn của thí sinh về việc nên chọn trường hay chọn ngành, PGS.TS Trần Xuân Trường khẳng định, ngành học rất quan trọng vì sẽ quyết định nghề nghiệp một người gắn bó, thậm chí suốt đời.

"Nên chọn ngành trước khi chọn trường. Bởi ngành học sẽ là nghề nghiệp sẽ theo mình suốt cả cuộc đời. Sau đó mới cân nhắc đến trường phù hợp cũng như sở thích, sở trường của bản thân", PGS.TS Trần Xuân Trường cho hay.

Ông Trường lưu ý, thí sinh không nên chạy theo những ngành đang "hot" ở thời điểm hiện tại. Một ngành có thể đang rất được quan tâm hôm nay nhưng chưa chắc ba năm sau vẫn còn giữ được sức hút. Vì vậy, bên cạnh đam mê, các em cần nhìn vào xu hướng phát triển lâu dài của nền kinh tế và nhu cầu nhân lực.

Lưu ý nhóm ngành STEM và công nghệ chiến lược

Theo PGS.TS Trần Xuân Trường, các em nên lưu ý nhóm ngành thuộc các lĩnh vực Nhà nước đang tập trung phát triển, đặc biệt khối ngành STEM (khoa học, kĩ thuật, công nghệ, toán học). Đây đều là những lĩnh vực được ưu tiên đầu tư, nhu cầu nhân lực rất lớn và sẽ có nhiều cơ hội việc làm trong tương lai.

Theo chính sách, sinh viên 15 ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược được hỗ trợ 37-55 triệu đồng một năm. Cùng với đó, nhiều trường đại học cũng xây dựng các chương trình tài năng với mức học bổng cao nhằm thu hút sinh viên giỏi.

Chẳng hạn, tại Trường Đại học Mỏ - Địa chất, hiện có khoảng 30 ngành thuộc lĩnh vực được hưởng chính sách học bổng của Chính phủ. Riêng 5 chương trình tài năng của nhà trường, sinh viên có thể nhận mức hỗ trợ lên tới 10 triệu đồng/tháng.

Tuy nhiên, điều đáng quan tâm không phải chính sách học bổng mà là cơ hội nghề nghiệp. "Những ngành thuộc ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược đều đang thiếu nhân lực chất lượng cao. Sinh viên sau khi tốt nghiệp có rất nhiều cơ hội làm việc tại các tập đoàn lớn trong lĩnh vực năng lượng, khoáng sản, điện lực, công nghiệp hay công nghệ”, ông Trường nói.

Ông cũng cho biết, nhiều trường hiện đã hợp tác với doanh nghiệp để tăng cơ hội thực tập và tuyển dụng cho sinh viên ngay từ khi còn học.

15 nguyện vọng buộc thí sinh phải có chiến lược thông minh

Một điểm mới của mùa tuyển sinh năm nay là mỗi thí sinh chỉ được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng, thay vì không giới hạn như trước. Theo Hiệu trưởng Trường ĐH Mỏ - Địa chất, điều này đòi hỏi các em phải tính toán kỹ lưỡng hơn trong việc sắp xếp nguyện vọng.

"Các em vẫn nên sắp xếp theo thứ tự ưu tiên từ ngành mình yêu thích nhất. Tuy nhiên, việc lựa chọn phải căn cứ vào kết quả thi tốt nghiệp THPT, kết quả đánh giá năng lực, đánh giá tư duy, chứng chỉ ngoại ngữ và học bạ để có quyết định phù hợp”, ông Trường cho hay.

Nhận định về phổ điểm năm nay, PGS.TS Trần Xuân Trường cho biết, đề thi có độ phân hóa tốt hơn các năm trước. Số lượng thí sinh đạt mức điểm giỏi không nhiều, phổ điểm phân bố hợp lý hơn.

Từ phổ điểm, dự báo điểm chuẩn của nhiều trường đại học có thể giảm khoảng 0,5-1,5 điểm so với năm trước. “Tuy nhiên, với các nhóm ngành STEM, công nghệ hoặc công nghệ chiến lược, mức giảm có thể không đáng kể vì nhu cầu đăng ký vẫn ở mức cao do triển vọng việc làm cũng như các chính sách hỗ trợ của Nhà nước”, ông Trường lưu ý.

Theo PGS.TS Trần Xuân Trường, nhiều trường đại học hiện tạo điều kiện để sinh viên học song bằng sau năm học đầu tiên nếu đạt kết quả học tập tốt.

"Các em có thể lựa chọn thêm một ngành thuộc khối kinh tế, ngôn ngữ hoặc ngành mà mình yêu thích nhưng thời điểm xét tuyển ban đầu chưa đủ điều kiện theo học”, ông Trường nói.

Theo ông Trường, đây là một hướng đi đáng cân nhắc bởi sinh viên vừa có thể theo học ngành thuộc lĩnh vực đang được ưu tiên phát triển, vừa có cơ hội theo đuổi lĩnh vực mình yêu thích.

Chẳng hạn, tại Trường Đại học Mỏ - Địa chất, sinh viên có kết quả học tập từ loại khá trở lên sau năm thứ nhất có thể đăng ký học thêm chương trình thứ hai theo quy định của nhà trường. Mô hình này giúp người học mở rộng năng lực chuyên môn và tăng lợi thế cạnh tranh trên thị trường lao động.